Ücret Sigortaya Düşük Bildirilirse Ne Yapılır?15 Temmuz 2026İş Hukuku

Ücretin sigortaya düşük bildirilmesi, yani işçinin sigorta primine esas kazançlarının eksik ödenmesi, işçinin sosyal güvenlik haklarını doğrudan etkileyen ve işverenin yasal yükümlülüklerine aykırılık teşkil eden bir durumdur. Bu vaziyet genellikle ödemelerin bir kısmının kayıt dışı verilmesi halinde ortaya çıkar ve işçinin emeklilik maaşından kıdem tazminatına kadar birçok alanda hak kaybına uğramasına neden olur.

1. Ücretin Sigortaya Düşük Bildirilmesi Nedir?
2. Ücretin Düşük Bildirilmesi İşçi Haklarını Nasıl Etkiler?
   1. Ücretin Eksik Bildirilmesinin Emeklilik Üzerindeki Etkileri
3. Ücretin Eksik Bildirimi için Yapılabilecek Şikayet ve Başvuru Yolları
   1. Sigortaya Eksik Ücret Bildiriminin Yasal Sonuçları
   2. SGK Eksik Prim Yatırma Cezası ve Hesaplanması
4. Ücretin Sigortaya Düşük Bildirildiği Nasıl Anlaşılır?
5. Ücretin Düşük Bildirilmesi Durumunda İşçinin Hakları Nelerdir?
6. İşçinin SGK Primlerinin Sigortaya Düşük Gösterilmesi Durumunda Haklı Fesih
   1. İşçinin SGK Primlerinin Düşük Gösterilmesi Durumunda Haklı Fesih Nasıl Yapılır ?
7. İşçinin Sebep Bildirmeden İstifa Etmesi Halinde; SGK Primlerinin Düşük Gösterilmesi Gerekçesiyle Kıdem Tazminatı Alabilir Mi?
8. Ücretin Sigortaya Düşük Bildirilen İşçinin Hizmet Tespit Davası
   1. Ücretin Sigortaya Düşük Bildirilmesi Durumunda Hizmet Tespit Davasını Kim Açabilir?
   2. Ücret Sigortaya Düşük Bildirildiğinde Hizmet Tespit Davası Ne Zaman Açılır?
   3. Hizmet Tespit Davasında Ne Yapılır? Hizmet Tespit Davasının Konusu
9. Ücretin Sigortaya Düşük Bildirildiği Nasıl İspat Edilir?
   1. Ücretin Sigortaya Düşük Bildirilmesi Davasında İspat ve Deliller
   2. Çalışma Olgusunun İspatı
   3. Prime Esas Kazançların İspatı
10. İşçinin Sigorta Primlerinin Sigortaya Düşük Gösterilmesi İle İlgili Sorular
    1. Maaşım Asgari Ücretten Gösteriliyorsa Hangi Hak Kayıplarına Uğrarım?
    2. Sigortayı Düşük Göstermenin Cezası Nedir?
    3. Maaşım Sigortaya Düşük Gösteriliyor Ne Yapmalıyım?
    4. Maaşı Asgari Ücretten Göstermek Suç Mu?
    5. Asgari Ücretten Gösterilen Maaş Emekliliğimi Nasıl Etkiler?
    6. Maaşımın Düşük Gösterilmesi Durumunda Dava Açabilir Miyim?
    7. Maaşın Düşük Gösterilmesi ile Kıdem Tazminatım Nasıl Etkilenir?
    8. Maaşın Sigortaya Düşük Gösterilmesi İş Kazası Tazminatını Etkiler Mi?
    9. Sigortaya Düşük Maaş Bildirimi ile Hangi İşçilik Alacaklarımı Talep Edebilirim?

Bu bağlamda, işçi haklarının korunması için yasal yollara başvurmak kritik öneme sahiptir. İşçi ücretin sigortaya düşük bildirilmesini tespit ettiğinde SGK’ya şikâyette bulunabilir veya prime esas kazancın tespiti davası açabilir.

Bu durumda, işçinin haklı fesih imkânı da mevcuttur, işçi kıdem tazminatı talep edebilir.

İşçinin başvuracağı bu yasal aşamalar, işçinin eksik yatırılan primlerinin düzeltilmesini ve sosyal güvenlik haklarının korunmasını sağlayacaktır. Ayrıca, bu aşamalar işverene idari para cezası ve gecikme faizi gibi yaptırımları da beraberinde getirecektir.

Bürosu, iş hukuku ve sosyal güvenlik konularında uzman sunmaktadır. Sorularınız için web sitemizdeki“Avukata Sor”ziyaret ederek haklarınızı güvence altına alabilirsiniz.

Ücretin Sigortaya Düşük Bildirilmesi Nedir?

Ücretin sigortaya düşük bildirilmesi, işveren tarafından işçinin ücretinin sigortaya gerçekte aldığı ücret üzerinden değil de asgari ücret üzerinden bildirilmesi şeklinde vuku bulan bir olaydır. Bazen de işveren işçiye maaş bordrosunda görünenden daha yüksek bir ücret öder ancak bu farkı elden veya kayıt dışı vermektedir.

