Yağma (Gasp) Suçu Nedir?

Yağma suçu, diğer adıyla gasp suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 148. ve 150. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Suç, zilyetliği başkasına ait bir menkul malın cebir veya tehdit kullanılarak alınmasıyla oluşur. Fail, menkul bir malı faydalanmak amacıyla cebir ve tehdit kullanmak suretiyle malın zilyedini bu malı kendisine teslim etmeye veya bulunduğu yerden alınmasına karşı koymamaya zorlar. Bu nedenle suçun konusu herhangi bir menkul maldır.

Yargıtay içtihatlarına göre gayrimenkul mal yağma suçunun konusu olamaz. Yağma; başkasının zilyetliğindeki taşınabilir malın, zilyedin rızası olmadan faydalanmak amacıyla cebir veya tehdit kullanılmak suretiyle alınmasıdır. Bu yönüyle "zor yoluyla hırsızlık" olarak da tanımlanır. Hırsızlık ile yağma suçları aynı ortak unsurlara sahip olup ayrıldıkları tek nokta, yağmanın hırsızlığa oranla sahip olduğu ilave unsur olan cebir veya tehdit kullanılmasıdır (Yargıtay CGK-K.2021/114).

Yağma suçu, hırsızlık suçunun unsuru olan "başkasına ait olan malın alınması" fiiline ek olarak, malın alınması esnasında cebir veya tehdit kullanılması ile vücut bulan bileşik bir suçtur. Suçun oluşması için malın mutlaka sahiplenme kastıyla alınması şart olmayıp geçici olarak maldan faydalanma veya kullanma kastı ile hareket edilmiş olması halinde dahi suçun unsurları meydana gelir. Yağma suçunun koruduğu hukuki değerler; kişi özgürlüğü, vücut dokunulmazlığı, zilyetlik ve mülkiyettir.

Yağma Suçunun Unsurları

1. Başkasına Ait Olan Malın Alınması

Yağma suçu ile hırsızlık suçunun en önemli ortak unsuru başkasına ait malın alınmasıdır. Başkasının malın zilyedi olması yeterlidir; zilyedin elinden malın alınmasıyla her iki suç oluşur. Zilyetlik, bir mal üzerinde fiili hakimiyete sahip olma anlamına gelir ve mülkiyet kavramından daha geniştir. Aynı ev içerisinde yaşayanlar ev eşyaları üzerinde birlikte zilyetlik hakkına sahip olduklarından, ortak ev eşyalarının alınması halinde hırsızlık veya gasp suçu oluşmaz.

Doktrinde ve uygulamada yalnızca taşınır malların yağma ve hırsızlık suçuna konu olabileceği kabul edilmektedir. Senet yağması da TCK md.148'de ayrı bir fıkra ile düzenlenmiştir. Bir borç senedinin cebir veya tehdit kullanılarak alınması veya borç senedini hükümsüz kılacak makbuzun mağdurun elinden alınması da yağma suçunu oluşturur.

2. Cebir ve Tehdit

Tehdit, bir kimsenin iç huzuruna, karar verme hürriyetine ve serbest hareket etme özgürlüğüne yönelik bir müdahaledir. Cebir ise bir kimseye bir şeyi yapması veya yapmaması için zor kullanmak olarak tanımlanabilir. Hırsızlık suçunda cebir ve tehdit uygulanmadan mal alınırken, gasp suçunda mal cebir ve tehdit kullanılarak alınır. Cebir ve tehdit, iki suç arasındaki ayrım çizgisidir.

Mağdur, kendisinin veya başkasının hayatı, vücut veya cinsel dokunulmazlığına karşı saldırı yapılacağı yönünde tehdit edilebileceği gibi malvarlığı yönünden büyük bir zarara uğratılacağı yönünde de tehdit edilebilir. Örneğin, failin sokakta mağdurun yolunu keserek "cebindeki parayı vermezsen seni bıçaklarım" şeklindeki tehdidi üzerine korkusundan cebindeki parayı veren mağdura karşı yağma suçu işlenmiş sayılır.

