Anne ve Baba ile Soybağı Nasıl Kurulur?

Çocuk ile ana arasında soybağı kurulması, doğum yoluyla olur. Çocuk ile baba arasında soybağı kurulması; ana ile evlilik, tanıma veya hakim hükmü yoluyla olur. Soybağı, ayrıcaevlat edinmeyoluyla da kurulur.

Soybağı kurulması davaları, taraflardan birinin yasal aşama veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesinde açılır. Soybağı kurulması davalarında, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu uygulanır.

Ancak bu tür davaların özelliği gereği, hakim maddi olguları re’sen araştırır ve kanıtları serbestçe takdir edebilir, ayrıca taraflar ve üçüncü kişiler, soybağının kurulması için mecburi olan ve sağlıkları yönünden tehlike yaratmayan araştırma ve incelemelere rıza göstermekle yükümlüdürler. Davalı, hâkimin öngördüğü araştırma ve incelemeye rıza göstermezse; hakim, vaziyet ve koşullara göre bundan beklenen sonucu, onun aleyhine doğmuş sayabilir.

Kocanın Babalığı

Babalık Karinesi

Evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası, kocadır. Bu süre geçtikten sonra doğan çocuğun kocaya bağlanması, ananın evlilik sırasında gebe kaldığının ispatıyla mümkündür. Kocanın gaipliğine hüküm verilmesi hâlinde üç yüz günlük süre, ölüm tehlikesi veya son haber tarihinden işlemeye başlar.

Soybağının Reddi

Koca, soybağının reddi davasını açarak babalık karinesini çürütebilir.

Bu yasal aşama, ana ve çocuğa karşı açılır. Çocuk da yasal aşama hakkına sahiptir. Çocuğun soybağının reddi yasal süreci açması hâlinde, bu yasal aşama ana ve kocaya karşı açılır.

Soybağının reddi davalarında; çocuk evlilik içinde ana rahmine düşmüşse davacı, kocanın baba olmadığını ispat etmek zorundadır. Evlenmeden başlayarak en az yüz seksen gün geçtikten sonra ve evliliğin sona ermesinden başlayarak en fazla üç yüz gün içinde doğan çocuk, evlilik içinde ana rahmine düşmüş sayılır.

Çocuk, evlenmeden önce veya ayrı yaşama sırasında ana rahmine düşmüşse, davacının başka bir kanıt getirmesi gerekmez.

Ancak, gebe kalma döneminde kocanın karısı ile cinsel ilişkide bulunduğu konusunda inandırıcı kanıtlar varsa, kocanın babalığına ilişkin karine geçerliliğini korur.

Koca, soybağının reddi davasını, doğumu ve baba olmadığını veya ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkek ile cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde açmak zorundadır. Çocuk, ergin olduğu tarihten başlayarak en geç bir yıl içinde yasal aşama açmak zorundadır. Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa, bir yıllık süre bu sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar.

Karinelerin Çakışması

Çocuk evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğmuş ve ana da bu arada yeniden evlenmiş olursa, ikinci evlilikteki koca baba sayılır. Bu karine çürütülürse, ilk evlilikteki koca baba sayılır.

Diğer İlgililerin Yasal Aşama Hakkı

Yasal Aşama açma süresinin geçmesinden önce kocanın ölmesi veya gaipliğine hüküm verilmesi ya da sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybetmesi hâlinde kocanın altsoyu, anası, babası veya baba olduğunu iddia eden kişi; doğumu ve kocanın ölümünü, sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybettiğini veya hakkında gaiplik hükmü alındığını öğrenmelerinden başlayarak bir yıl içinde soybağının reddi yasal süreci açabilir.

Ergin olmayan çocuğa atanacak kayyım, atama kararının kendisine tebliğinden başlayarak bir yıl içinde soybağının reddi yasal süreci açabilir.

Kocanın açacağı soybağının reddi davasına ilişkin hükümler, kıyas yoluyla uygulanır.

Sonradan Evlenme

Evlilik dışında doğan çocuk, ana ve babasının birbiriyle evlenmesi hâlinde, kendiliğinden evlilik içinde doğan çocuklara ilişkin hükümlere tâbi olur.

Eşler, evlilik dışında doğmuş olan ortak çocuklarını, evlenme sırasında veya evlenmeden sonra, yerleşim yerlerindeki veya evlenmenin yapıldığı yerdeki nüfus memuruna bildirmek zorundadırlar.

Bildirimin yapılmamış olması, çocuğun evlilik içinde doğan çocuklara ilişkin hükümlere tâbi olmasını engellemez. Daha önce tanıma veya babalığa hükümle soybağı kurulmuş çocukların ana ve babası birbiriyle evlenince, nüfus memuru re’sen gerekli işlemi yapar.