Ya da işveren işçinin yemek, yol gibi yan haklarını sigortaya bildirmeyebilir. Bu olayların yansıdığı bir Yargıtay kararını inceleyecek olursak:

9. Hukuk Dairesi 2011/43613 E, 2012/40431 K.

“Somut olayda davacı, ücretinin gerçekte daha fazla olmasına rağmen bordrolarda düşük ücretten gösterilip primlerinin de düşük yatırıldığını, ücret ödemelerinin sürekli geciktirildiğini, maaşın asgari ücret kısmının bankaya yatırılıp kalanın elden ödendiğini, bu nedenle haklı sebeple sözleşmeyi feshettiğini belirterek, kıdem tazminatının ödetilmesini istemiştir. … Dinlenen tanıklar, davacının ücretinin gerçekte daha fazla olmasına rağmen kayıtlarda düşük gösterildiğini ve ücret ödemelerinde gecikmeler olduğunu, ödemelerin bir kısmının banka kanalıyla bir kısmının elden yapıldığını söylemişlerdir.”

Sigorta primlerini yatırmak işverenin asli yükümlülüklerindendir ve bu primlerinDüzenli ve gerçeğeUygunYatırılması gerekmektedir. Sigorta primleri yatırılırken esas alınan ücret brüt ücrettir.

Brüt ücret; işçinin maaşında herhangi bir kesinti yapılmadan evvel aldığı toplam ücrettir, bu ücrete yan haklar ile fazla mesai ücretleri ve ikramiyeler gibi diğer ödemeler de dahildir.

Eğer işveren işçinin sigorta primlerini gerçeğe uygun yatırmıyor ise; bu vaziyet işçinin hak kaybı yaşamasına neden olacaktır, işçinin alacağı kıdem tazminatı ve işçiye bağlanacak emekli maaşı buna örnek verilebilir.

İşçiye elden ödeme yapılmasıile ilgili detaylı bilgi için ilgili yazımızı okuyabilirsiniz.

Bu durumla karşı karşıya kalan işçi muhakkak yasal yollara başvurarak hakkını aramalıdır. İş hukuku, çalışan ve işveren haklarının korunmasında uzmanlık gerektiren bir alandır.

İŞÇİ HAKLARI KONUSUNDA DESTEK ALMAK İÇİN BİZİ ARAYIP DETAYLI BİLGİ ALABİLİRSİNİZ

Ücretin Düşük Bildirilmesi İşçi Haklarını Nasıl Etkiler?

İşveren işçiyi sigortalı çalıştırmak zorundadır ve sigorta primlerini yatırmak işverenin asli yükümlülüklerindendir ve bu primlerinDüzenli ve gerçeğeUygunYatırılması gerekmektedir.

Eğer işveren işçinin sigorta primlerini gerçeğe uygun yatırmıyor ise bu vaziyet işçinin hak kaybı yaşamasına neden olacaktır, işçinin alacağı kıdem tazminatı ve işçiye bağlanacak emekli maaşı buna örnek verilebilir.

İşçinin hak kaybı yaşayabileceği hususlar şunlardır:

• Emeklilik ve Prim Günleri:Prim gerçek ücrete göre değil de daha az ödendiğinden emeklilikte alınacak maaş düşer. İşçi emeklilik yaşı ve prim gün sayısı şartlarının tamamlanmasında gecikerek dezavantajlı konuma düşebilir.
• Kıdem Tazminatı:Kıdem tazminatı, sigortaya bildirilen ücret üzerinden hesaplanacağından ücret düşük gösterildiğinde işçi gerçekte hak ettiği kıdem tazminatını alamayacaktır.
• İhbar Tazminatı:İhbar tazminatı daha düşük hesaplanacaktır.
• İşsizlik Maaşı:İşsizlik sigortası primi sigortaya düşük bildirilen ücret üzerinden yatırıldığı için, işçi işsiz kaldığında alacağı maaş daha düşük olacaktır.
• SGK’nın Sağladığı Haklar:İş kazası, meslek hastalığı gibi durumlarda sigortanın ödediği birtakım ödenekler (geçici ya da sürekli iş göremezlik ödenekleri gibi) daha düşük hesaplanacaktır.

Ücretin Eksik Bildirilmesinin Emeklilik Üzerindeki Etkileri

Ücretin eksik bildirilmesi, emeklilik maaşının düşmesine, prim gün sayısının eksik hesaplanmasına ve emeklilik için gereken süre ve prim miktarının tamamlanamaması nedeniyle emeklilik yaşının gecikmesine yol açar. İşçi, hak kayıplarının önüne geçmek için yasal yollara (şikayet, faaliyet tespit davası) başvurmalıdır.

İş hukuku, çalışan ve işveren haklarının korunmasında uzmanlık gerektiren bir alandır.

