İçerik

1. I. Özel Üniversitelerinin Kar Gütmeme Amacı
2. II. Yükseköğretim Kurulu’nun Vakıf Üniversitelerine Uyarısı
   • 27 Mayıs 2023 Tarihli Yök Yazısı
   • 17 Temmuz 2024 Tarihli Yök Yazısı
3. III. Eğitim Hakkı
4. IV.

   Öğrenciler Özel Üniversitelere Nasıl Dava Açabilir?

   • Dava Açılmadan Önce İhtiyati Tedbir Talep Edilebilmektedir.
5. V. Tüketici Hakem Heyeti Başvurusu ve Tavsiyemiz

I. Özel Üniversitelerinin Kar Gütmeme Amacı

Her özel üniversite, vakıf üniversitesidir veKamu tüzel kişiliğine sahiptir. Vakıf üniversiteleri de devletin denetimi altında olup Yükseköğretim Kurulu’na bağlı hareket etmek zorundadır.

Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği 4’üncü maddesinde;“Vakıf Yükseköğretim Kurumu: Kazanç amacına yönelik olmamak koşulu ile Vakıflar tarafından kurulmuş bulunan üniversite ile yüksek teknoloji enstitüsü ve bunların bünyesinde yer alan fakülteler, enstitüler, yüksekokullar, meslek yüksekokulu konservatuarlar, araştırma uygulama merkezleri ile bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmayan meslek yüksekokuludur.”Şeklinde vakıf yükseköğretim kurumununKar amacı güdemeyeceği belirtilmektedir.

Özel üniversiteler, kar amacı güdemezler.

Bu bağlamda kar amacı gütmeleri, yönetmelikte açıkça yasaklanmıştır. Kurmuş oldukları yükseköğretim kurumundan herhangi bir surette gelir, kazanç ve hak elde edemezler. Tamamen eğitim ve öğretim için kurulan üniversitelerdir. Bu sebeple para kazanma amacıyla hareket etmeleri takdirde Anayasa’ya ve yönetmeliğe aykırı hareket etmiş olmaktadırlar.

II.

Yükseköğretim Kurulu’nun Vakıf Üniversitelerine Uyarısı

2023 Yılında ülkemizde yaşanan yüksek enflasyon sebebiyle özel üniversiteler de fiyatlarına zam yaptılar. Fakat bu zam miktarları TÜİK tarafından açıklanan Tüketici Fiyat Endeksinin oldukça üzerindedir. Bununla beraber bazı öğrenciler okul masraflarını karşılayamadığı için okullarını dondurmak, bazıları ise bırakmak zorunda kaldı.

27 Mayıs 2023 Günlü Yök Yazısı

27 Mayıs 2023 TarihindeYükseköğretim Kurulu, vakıf üniversitelerine;“Vakıf Yükseköğretim Kurumları Mütevelli Heyetlerinin, eğitim ve öğretim ücretlerinin belirlenmesi sürecindeVakıf yükseköğretim kurumlarının kâr amacı güdemeyeceklerineIlişkin mevzuat düzenlemelerine işaret edilen yazıda öğrencilerin talep ve şikâyetlerinin dikkate alınarak bu konuda gerekli özenin gösterilmesi, eğitim ve öğretim ücreti artış sınırının enflasyonun üzerinde olmaması istendi.”Şeklinde ücretlerini belirlerkenTüketici Fiyat Endeksi TÜFEEnflasyonOranına uymak zorunda olduklarını bildirmiştir.

17 Temmuz 2024 Günlü Yök Yazısı

17 Temmuz 2024 günlü Yükseköğretim Kurulu duyurusunda; “Buna göre, Yükseköğretim Kurulu 10.07.2024 günlü toplantısında vakıf yükseköğretim kurumlarının eğitim öğretim ücretlerini belirlerken aşağıdaki hususlara dikkat etmelerine hüküm verdi:

1. Ücretlerin dönemsel değil, yıllık ve tayin edilmiş bir miktar olarak tespit edilmesi,
2. Ücretlerin tercih ve/veya yatay geçiş dönemlerinden önce net bir miktar olarak ve her bir adayın kolayca ulaşabileceği şekilde ilan edilmesi,
3. İlk kayıt esnasında öğrenciye taahhüt edilmiş eğitim-öğretim ücreti artış oranlarının aşılmaması ancak her halükarda yapılacak artışlarda en çok Tüketici Fiyat Endeksindeki (TÜFE) on iki aylık ortalama oranın esas alınması ve bu kapsamdaki güncellemelerin resmi internet sitelerinden duyurulması,
4. Kayıt döneminden sonra her ne ad altında olursa olsun açıkça ilan edilmemiş ilave/beklenmedik ücret ve ücret artışı talebinde bulunmamaları
5. İlan edilen eğitim ve öğretim ücretlerinde TÜFE üzerinden resmi güncelleme oranları dışında herhangi bir ilave değişiklik yapılmamalı ve alınacak bu yöndeki hükümler uygun zamanda ve elverişli araçlarla tüm öğrencilerle paylaşılmalı”

TÜİK verilerine göre Ağustos 2025 on iki aylık artış ortalamalarına göre TÜFE oranı %41,13’dir. Bu nedenle özel üniversiteler, ücretlerine en fazla yüzde 41,13 oranında zam yapmalıdırlar.

Bu sebeple TÜFE oranının üzerinde zam yapan özel üniversitelere yasal aşama açabilirsiniz. Ve TÜFE oranının üzerinde ödenen parayı geri isteyebilirsiniz. Ya da ücreti daha ödemediyseniz sözleşmenin uyarlanması yasal süreci açarak TÜFE oranının üzerinde kalan miktarı ödemeyebilirsiniz.

III. Eğitim Hakkı

Anayasa’nın 42’nci maddesinde;“Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz.

Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir.”Hükmüne yer verilmiştir. Ayrıca Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin ek protokol No.1’in 2’nci maddesinde;“Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz. Devlet, eğitim ve öğretim alanında yükleneceği görevlerin yerine getirilmesinde, ana ve babanın bu eğitim ve öğretimin kendi dini ve felsefi inançlarına göre yapılmasını sağlama haklarına saygı gösterir.”Hükmüne yer verilmektedir.

Vakıf üniversitelerinin fahiş zamları, eğitimin öngörülemez bir biçimde kısıtlanmasına ve eğitim hakkının ihlaline yol açacaktır. Eğitim hakkı, Anayasa Yargı Makamı ve Avrupa İnsan Hakları Yargı Makamı kararları uyarınca yükseköğretimi de kapsamaktadır.

Öğrencilerin enflasyon oranının çok üzerinde bir ücret zammın ödeyebilmesi mümkün olmayacaktır. Bu sebeple eğitim haklarından mahrum kalmalarına sebep olacağı aşikardır.

Devletin eğitime erişim hakkını ülkesinde yaşayan insanlara sağlaması mecburidir. Bu sebeplerle üniversite ücretlerine yapılan fahiş zamlar Anayasa’ya aykırıdır. Ayrıca kar amacı güttüğünden uyarlama yapılması mecburidir.

IV.

Öğrenciler Özel Üniversitelere Nasıl Yasal Aşama Açabilir?

Türk Borçlar Kanunu’nun 138’inci maddesinde;“Sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir vaziyet, borçludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkar ve sözleşmenin yapıldığı sırada mevcut olguları, kendisinden ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştirir ve borçlu da borcunu henüz ifa etmemiş veya ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olursa borçlu, hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bu mümkün olmadığı takdirde sözleşmeden dönme hakkına sahiptir. Sürekli edimli sözleşmelerde borçlu, kural olarak dönme hakkının yerine fesih hakkını kullanır. Bu madde hükmü yabancı para borçlarında da uygulanır.”Hükmüne yer verilmiştir.

Üniversite eğitimi 4 yıl sürmektedir. Enflasyon oranının üstündeki zam miktarı öğrenciler ve velileri açısından öngörülemez ve olağanüstü bir durumdur.

Ayrıca kar amacı gütmemesi gereken üniversitelerin enflasyon oranının üzerinde zam yapması da dürüstlük kuralına aykırıdır. Bu sebeple öğrenciler açısındanAşırı ifa güçlüğüMeydana gelecektir. Ve öğrenciler sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını talep edebilecektir.

Öğrenciler, özel üniversitelerden aldıkları eğitim hizmetlerinde; tüketici sıfatına haiz olacaktır. 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 3’üncü maddesinde; “Kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye faaliyet sunan ya da faaliyet sunanın adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişi” sağlayıcı olarak tanımlanmıştır.

Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a dayanılarak, eğitim ücretine getirilen tek taraflı artışın “Haksız Koşul” olduğu; sözleşmede öngörülen şartların tüketici aleyhine değiştirilemeyeceği ileri sürülmelidir.

Özel üniversite yönetimi tarafından artış oranının değiştirilmesi yönünde hüküm alınmadığı takdirde; mahkemenin verdiği karardan yalnızca yasal aşama açan öğrenci faydalanabilmektedir.

Yasal Aşama Açılmadan Önce İhtiyati Tedbir Talep Edilebilmektedir.

Özel üniversitelerin hemen hemen hepsi kayıt işlemleri tamamlanmadan “Online” sistemden ders seçimine izin vermemektedir. Öğrencinin ders kaydını yapabilmesi için esas yasal aşama açılmadan önce mahkemeden “Ihtiyati tedbir” hükmü talep edilebilmektedir.

Bu hüküm ile öğrencinin dönem kaydı ve ders seçimi sağlanabilmektedir.

Fazla ödenen paranın iadesi için, fazla ödenen kısım hesap edilerek hakem heyetine başvurmak gerekecektir. Doğrudan icra takibi yapmak da bir diğer seçenektir. Parasal değer heyete başvurma sınırının üzerindeyse arabuluculuğa başvurmak da mümkündür. Akabinde yasal aşama açılabilmektedir.

Öğrencilerin kayıt konusunda hak kaybına uğramaması bakımından tavsiyemiz; ücretin ödenmesi ve kaydın yapılmasıdır.

Bundan sonra fazla ödenen ücretin rakamına göre tüketici hakem heyetine başvurulabilir ya da tüketici mahkemesinde yasal aşama açılabilir.

V. Tüketici Hakem Heyeti Başvurusu ve Tavsiyemiz

Özel üniversitenin on iki aylık tüketici fiyat endeksinden fazla oranda artışlarına kadar şu adımların izlenmesi yerinde olacaktır.

1- Hesaplama: Bir önceki eğitim döneminde yapılan ödeme ile halihazırda kayıt ücreti olarak talep edilen miktarı hesaplayın. Hesaplamada ödeme yaptığınız aydan bir önceki aya göre on iki aylık tüfe oranını kullanın. Tüketici hakem heyetine başvuru sınırı 2026 yılı için 186.000-Türk Lirasıdır.

Hesaplanan miktar bu bedelin altındaysa tüketici mahkemesinde yasal aşama açamazsınız. Üzerindeyse tüketici hakem heyetine müracaat edemezsiniz.

2- Özel üniversiteler öğrenim bedelini ödemeden kayıt sistemini açmamaktadır. Bu nedenle talep edilen ücreti ödeyerek kaydı tamamlayın. Aksi takdirde öğrencinin dönem kaybı söz konusu olabilecektir.

3- Ödeme belgesi ile öğrencinin e-devlet sistemi üzerinden tüketici hakem heyetine müracaat edin.

Yapılan hesaplamaya göre fazla ödenen bedeli ödeme yapılan tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tarafınıza iadesini talep edin. Ödemeyi öğrenci dışında başka bir kişi de yapsa sözleşme tarafı öğrencinin kendisidir. Öğrencinin nüfus kayıt sistemi adresine bağlı kaymakamlıktaki hakem heyetine müracaat edebilirsiniz.

4- Hakem heyeti kararını takip edin. Gelen hüküm lehinize de olsa üniversitenin söz konusu karara karşı tüketici mahkemesinde iptal yasal süreci açma süresini takip edin.

Hüküm aleyhinize olursa hakem heyeti hükmüne tüketici mahkemesinde siz yasal aşama açabilirsiniz.

5- Her şey tamamen lehinize tamamlanırsa söz konusu kararlara dayanarak özel okul – (vakıf) aleyhine icra takibi başlatabilirsiniz.

Ece Deniz Vardar, Barosu’na 85375 sicil numarası ile kayıtlı bir avukattır. Lisans eğitimini 2020 yılında Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde, yüksek lisans eğitimini ise 2024 yılında Bilgi Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku alanında tamamlamıştır. Mesleki gelişimine büyük önem veren Ece Deniz Vardar, 2012 yılında Kanada King George International College’da İngilizce eğitimi almış; 2019 yılında ise Cambridge Law Studio ve King Education London bünyesinde iki ay süreyle Hukuk İngilizcesi eğitimi almıştır.

Sorunuz mu var? Hemen iletişime geçin.