Yeni TKHK tüketici hakem heyetlerinin görev alanı “tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara çözüm bulmak” olarak belirlemiştir. Zira tüketici hakem heyetlerinin sundukları itilaf çözüm yönteminin, hâkimlerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatından yararlanan hâkimler tarafından yürütülmediği için, “yargılama dışı” bir itilaf çözüm yöntemi olduğu görülmektedir.

Kanunda “tüketici işlemi” kavramı “mal veya faaliyet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve yasal işlem” olarak tanımlanmaktadır.

Bu çerçevede Tüketicilerin 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Yasa uyarınca tüketici işlemi ve tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıkların çözüm yerleri; tüketicinin mal veya hizmeti satın aldığı veya tüketicinin ikametgâhının bulunduğu yerdeki Tüketici Hakem Heyetleri ile Tüketici Mahkemeleri'dir. Tüketici Hakem Heyetleri illerde Ticaret İl Müdürlüğü, ilçelerde Kaymakamlık bünyesinde oluşturulmuştur.

Tüketici Yargı Mercileri ise,,,,,,, ve illerinde kurulmuştur. Bu iller dışındaki il ve ilçelerde başvurular Tüketici Yargı Makamı sıfatı ile Asliye Hukuk Mahkemesi’ne yapılmalıdır.

Bu mahkemelerde açılacak yasal süreçler her türlü resim ve harçtan muaftır. Bununla birlikte 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 120. Maddesi gereğince gider avansı tarifesinde belirlenen tutar gider avansı olarak yatırılmalıdır.

Tüketicinin Hakları

Malın ayıplı olduğunun anlaşılması hâlinde tüketici;

A) Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme,

B) Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme,

C) Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme,

Ç) İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme,

Seçimlik haklarından birini kullanabilir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.

Seçimlik hakların kullanılması nedeniyle ortaya çıkan tüm masraflar, tüketicinin seçtiği hakkı yerine getiren tarafça karşılanır.

Tüketici bu seçimlik haklarından biri ile birlikte günlü ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca ödenek da talep edebilir.

Tüketici Hakem Heyetlerinin Uyuşmazlığın Miktar ve Değeri İtibarıyla Görev Alanı

Yeni TKHK, belirli miktar veya değere ilişkin tüketici uyuşmazlıkları bakımından genel mahkemelere başvurma yolunu kapatmakta; tüketici hakem heyetlerine başvurmayı kural olarak mecburi hale getirmektedir. Belirlenen miktar veya değeri aşan tüketici uyuşmazlıkları bakımından ise tüketici hakem heyetlerine başvurulamamaktadır.

Yeni TKHK’ın 68. Maddesinin 1. Fıkrası,

“Değeri iki bin Türk Lirasının altında bulunan itilaflarda ilçe tüketici hakem heyetlerine, üç bin Türk Lirasının altında bulunan itilaflarda il tüketici hakem heyetlerine, büyükşehir statüsünde bulunan illerde ise iki bin Türk Lirası ile üç bin Türk Lirası arasındaki itilaflarda il tüketici hakem heyetlerine başvuru mecburidir.

Bu değerlerin üzerindeki itilaflar için tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılamaz.”

Hükmünü amirdir.

Yasanın 68. Maddesinin 4. fıkrasında ise söz konusu “iki bin” ve “üç bin” Türk Lirası tutarlı sınırların her yıl Vergi Usul Kanunu’nun 298. Maddesine göre tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranına göre artırılması öngörülmüştür.

2019 yılında İl Tüketici Hakem Heyetleri için 8.480 TL, ilçe Tüketici Hakem Heyetleri için 5.650 TL altında bulunan itilaflarda Tüketici Hakem Heyetine başvurulması mecburidir.

2019 yılı için değeri 8.480 TL ve üzerindeki itilaflarda ise doğrudan Tüketici Mahkemesine başvurulması mecburidir. Tüketici satın aldığı faaliyet yahut malın değerini göz önünde bulundurarak bu iki heyetten birine ya da Tüketici Mahkemesi’ne başvurmak zorundadır.

Tüketici Hakem Heyeti Kararına İtiraz

Tüketici hakem heyetinin vereceği hüküm tarafları bağlayıcı niteliktedir.

Ancak Tüketici Hakem Heyetinin hükmüne karşı 15 gün içerisinde Tüketici Mahkemelerine yasal aşama açılarak itiraz edilebilmektedir. Tüketici Yargı Makamı olmayan yerlerde, Tüketici Yargı Makamı sıfatıyla Asliye Hukuk Yargı Makamı görevlidir.

Sonuç olarak, Yetkili Tüketici Hakem Heyeti’ne başvuru e-devlet üzerinden, posta yoluyla ya da şahsi olarak ve elden yapılır. Başvuru yapmak için harç ya da masraf ödemesi yapılmaz. Başvuru titizlikle yapılmalı, tüm deliller başvuru dilekçesinin ekine eklenmelidir.

Belirtmek gerekir ki aynı konu için birden fazla başvuru yapılamaz.

Hakem Heyetlerine yapılan başvurular, başvuru tarih ve sırasına göre en geç 6 ay içinde karara bağlanır ve hüküm süreci en fazla 6 ay daha uzatılabilir. Verilen hükümler taraflara 10 iş günü içerisinde tebliğ edilir. Verilen hüküm ilam niteliğini haizdir. Bu sebeple lehine hüküm verilen kişi işbu kararla birlikte ‘’ilamlı icra takibi’’ başlatabilecektir.