İşçinin Maaşının Sigortaya Düşük Bildirilmesinin Zararları

Ücretin Eksik Bildirimi için Yapılabilecek Şikayet ve Başvuru Yolları

Eğer işçinin ücreti sigortaya düşük bildirilmesi hâlinde bunu fark eden işçi SGK’ya dilekçe ile şikâyette bulunabilir.

Şikâyette, çalıştığı işyerinin bilgileri, çalıştığı pozisyonu, çalışmaya başladığı tarih, ücret bilgileri ve eksik bildirim yapıldığına dair iddialar yer almalıdır. Bu başvurusunu e-devlet üzerinden yapmak da mümkündür.

Şikâyet üzerine, müfettişler işyerinde inceleme başlatır. Ücretin sigortaya düşük bildirilmesi söz konusu ise birtakım yaptırımlar söz konusu olur: Eksik bildirilen primlerin faiziyle tahsil edilir, bildirilmeyen faaliyet günleri için geriye dönük sigorta primi talep edilir ve idari para cezası uygulanır.

Böylece işçinin sigortalı çalışma günleri tespit edilir ve geriye dönük sigorta işlemleri düzeltilir, bu şekilde işçinin sosyal güvenlik hakları korunmuş olur.

Şikâyet yolundan başka, işçi işverene noter yoluyla bir ihtarname gönderebilir. Bu ihtarnamede ücretlerin eksik bildirildiğini ve hak kayıplarının giderilmesini talep eder.

Bir başka yol olarak da eğer işçi bir sendikaya üyeyse, buişçi sendikasıaracılığıyla yasal aşama başlatabilir, sendikanın üyelerine sağladığı yasal destekten faydalanabilir.

Ücreti sigortaya işverence eksik bildirilen işçi faaliyet tespit davası açma yoluna başvurabilir. Faaliyet tespit davasını aşağıda detaylıca incelemiş bulunmaktayız.

Sigortaya Eksik Ücret Bildiriminin Yasal Sonuçları

İşveren açısından sigortaya eksik ücret bildirilmesinin yasal sonucu idari yaptırımla karşı karşıya kalmasıdır: İşverene eksik prim yatırdığı her bir ay için, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır. Bununla beraber gecikme zammı ve cezası da söz konusu olacaktır.

Tüm bunlara ek olarak, işçi iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshederek işten ayrılabilir, işte bu durumda işveren tarafından işçinin kıdem tazminatı ve diğer hakları karşılanmalıdır. Ayrıca, işçi faaliyet tespit davası da açabilir, işveren de bu davaya davalı olarak muhatap olur.

Sigortada Eksik Ücret Bildirimi Cezaları

SGK Eksik Prim Yatırma Cezası ve Hesaplanması

Yukarıda bahsettiğimiz üzere, işveren açısından sigortaya eksik ücret bildirilmesinin yasal sonucu idari yaptırımla karşı karşıya kalmasıdır: İşverene eksik prim yatırdığı her bir ay için, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.

Bununla beraber gecikme zammı ve cezası da söz konusu olacaktır.

Ücretin Sigortaya Düşük Bildirildiği Nasıl Anlaşılır?

İşçi, işveren tarafından ücretinin sigortaya düşük bildirildiğini şu şekillerde anlayabilir:

• İşçi, e-devlet üzerinden SGK Hizmet Dökümüsekmesinden işverenin bildirdiği prime esas kazanç tutarını kontrol edebilir. Burada görünen tutar, bordrodaki brüt maaşı ile uyumlu olmalıdır.
• İşçi, maaş bordrosu ile banka hesabına yatan maaş tutarını karşılaştırabilir.
• İşverenin resmi maaş bildirimleri ve işçinin sözleşmesinde yazan ücret karşılaştırılabilir.

Sigortaya Düşük Ücret Bildirimi

Ücretin Düşük Bildirilmesi Hâlinde İşçinin Hakları Nelerdir?

Ücretin sigortaya düşük bildirilmesi halinde, Yargıtay kararlarına da yansıdığı üzere, işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshederek kıdem tazminatına hak kazanır. Üstelik, yine Yargıtay kararlarına da yansıdığı üzere, son birkaç ay işçinin gerçek ücreti üzerinden primlerin ödenmiş olması halinde de işçinin haklı fesih imkânı devam edecektir çünkü önceki dönemlerde ücretin sigortaya düşük bildirilmesi önceki dönemler için sosyal güvenlik haklarını olumsuz yönde etkileyecektir.

İşçinin SGK Primlerinin Sigortaya Düşük Gösterilmesi Hâlinde Haklı Fesih

Yargıtay kararlarına yansıdığı üzere:

• ‘’… İşçinin sigorta primlerinin hiç yatırılmaması veya eksik bildirilmesi işçinin sosyal güvenlik hakkını ilgilendiren bir vaziyet olsa da Dairemizin 1475 sayılı Yasa döneminde istikrar kazanmış olan görüşü 4857 sayılı İş Kanunu döneminde de devam etmekte olup,Sigorta primlerinin hiç yatırılmaması, eksik yatırılması veya düşük ücretten yatırılması hallerinde de işçinin haklı fesih imkânı vardır.… ‘’

1. Hukuk Dairesi 2009/24286 E., 2010/74 K.

Görüldüğü üzere işveren sigorta primleri hiç yatırmamış ya da eksik veya düşük ücretten yatırmışsa işçinin haklı fesih imkânı mevcuttur.