Ana ve babanın yasal mirasçıları, çocuk ve Cumhuriyet Savcısı sonradan evlenme yoluyla soybağının kurulmasına itiraz edebilirler. İtiraz eden, kocanın baba olmadığını ispatla yükümlüdür. Çocuğun altsoyu da, çocuğun ölmüş ya da ayırt etme gücünü sürekli olarak kaybetmiş olması hâlinde, itiraz hakkına sahiptir.

Tanımanın iptaline ilişkin hükümler kıyas yoluyla uygulanır.

Tanıma ve Babalık Hükmü

Tanıma

Tanıma, babanın, nüfus memuruna veya yargı merciine yazılı başvurusu ya da resmi senette veya vasiyetnamesinde yapacağı beyanla olur. Tanıma beyanında bulunan kimse küçük veya kısıtlı ise, veya vasisinin de rızası gereklidir. Başka bir erkek ile soybağı bulunan çocuk, bu bağ geçersiz kılınmadıkça tanınamaz. Beyanda bulunulan nüfus memuru, sulh hakimi, noter veya vasiyetnameyi açan hakim, tanımayı babanın ve çocuğun kayıtlı bulunduğu nüfus memurluklarına bildirir.

Çocuğun kayıtlı bulunduğu nüfus memurluğu da tanımayı çocuğa, anasına, çocuk vesayet altında ise vesayet makamına bildirir.

Tanımaya Karşı İptal Davası

Tanıyan, yanılma, aldatma veya korkutma sebebiyle tanımanın iptalini yasal aşama edebilir. İptal yasal süreci, anaya ve çocuğa karşı açılır.

Ana, çocuk ve çocuğun ölümü hâlinde altsoyu, Cumhuriyet Savcısı, Hazine ve diğer ilgililer tanımanın iptalini yasal aşama edebilirler. Yasal Aşama tanıyana, tanıyan ölmüşse mirasçılarına karşı açılır.

Davacı, tanıyanın baba olmadığını ispatla yükümlüdür. Ana veya çocuk tarafından tanıyanın baba olmadığı iddiasıyla açılan iptal davasında ispat yükü, tanıyanın, gebe kalma döneminde ana ile cinsel ilişkide bulunduğuna ilişkin inandırıcı kanıtları göstermesinden sonra doğar.

Tanıyanın yasal aşama hakkı, iptal sebebinin öğrenildiği veya korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten başlayarak bir yıl ve her vaziyette tanımanın üzerinden beş yıl geçmekle düşer.

İlgililerin yasal aşama hakkı, davacının tanımayı ve tanıyanın çocuğun babası olamayacağını öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her vaziyette tanımanın üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Çocuğun yasal aşama hakkı, ergin olmasından başlayarak bir yıl geçince düşer. Yukarıdaki süreler geçmesine karşın gecikmeyi haklı kılan sebep varsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde yasal aşama açılabilir.

Babalık Davası

Çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesini (babalık yasal süreci) ana ve çocuk isteyebilirler. Babalık yasal süreci babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır.

Babalık yasal süreci, Cumhuriyet Savcısına ve Hazineye; yasal aşama ana tarafından açılmışsa kayyıma; kayyım tarafından açılmışsa anaya ihbar edilir.

Davalının, çocuğun doğumundan önceki üç yüzüncü gün ile yüz sekseninci gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunmuş olması, babalığa karine sayılır. Bu sürenin dışında olsa bile, fiili gebe kalma döneminde davalının ana ile cinsel ilişkide bulunduğu tespit edilirse, aynı karine geçerli olur. Davalı, çocuğun babası olmasının olanaksızlığını veya bir üçüncü kişinin baba olma olasılığının kendisininkinden daha fazla olduğunu ispatlarsa, karine geçerliliğini kaybeder.

Babalık yasal süreci, çocuğun doğumundan önce veya sonra açılabilir. Babalık yasal süreci için ananın yasal aşama hakkı, doğumdan başlayarak bir yıl geçince düşer.

Çocuk ile başka bir erkek arasında soybağı ilişkisi varsa, bir yıllık süre bu ilişkinin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar. Bir yıllık süre geçtikten sonra gecikmeyi haklı kılan sebepler varsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde yasal aşama açılabilir.

Ana, babalık yasal süreci ile birlikte veya ayrı olarak baba veya mirasçılarından aşağıdaki giderlerin karşılanmasını isteyebilir:

• Doğum giderleri
• Doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderleri
• Gebelik ve doğumun gerektirdiği diğer giderler

Çocuk ölü doğmuş olsa bile hakim, bu giderlerin karşılanmasına hüküm verebilir. Üçüncü kişiler veya sosyal güvenlik kuruluşlarınca anaya yapılan ödemeler, hakkaniyet ölçüsünde tazminattan indirilir.