TANIMA VE TENFİZ DAVASI
ÖNEMLİ UYARI: Yurtdışındaki mahkemelerde alınan boşanma kararlarının, Türkiyede yargı mercii hükmüne gerek kalmaksızın doğrudan nüfusa işletilebilmesine ilişkin olarak Yabancı Ülke Adli Veya İdari Makamlarınca Verilen Kararların Nüfus Kütüğüne Tescili Hakkında Yönetmelik hükümlerini dikkate almanızı önemle hatırlatmak isteriz.
(1) Yasal Aşama dilekçesinde aşağıdaki hususlar bulunur:
- A) Mahkemenin adı.
- B) Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri.
- C) Davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası.
Ç) Varsa tarafların kanuni temsilcilerinin ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri.
- D) Davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda, yasal aşama konusunun değeri.
- E) Davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri.
- F) İddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği.
- G) Dayanılan yasal sebepler.
Ğ) Açık bir şekilde talep sonucu.
- H) Davacının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası.
(2) Birinci fıkranın (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışında kalan hususların eksik olması halinde, hakim davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması halinde yasal aşama açılmamış sayılır.(6100 S. K. M. 119)
Aile yargı mercileri, aşağıdaki yasal aşama ve işleri görürler:
- 22.11.2001 günlü ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun Üçüncü Kısım hariç olmak üzere İkinci Kitabı ile 3.12.2001 günlü ve 4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanuna göre aile hukukundan doğan yasal aşama ve işler,
- 20.5.1982 günlü ve 2675 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanuna göre aile hukukuna ilişkin yabancı yargı mercii kararlarının tanıma ve tenfizi,
- Kanunlarla verilen diğer görevler. (4787 S.
K. M. 4)
Tenfiz kararları hakkında görevli yargı mercii asliye mahkemesidir. Bu hükümler kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer mahkemesinden, Türkiye’de yerleşim yeri veya sâkin olduğu bir yer mevcut değilse, veya mahkemelerinden birinden istenebilir. (5718 S. K.
M. 51)
Yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş bulunan ilâmların Türkiye’de icra olunabilmesi yetkili Türk yargı makamı tarafından tenfiz hükmü verilmesine bağlıdır. Yabancı mahkemelerin ceza ilâmlarında yer alan kişisel haklarla ilgili hükümler hakkında da tenfiz hükmü istenebilir. (5718 S. K. M. 50)
(1) Kararın tenfiz edilmesinde hukukî yararı bulunan herkes tenfiz isteminde bulunabilir.
Tenfiz istemi dilekçe ile olur. Dilekçeye karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenir. Dilekçede aşağıdaki hususlar yer alır:
- A) Tenfiz isteyenle, karşı tarafın ve varsa kanunî temsilci ve vekillerinin ad, soyad ve adresleri.
- B) Tenfiz konusu hükmün hangi devlet mahkemesinden verilmiş olduğu ve mahkemenin adı ile ilâmın tarih ve numarası ve hükmün özeti.
- C) Tenfiz, hükmün bir kısmı hakkında isteniyorsa bunun hangi kısım olduğu. (5718 S. K.
M.52)
(1) Tenfiz dilekçesine aşağıdaki belgeler eklenir:
- A) Yabancı yargı mercii ilâmının o ülke makamlarınca usulen onanmış aslı veya ilâmı veren yargı organı tarafından onanmış örneği ve onanmış tercümesi.
- B) İlâmın kesinleştiğini gösteren ve o ülke makamlarınca usulen onanmış yazı veya belge ile onanmış tercümesi.(5718 S. K. M. 53)
(1) Yetkili yargı mercii tenfiz kararını aşağıdaki şartlar dâhilinde verir:
- A) Türkiye Cumhuriyeti ile ilâmın verildiği devlet arasında karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşma yahut o devlette Türk mahkemelerinden verilmiş ilâmların tenfizini mümkün kılan bir yasa hükmünün veya fiilî uygulamanın bulunması.
- B) İlâmın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması veya davalının itiraz etmesi şartıyla ilâmın, yasal aşama konusu veya taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı hâlde kendisine yetki tanıyan bir devlet mahkemesince verilmiş olmaması.
- C) Hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması.
Ç) O yer kanunları uyarınca, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin hükmü veren yargı merciine usulüne uygun bir şekilde çağrılmamış veya o yargı merciinde temsil edilmemiş yahut bu kanunlara aykırı bir şekilde gıyabında veya yokluğunda hüküm verilmiş ve bu kişinin yukarıdaki hususlardan birine dayanarak tenfiz istemine karşı Türk mahkemesine itiraz etmemiş olması. (5718 S. K.
M. 54)
Tenfiz istemine ilişkin dilekçe, duruşma günü ile birlikte karşı tarafa tebliğ edilir. İhtilâfsız kaza kararlarının tanınması ve tenfizi de aynı hükme tâbidir. Hasımsız ihtilâfsız kaza kararlarında tebliğ hükmü uygulanmaz. İstem, basit yargılama usulü hükümlerine göre incelenerek karara bağlanır.
Karşı taraf ancak bu bölüm hükümlerine göre tenfiz şartlarının bulunmadığını veya yabancı yargı mercii ilâmının kısmen veya tamamen yerine getirilmiş yahut yerine getirilmesine engel bir sebep ortaya çıkmış olduğunu öne sürerek itiraz edebilir. (5718 S. K. M. 55)
Mahkemece ilâmın kısmen veya tamamen tenfizine veya istemin reddine hüküm verilebilir. Bu hüküm yabancı yargı mercii ilâmının altına yazılır ve hâkim tarafından mühürlenip imzalanır. (5718 S.
K. M. 56)
Tenfizine hüküm verilen yabancı ilâmlar Türk mahkemelerinden verilmiş ilâmlar gibi icra olunur. Tenfiz isteminin kabul veya reddi hususunda verilen kararların temyizi genel hükümlere tâbidir. Temyiz, yerine getirmeyi durdurur. (5718 S.
K. M. 57)
Yabancı yargı mercii ilâmının kesin delil veya kesin hüküm olarak kabul edilebilmesi yabancı ilâmın tenfiz şartlarını taşıdığının mahkemece tespitine bağlıdır. Tanımada 54 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi uygulanmaz. İhtilâfsız kaza kararlarının tanınması da aynı hükme tâbidir.
Yabancı yargı mercii ilâmına dayanılarak Türkiye’de idarî bir işlemin yapılmasında da aynı usul uygulanır. (5718 S. K. M. 58)
Yabancı ülke adli veya idari makamlarınca boşanmaya, evliliğin butlanına, iptaline veya mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin olarak verilen hükümler; bizzat veya vekilleri aracılığıyla tarafların birlikte başvurması, verildiği devlet kanunlarına göre konusunda yetkili adli veya idari makam tarafından verilmiş ve usulen kesinleşmiş olması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması şartlarıyla nüfus kütüğüne tescil edilir. (5490 S. K.
M. 27/A)
Nüfus kütüğüne yapılacak tescil işlemleri, yurt dışında kararın verildiği ülkedeki dış temsilcilikler, yurt içinde ise Bakanlık tarafından belirlenen nüfus müdürlükleri tarafından yapılır.(5490 S. K. M. 27/A)
Bu maddede sayılan şartlar yerine getirilmediği gerekçesiyle tescil talebi reddedilen kararların Türkiyede tanınması, 27/11/2007 günlü ve 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Yasa uyarınca yapılır.(5490 S. K.
M. 27/A)
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafından yönetmelikle belirlenir.(5490 S. K. M. 27/A)