• ‘’…4857 sayılı İş Yasanın 24/II-f maddesine göre çalışma koşullarının uygulanmaması işçiye haklı fesih imkânı tanıdığından ve işçinin gerçek ücreti yerine düşük ücretten sigorta priminin yatırılması bu anlamda haklı fesih imkânı verdiğinden davacı işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiği kabul edilmeli ve kıdem tazminatı talebi hüküm altına alınmalıdır. …‘’

1. Hukuk Dairesi 2017/14099 E., 2020/2109 K.

Görüldüğü üzere; işçinin ücretin sigortaya düşük bildirilmesi, eksik yatırılması veya hiç yatırılmaması durumlarında sahip olduğu haklı fesih imkânı Kanun’daki ‘’Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri’’ kapsamındadır.

• ‘’… Son 2 ay için gerçek ücret üzerinden primlerin ödenmiş olması önceki dönemler için sosyal güvenlik haklarını olumsuz etkilediğinden işçinin haklı fesih imkanının temadi ettiği ve feshin İş Yasanın 26. Maddesindeki hak düşürücü süreden etkilenmediği kabul edilmelidir. …’’

1. Hukuk Dairesi 2017/14099 E., 2020/2109 K.

Yukarıda da bahsettiğimiz üzere, son birkaç ay işçinin gerçek ücreti üzerinden primlerin ödenmiş olması halinde de işçinin haklı fesih imkânı devam edecektir çünkü önceki dönemlerde ücretin sigortaya düşük bildirilmesi önceki dönemler için sosyal güvenlik haklarını olumsuz yönde etkileyecektir.

İşçinin SGK Primlerinin Düşük Gösterilmesi Hâlinde Haklı Fesih Nasıl Yapılır ?

İşçinin SGK primlerinin eksik ödenmesi iş kanunu ve SGK mevzuatınaaykırıdır.

Bu durumda işçinin iş akdini bildirimsiz olarak sona erdirebilmesi mümkündür. Yani işverene herhangi bir bildirimde bulunmadan işçinin işten çıkarak tazminatlarını isteme hakkı doğacaktır. Bu bildirimsiz fesih şu şekillerde gerçekleştirilmesi mümkündür;

• Eylemli şekilde (işe gitmeme, işi bırakma)
• Noterden haklı fesih ihtarı yapma
• Haklı nedenlerle iş akdini istifa ederek sona erdirme,
• İşi bırakma ve arabuluculuk sürecine başvuru yapma

İşçinin Sebep Bildirmeden İstifa Etmesi Halinde; SGK Primlerinin Düşük Gösterilmesi Gerekçesiyle Kıdem Tazminatı Alabilir Mi?

İşçinin sebep belirtmeden istifa ederek işten ayrılması hâlinde da kayıt dışı ödeme almaya devam ediyor ve sgk primleri eksik ödeniyorsa tazminatını isteme hakkı bu durumu 1 yıl içerisinde makul sürede açacağı yasal aşama dilekçesinde beyan ederek davasında haklı nedenlerini beyan etmesi hâlinde kıdem tazminatını istemek hakkına sahiptir. Bunun için;

• İşçinin kıdem süresinin 1 yıldan fazla olması
• İstifa dilekçesinde gerekçe belirtmemesi (gördüğüm lüzüm üzerine vs)
• İş yerinde kayıt dışı ödeme alması ve sigorta primlerinin eksik veya düşük gösterilmesi
• İşi bıraktığı yani istifa dilekçesini verdiği tarihten itibaren 1 yıllık makul sürede davasını açmış olması gerekmektedir.

Ücretin Sigortaya Düşük Bildirilen İşçinin Faaliyet Tespit Davası

Anayasa ile de temellendirildiği üzere herkes sosyal güvenlik hakkına sahiptir.

Sigortalılık mecburi ve vazgeçilmezdir. Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar. Bu noktadan hareketle, Sosyal Güvenlik Kurumu denetimlerinde sigortasız işçi çalıştırıldığını ya da eksik gün bildirildiğini tespit ederse re’sen tescil işlemini yapacaktır ancak bu durumlar her zaman Kurumca re’sen tespit ve tescil edilemeyebilir.

İşte böyle bir durumda, işveren tarafından bildirilmeyen veya primleri eksik bildirilen işçinin faaliyet tespit davası açarakFaaliyet süresini tespitEttirir ve bu hizmetler için ödenecek primler için esas olacakPrime esas kazançların da tespitiNi talep eder.