Kullanılan cebir ve tehdidin, kişiyi malı teslim etmeye veya alınmasına ses çıkartmamaya yöneltmeye elverişli olması gerekir. Cebir, mağdura karşı kullanılan fiziki zorlamadır; iradenin zorlanması ise tehdit kapsamında değerlendirilir. Tehdidin objektif olarak ciddi görünüm uyandırması ve tehdit edilen tarafından ciddiye alınması gerekir. Yağma suçunda tehdit, şahıs veya malvarlığına ilişkin ve kişiyi büyük bir tehlikeye düşürecek ağırlıkta olmalıdır. Tehdit edilen kötülük ile malın teslimi arasında oran yoksa yağmadan bahsedilemez (Y6CD-K.2018/504).

3. Belirli Bir Miktar Paraya Özgülenmiş Yağma Suçu

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun istikrar bulmuş içtihatlarına göre (örneğin Y.C.G.K'nın 20/05/2014 tarihli, 2014/6-617 esas ve 2014/271 sayılı kararı), sanık ya da sanıkların iradelerinin baştan itibaren mağdur ya da mağdurlardan belirli bir miktar parayı almaya özgülenmesi durumunda, değişik zamanlarda birden fazla fiil işlenmiş olsa ya da birden fazla mağdura karşı işlense bile, eylemlerin tek bir nitelikli yağma suçunu oluşturduğu kabul edilir (Y6CD-K.2022/7816).

Yağma Suçunun Cezası

Basit Yağma Suçu (TCK 148)

Suçun basit şekli; gündüz vakti, hiçbir silah veya alet kullanmadan, kendisini tanınmayacak hale koymadan, bir suç örgütü üyesi olmadan, beden ve ruh bakımından kendisini savunamayacak bir kişiye karşı olmaksızın işlenmesidir. Senet yağması da basit yağma kapsamında değerlendirilir. Basit yağma suçunun cezası 6 yıldan 10 yıla kadar hapis cezasıdır.

Nitelikli Yağma Suçu (TCK 149)

Suçun nitelikli hali, daha ağır cezayı gerektiren şeklidir. Aşağıdaki hallerden biriyle işlenmesi durumunda gasp suçu nitelikli olarak işlenmiş sayılır:

  • Silahla işlenmesi: TCK uygulamasında silah çok geniş bir kavramdır; sopa, tırnak makası, kalem, taş veya silah olarak kullanılmaya elverişli her türlü alet silah sayılır.
  • Kişinin kendisini tanınmayacak bir hale koyması suretiyle işlenmesi: Örneğin maske takmak. Failin teşhisini zorlaştıracak her türlü değişiklik bu kapsamdadır. Kanun gerekçesinde, tehdidin imzasız veya korku salmış bir kişinin ismiyle yahut sahte imzayla imzalanmış bir mektupla yapılması hali de bu nitelikli hale örnek gösterilmiştir.
  • Birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi.
  • Yol kesmek suretiyle ya da konutta, iş yerinde veya bunların eklentilerinde işlenmesi.
  • Beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı işlenmesi.
  • Var olan veya var sayılan suç örgütlerinin oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak işlenmesi.
  • Suç örgütüne yarar sağlamak maksadıyla işlenmesi.
  • Gece vakti işlenmesi.

Nitelikli yağma suçunun cezası 10 yıldan 15 yıla kadar hapis cezasıdır. Birden fazla nitelikli halin bulunması halinde alt sınırdan uzaklaşılarak ceza verilir. Ceza belirlenirken suçun işleniş biçimi, kullanılan araçlar, suç konusunun önem ve değeri, meydana gelen zararın ağırlığı, failin kastının yoğunluğu, amacı ve saiki dikkate alınır. Yağma suçunun konusunu oluşturan malın ekonomik değerinin az olması halinde verilecek cezada 1/3 ile 1/2 oranında indirim uygulanır.