Faaliyet tespit davası, sigortalıların hizmetlerinin karşılığı olan sosyal güvenlik hakkının korunmasını amaçlar. Faaliyet tespit davaları Yargıtay’ın da vurguladığı üzere, sosyal güvenlik hakkı kamu düzenine ilişkin olduğundan, bu davanın özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerekir.

Bu davalarda davalarda re’sen araştırma ilkesi uygulanır yani hakimin tarafların ileri sürmedikleri vakıaları da kendiliğinden araştırabilir ve kararını bu vakıalara dayandırabilir.

Faaliyet tespit davası bir Yargıtay kararına şu şekilde yansımıştır:

• ‘’Ne var ki, sigortalıların bazı haklardan yararlanmaları öncelikle Kuruma bildirilmeleri, belirli süre prim ödemiş olmaları ve yasanın gerektirdiği bilgilerin açık bir şekilde bilinmesi koşullarına da bağlıdır.

  Anılan bilgi ve belgelerin Kuruma ulaştırılmaması veya eksik ulaştırılması hâlinde ise bildirimsiz (kaçak) çalıştırma olgusu ortaya çıkacaktır. Bu vaziyet, prim ve gelir vergisi ödememek için işverenlerce sıklıkla başvurulan bir yol olup, ülkenin gerçeklerinden biridir. İşte bu noktada, işçinin birtakım yasal haklardan yararlanabilmesi için sigortalı hizmetinin tespitini istemesi gereği ortaya çıkmaktadır. … beş yıl olarak düzenlenmiş olup, hâlen geçerliliğini korumaktadır. Bu kapsamda işe giriş bildirgesi düzenlenmediği veya düzenlenmesine karşın kanuni hak düşürücü süre içerisinde Kuruma verilmediği, bu süre içerisinde Kuruma verilen dönem bordroları ile bildirimin yapılmadığı, sigorta primlerinin Kuruma yatırılmadığı, çalışmanın varlığı yönünde sigorta müfettişince herhangi bir saptamanın söz konusu olmadığı durumlarda, hizmetin varlığını ileri süren kişilerin hak düşürücü süre gerçekleşmeden yargı yoluna başvurması zorunludur.’’

Hukuk Genel Kurulu 2016/2343 E., 2020/560 K.

Ücretin Sigortaya Düşük Bildirilmesi Hâlinde Faaliyet Tespit Davasını Kim Açabilir?

Faaliyet davasını kimin açabileceği sorusu bu davanın davacı tarafını ifade etmektedir.

Faaliyet tespit davasını açabilecek olan davacı taraf, aylık prim ve faaliyet belgesi veya muhtasar ve prim faaliyet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya eksik/yanlış düzenlenen sigortalılardır. Ve bunların hak sahipleri de (örneğin mirasçılar) bu davayı açabilir.

Faaliyet tespit davasında davalı taraf işçiyi iş sözleşmesine dayalı olarak çalıştırdığı halde sosyal sigorta yükümlülüklerini yerine getirmeyen işverendir. İşverenin ad ve hesabına işin veya görülen hizmetin bütününü yönetmekle yükümlü olan işveren vekili de sorumlu olduğundan yasal aşama işveren vekiline karşı da açılabilir. Sosyal Güvenlik Kurumu ise faaliyet tespit davasında Fer’i müdahil konumundadır.

Ücret Sigortaya Düşük Bildirildiğinde Faaliyet Tespit Davası Ne Zaman Açılır?

Yasanın ilgili hükmünden anlaşılacağı üzere; sigortalı, işten ayrıldığı yılın sonundan itibarenBeş yıl içerisindeBu davayı açmalıdır.

Bu sürenin yasal niteliği tartışmalı olmakla beraber Yargıtay kararlarında bu süre genellikle hak düşürücü süre olarak kabul edilmiştir, yani bu sürenin geçirilmesi ile birlikte faaliyet tespit davası açma hakkı ortadan kalkacaktır.

Faaliyet Tespit Davasında Ne Yapılır? Faaliyet Tespit Davasının Konusu

Faaliyet tespit davalarında yargı mercii hükmü ile sigortalının geçmiş dönemlere ait hizmetlerinin tespiti yapılmaktadır yani çalışma olgusunun tespiti yapılır. Bu durumda faaliyet tespit davasının konusu, sigortalı hizmetlerin geçmişe doğru yargı hükmü ile tespitidir.

Faaliyet tespit davası sonucunda yargı mercii;

• Prime esas kazançları, çalışma süresine uygun olarak belirler.
• Döneme ait ücret ve prim ödeme gün sayılarını kararda açıkça belirtir.
• İşverenin eksik bildirim yapmış olduğu dönemlere ilişkin sigorta prim borcu tahakkuk ettirilir.

Ücretin Sigortaya Düşük Bildirildiği Nasıl İspat Edilir?

İşçi, işveren tarafından ücretinin sigortaya düşük bildirildiği hâlinde gerçek ücretin ispatı sorunu ortaya çıkmaktadır. Bu durumun ispatını ne şekilde olacağı Yargıtay kararları ile belirlenmiştir.

Emsal kararda;

• “Çalışma yaşamında daha az vergi ya da sigorta primi ödenmesi amacıyla zaman zaman, iş sözleşmesi veya ücret bordrolarında gösterilen ücretlerin gerçeği yansıtmadığı görülmektedir. Bu durumda gerçek ücretin tespiti önem kazanır. İşçinin kıdemi, meslek unvanı, fiilen yaptığı iş, işyerinin özellikleri ve emsal işçilere ödenen ücretler gibi hususlar dikkate alındığında imzalı bordrolarda yer alan ücretin gerçeği yansıtmadığı şüphesi ortaya çıktığında, bu konuda tanık beyanları gözetilmelidir. Diğer yandan işçinin meslekte geçirdiği süre, işyerinde çalıştığı tarihler, meslek unvanı ve fiilen yaptığı iş bildirilerek ilgili işçi ve işveren kuruluşlarından, tarafların bildirdikleri emsal işyerlerinden ve Türkiye İstatistik Kurumu’ndan emsal ücretin ne olabileceği araştırılmalı ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir sonuca gidilmelidir.”Yargıtay 9.

  Hukuk Dairesi Esas No: 2019/7050, Hüküm No: 2021/2476, Tarihi: 27/01/2021

Denilerek işçinin gerçek ücretinin SGK’ya bildirilen yada bordroda gösterilen ücret üzerinde olması hâlinde, bunu için Tanık anlatımları ve emsal ücret araştırması ile birlikte sonuca gidilmesi gerektiği beyan edilmiştir.

İşyerinde birlikte mesai arkadaşı olan çalışanların maaşlarının kayıt dışı verildiğine dair beyanları tek başına yeterli değildir. Emsal kararda da belirtildiği üzere işçi sendikaları veya TÜİK üzerinden yapılacak inceleme ile de davacı ile emsal çalışanların alabilecekleri ücretin miktarının araştırılması gerekmektedir.

Ayrıca işveren tarafından işçiye maaşının daha yüksek olduğuna dair verilen her türlü yazılı belge banka dekontu ödeme belgesi gibi delillerle de işçinin ücretinin daha fazla olduğunun tespiti mümkündür.

Ücretin Sigortaya Düşük Bildirilmesi Davasında İspat ve Deliller

Faaliyet tespit davası, sigortalıların hizmetlerinin karşılığı olan sosyal güvenlik hakkının korunmasını amaçlar. Faaliyet tespit davaları Yargıtay’ın da vurguladığı üzere, sosyal güvenlik hakkı kamu düzenine ilişkin olduğundan, bu davanın özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerekir.

Bu davalarda re ‘sen araştırma ilkesi uygulanır yani hâkimin tarafların ileri sürmedikleri vakıaları da kendiliğinden araştırabilir ve kararını bu vakıalara dayandırabilir, davanın ispatı için bütün delillere kendiliğinden başvurabilir.

Faaliyet tespit davalarında ispat edilmesi gereken şeyler şunlardır:

• Sigortalı sayılmayı gerektiren ‘’çalışma’’ olgusunun varlığı,
• Çalışmanın süresi
• Çalışma karşılığı elde edilen prime esas kazanç.

Çalışma Olgusunun İspatı

Çalışma olgusunun ispatı, faaliyet tespit davasının temel konusudur. Yargıtay kararlarına göre, sigortalı çalışmanın tespiti kamu düzenine ilişkindir, bu nedenle de bu tür davalardaRe ‘sen araştırma ilkesiUygulanır yani hâkim, tarafların sunduğu delillerle sınırlı kalmayıp gerekli gördüğünde kendiliğinden delil toplayabilir.

Bununla beraber, bu davalarda çalışma olgusunun ispatı için her türlü delilden yararlanılabilir (örneğin tanık ifadeleri, bordrolar, işyeri kayıtları, SGK faaliyet dökümleri, yazılı belgeler ve diğer her türlü delil).

Yargıtay, tanıkların beyanlarını değerlendirirken tanığın işyeriyle ilişkilerini, bilgiye nasıl vakıf olduğunu ve verilen bilginin doğruluk derecesini değerlendirmektedir.

Re’sen araştırma kapsamında işyeri müdürleri, ustabaşıları, işyeri yakınında çalışan kişiler gibi çalışma koşullarına vakıf olan şahıslar tanık olarak dinlenebilir.

Çalışma olgusu dediğimiz şey birtakım unsurları bünyesinde barındırdığında ‘’çalışma’’ niteliğini kazanır. ‘’Çalışma’’nın unsurları şunlardır:

• Bağımlılık İlişkisi:İşçinin,Işverenin emir ve talimatlarına bağlıOlarak çalışması gerekir.
• Zaman Unsuru:İşçinin, belirli veya belirsiz bir süre içinde işverene faaliyet sunması gerekir. Başka bir anlatımla, zaman unsuru; çalışanın iş gücünü belirli veya belirsiz bir süre içinde işverenin buyruğunda bulundurmasını, bağımlılık ilişkisi çerçevesinde işverene faaliyet sunmasını ifade eder
• Ücret Unsuru:Ücret, Yargıtay kararlarına göre faaliyet akdinin mecburi bir unsuru değildir. Yargıtay bazı özel durumlarda çalışma olgusunun yani faaliyet akdinin tespiti için ücretin özellikle araştırılması gerektiğine hüküm vermiştir.