Bir Hukuki İlişkiye Dayanan Alacağın Tahsili Amacıyla Yağma (TCK 150)

5237 sayılı TCK'nın 150/1. maddesi uyarınca, fail ile mağdur arasında gerçek bir hukuki ilişkiye dayanan alacak varsa ve fail bu alacağını tahsil amacıyla tehdit veya cebir kullanırsa, yalnızca tehdit veya kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Ancak Yargıtay içtihatlarına göre, failin alacaklı olduğu miktardan fazla senet imzalatması halinde artık yağma ve kişi hürriyetinin kısıtlanması hükümleri uygulanır (Y6CD, 08.07.2014, 2011/21386 E., 2014/14108 K.).

Hırsızlık suçunun yağma suçuna dönüşebilmesi için cebir ve tehdidin hırsızlık suçu tamamlanmadan uygulanması gerekir. Fail, mağdurun malını elinden alıp fiili hakimiyetine son verdikten sonra mağdurun malı geri almak istemesi üzerine cebir ve tehdit uygularsa artık yağma suçu oluşmaz.

Yağma Suçunda Etkin Pişmanlık

Yağma suçunda etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmak isteyen kişi, suç ortaklarını, azmettirenleri veya suça yardım edenlerin isimlerini vermelidir. Mağdurun uğradığı zararın aynen iade veya tazmin suretiyle giderilmesi de etkin pişmanlık için yeterlidir. Zararın bir kısmının karşılanması halinde mağdurun rızası aranırken, zararın tamamı karşılanırsa mağdurun rızası aranmaksızın etkin pişmanlık hükümleri uygulanır.

Gasp suçunda suç işlendikten sonra fakat dava açılmadan önce etkin pişmanlıkta bulunulursa verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir. Dava açıldıktan sonra fakat hüküm verilmeden önce etkin pişmanlıkta bulunulursa ceza 1/3'üne kadar indirilebilir.

Yağmalanan malın üçüncü kişiye satılması halinde, failin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını tazmin etmesi yanında; satın alan iyi niyetli ise onun zararını da gidermesi, kötü niyetli ise satın alandan elde ettiği para veya sağladığı menfaati kazanç müsaderesine konu edilmek üzere soruşturma makamlarına teslim etmesi gerekir (Y6CD, 22/05/2019, 2016/5516 E., 2019/3305 K.).

Yağma Suçunda Şikayet Süresi ve Zamanaşımı

Yağma suçu bakımından herhangi bir şikayet süresi yoktur. Dava zamanaşımı süresi ise 15 yıldır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Yağma suçu, kanunda özel olarak ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlar arasında sayılmıştır. Bu nedenle yağma suçları Ağır Ceza Mahkemesinde görülür. Yetkili mahkeme, suçun işlendiği yer Ağır Ceza Mahkemesidir.

Yargıtay Kararlarından Örnekler

  • Konut dokunulmazlığı ve nitelikli yağma ilişkisi: Fail konuta girerek nitelikli yağma suçu işlemiş ve mağduru öldürmüştür. Yargıtay 1. Ceza Dairesi'ne göre (24/03/2015, 2014/6186 E., 2015/1738 K.), konut dokunulmazlığını ihlal suçu gasp suçunun nitelikli halinin unsurudur; bu nedenle faile yalnızca nitelikli gasp suçundan ceza verilmesi gerekir, ayrıca konut dokunulmazlığını ihlal suçundan cezalandırılamaz.
  • Tehdit ve hakaret ayrımı: Sanığın mağdura yönelik "bana 200 TL vereceksin, vermezsen seni öldürürüm, bacını sinkaf ederim, çocuğunu yaşatmam..." şeklindeki sözleri bir bütün halinde yağma suçunun unsuru olan tehdit kapsamında kaldığından, ayrıca hakaret suçundan mahkumiyet kararı verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur (Y6CD, 19.01.2012, 2011/7921 E., 2012/415 K.).

Bu makale, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup somut olayınıza ilişkin detaylı hukuki destek için bir avukata danışmanız önerilir.