Ücretin Sigortaya Düşük Gösterilmesinde İspat

Prime Esas Kazançların İspatı

Faaliyet tespit davaları kapsamında sigortalının prime esas kazançları ve prim ödeme gün sayıları tespit edilir. Prime esas kazançlar, yargı mercii tarafındanFaaliyet akdiyle belirlenen dönemdekigerçek ücretDikkate alınarak hesaplanır.

Yani gerçek ücretin tespiti prime esas kazançların belirlenmesinde temel teşkil eder.

Yargıtay kararlarına göre, işçinin çalıştığı işyeri ve yaptığı işin niteliği dikkate alınarak gerçek ücretin belirlenmelidir. İşçinin sektördeki pozisyonu ve kıdemi de bu değerlendirmede belirleyici olacaktır.

Prime esas kazancın tespiti davaları her türlü delil ile ispatlanabilir. İspat faaliyetinde iş yerindeki dosyalar ile kurumdaki belge ve kanıtlardan yararlanılmalıdır. Ücret bordroları getirtilmeli, müfettiş raporlarının varlığı araştırılmalıdır.

Mümkün olduğunca, tespiti istenen dönemdeki iş yeri yönetici ve görevlileri belirlenmelidir. İş yerinde çalışan diğer kişiler ile komşu iş yerlerini tanıyanlar da zabıta aracılığıyla saptanmalıdır.

Bu kişilerin ücrete ilişkin beyanlarına başvurulmalıdır. Tanık ifadeleri değerlendirilirken inandırıcılıkları üzerinde durulmalıdır. Tanığın bilgiye nasıl sahip olduğu, işveren ve işçiyle ilişkisi gözetilmelidir.

Uzun yıllara ait bilgilerin hafızada eksiksiz kalıp kalamayacağı da değerlendirilmelidir. Beyanlar, diğer yan delillerle desteklenmelidir.

İşçinin Sigorta Primlerinin Sigortaya Düşük Gösterilmesi İle İlgili Sorular

Bu başlık altında işçinin sigorta primlerinin gerçek maaşı üzerinden daha az tutarlarda yatırılarak sigortaya düşük gösterilmesi ile ilgili sorularınızı cevapladık.

Maaşım Asgari Ücretten Gösteriliyorsa Hangi Hak Kayıplarına Uğrarım?

Ücretin sigortaya düşük bildirilmesi, işveren tarafından işçinin ücretinin sigortaya gerçekte aldığı ücret üzerinden değil de; asgari ücret üzerinden bildirilmesi şeklinde vuku bulabilir. Böyle bir durumla karşı karşıya kalan işçi şu hususlarda hak kaybına uğrar:

• Emeklilik ve Prim Günleri:Prim gerçek ücrete göre değil de daha az ödendiğinden emeklilikte alınacak maaş düşer. İşçi emeklilik yaşı ve prim gün sayısı şartlarının tamamlanmasında gecikerek dezavantajlı konuma düşebilir.
• Kıdem Tazminatı:Kıdem tazminatı, sigortaya bildirilen ücret üzerinden hesaplanacağından ücret düşük gösterildiğinde işçi gerçekte hak ettiği kıdem tazminatını alamayacaktır.
• İhbar Tazminatı:İhbar tazminatı daha düşük hesaplanacaktır.
• İşsizlik Maaşı:İşsizlik sigortası primi de maaşın düşük bildirilmesinden dolayı düşük ücretten yatırıldığı için, işçi işsiz kaldığında alacağı maaş daha düşük olacaktır.
• SGK’nın Sağladığı Haklar:İş kazası, meslek hastalığı gibi durumlarda sigortanın ödediği birtakım ödenekler (geçici ya da sürekli iş göremezlik ödenekleri gibi) daha düşük hesaplanacaktır.

Sigortayı Düşük Göstermenin Cezası Nedir?

İşveren açısından sigortaya eksik ücret bildirilmesinin yasal sonucu idari yaptırımla karşı karşıya kalmasıdır: İşverene eksik prim yatırdığı her bir ay için, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.

Bununla beraber gecikme zammı ve cezası da söz konusu olacaktır.

Maaşım Sigortaya Düşük Gösteriliyor Ne Yapmalıyım?

Sigorta primlerini yatırmak işverenin asli yükümlülüklerindendir ve bu primlerin düzenli ve gerçeğe uygun yatırılması gerekmektedir. Eğer işveren işçinin sigorta primlerini gerçeğe uygun yatırmıyor ise; bu vaziyet işçinin hak kaybı yaşamasına neden olacaktır. Bu durumla karşı karşıya kalan işçi muhakkak yasal yollara başvurarak (şikayet, faaliyet tespit davası gibi) hakkını aramalıdır.

İş hukuku, çalışan ve işveren haklarının korunmasında uzmanlık gerektiren bir alandır. Çalışma hayatınızda karşılaştığınız sorunlar için Bürosu uzman destek sunmaya hazırdır.

Sorularınız için web sitemizdeki “Avukata Sor” sekmesini ziyaret ederek yasal danışmanlık alabilir ve haklarınızı güvence altına alabilirsin

Maaşı Asgari Ücretten Göstermek Suç Mu?

İşçinin ücretinin sigortaya olduğundan düşük bildirilmesi kanuna uygun olmayan bir uygulamadır ve işveren bu hareketiyle yükümlülüklerine aykırı davranmış olur. Bu durumda işçinin sosyal güvenlik hakkı zedelenir ve hak kayıpları yaşar.

Asgari Ücretten Gösterilen Maaş Emekliliğimi Nasıl Etkiler?

Sigorta primlerini yatırmak işverenin asli yükümlülüklerindendir ve bu primlerin düzenli ve gerçeğe uygun yatırılması gerekmektedir. Eğer işveren işçinin sigorta primlerini gerçeğe uygun yatırmıyor ise; bu vaziyet işçinin hak kaybı yaşamasına neden olacaktır. Bu hak kaybı emeklilik hususunda da karşımıza çıkar.

İşçi emeklilik yaşı ve prim gün sayısı şartlarının tamamlanmasında gecikerek dezavantajlı konuma düşebilir.

Maaşımın Düşük Gösterilmesi Hâlinde Yasal Aşama Açabilir Miyim?

Anayasa ile de temellendirildiği üzere herkes sosyal güvenlik hakkına sahiptir. Sigortalılık mecburi ve vazgeçilmezdir. Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar. Bu noktadan hareketle, Sosyal Güvenlik Kurumu denetimlerinde sigortasız işçi çalıştırıldığını ya da eksik gün bildirildiğini tespit ederse re ‘sen tescil işlemini yapacaktır ancak bu durumlar her zaman Kurumca re ‘sen tespit ve tescil edilemeyebilir.

Alınan ücret sigortaya düşük bildiriliyor ve dolayısıyla eksik prim ödeniyorsa kişinin sosyal güvenlik hakkı zedelenecektir.

Bu durumda, işveren tarafından bildirilmeyen veya primleri eksik bildirilen işçininFaaliyet tespit davası açarakFaaliyet süresini tespit ettirir ve bu hizmetler için ödenecek primler için esas olacak prime esas kazançların da tespitini talep eder.

Maaşın Düşük Gösterilmesi ile Kıdem Tazminatım Nasıl Etkilenir?

Sigorta primlerini yatırmak işverenin asli yükümlülüklerindendir ve bu primlerin düzenli ve gerçeğe uygun yatırılması gerekmektedir. Eğer işveren işçinin sigorta primlerini gerçeğe uygun yatırmıyor ise; bu vaziyet işçinin hak kaybı yaşamasına neden olacaktır. Bu hak kaybı kıdem tazminatı hususunda da karşımıza çıkar. Kıdem tazminatı, sigortaya bildirilen ücret üzerinden hesaplanacağından ücret düşük gösterildiğinde işçi gerçekte hak ettiği kıdem tazminatını alamayacaktır.

Maaşın Sigortaya Düşük Gösterilmesi İş Kazası Tazminatını Etkiler Mi?

Sigorta primlerini yatırmak işverenin asli yükümlülüklerindendir ve bu primlerin düzenli ve gerçeğe uygun yatırılması gerekmektedir.

Eğer işveren işçinin sigorta primlerini gerçeğe uygun yatırmıyor ise; bu vaziyet işçinin hak kaybı yaşamasına neden olacaktır. Bu hak kaybı SGK’nın sağladığı birtakım haklar hususunda da karşımıza çıkar. İş kazası, meslek hastalığı gibi durumlarda sigortanın ödediği birtakım ödenekler (geçici ya da sürekli iş göremezlik ödenekleri gibi) daha düşük hesaplanacaktır.

Sigortaya Düşük Maaş Bildirimi ile Hangi İşçilik Alacaklarımı Talep Edebilirim?

Sigortaya düşük maaş bildirimi, işverenin SGK’ya işçinin gerçek maaşını değil, daha düşük bir maaşı bildirmesi anlamına gelir. Bu vaziyet, işçinin hem sosyal güvenlik haklarını hem de işçilik alacaklarını olumsuz etkiler.

Düşük maaş bildirimi nedeniyle işçi şu alacaklarını talep edebilir:

Gerçek maaşı üzerinden eksik ödenen kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti, prim ve ikramiye farklarını talep edebilir.

Ayrıca, işsizlik maaşı ve emekli maaşı gibi sosyal güvenlik haklarındaki kayıplar için SGK’ye başvurarak fark talebinde bulunabilir.