Soylu Nisan 16, 2024 Miras Hukuku

Mirasçıların Vergi Borcu Sorumluluğu *2025

Son Güncellenme Tarihi: Kasım 8, 2025

Bir kişinin ölümüyle birlikte mirasçılarına geçen sorumluluklar arasındaVergi borçlarıÖnemli bir yer tutmaktadır. Türk hukuk sisteminde, mirasbırakanın ölüm anında mevcut olan vergi borçları, mirası reddetmemişMirasçılaraIntikal etmekte ve bu borçlar için belirli oranlarda sorumluluk doğmaktadır.

Mirasçıların vergi borçlarından sorumluluğunun kapsamı,Vergi Usul Kanunu,Türk Medeni KanunuVeAmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında YasaIle düzenlenmiştir. Mirasçıların bu sorumluluktan kurtulabilmesi için başvurabilecekleriMirasın reddiGibi yasal yollar da bulunmaktadır.

Bu yazımızda, mirasçıların vergi borçlarından sorumluluğunun yasal çerçevesini, miras payları oranında sorumluluğu, mirasın reddi halinde vergi borçlarının durumunu ve tahsilat sürecini detaylı olarak ele alacağız.

A. Miras, Mirasbırakan ve Mirasçı Kavramları

Miras, bir kişinin ölümüyle birlikte geride bıraktığı tüm malvarlığı değerlerini, hakları veBorçlarıKapsayan yasal bir bütündür.

Bu malvarlığına “tereke” de denilmektedir. Miras hukuku, bu malvarlığının kimlere ve nasıl geçeceğini düzenleyen hukuk dalıdır.

Mirasbırakan(muris), ölümüyle birlikte malvarlığını, haklarını ve borçlarını mirasçılarına bırakan kişidir. Mirasbırakanın ölümüyle birlikte, malvarlığındaki tüm haklar ve yükümlülüklerTürk Medeni Kanunu‘nun 599. Maddesi uyarınca mirasçılara geçmektedir.

MirasçıIse, mirasbırakanın vefatı sonrasında onun malvarlığını ve borçlarını devralan kişidir.

Mirasçılar ikiye ayrılır: Yasal mirasçılar ve atanmış mirasçılar. Yasal mirasçılar, yasa gereği mirasbırakana mirasçı olan kişilerdir. Bunlar, mirasbırakanın altsoyu (çocukları, torunları), üstsoyu (ana, baba, büyükana, büyükbaba), eşi ve kardeşleridir. Atanmış mirasçılar ise, mirasbırakanın vasiyetname veya miras sözleşmesi ile belirlediği kişilerdir.

Vergi borçlarıBakımından mirasçılar, mirasbırakanın ölümü anında mevcut olan tüm vergi borçlarındanMiras paylarıOranında sorumlu olurlar.

B.

Vergi Hukukunda Mirasçı Sıfatının Önemi

Vergi hukukundaMirasçı sıfatı, mirasbırakanın vergi borçlarının kime ve ne oranda geçeceğini belirleyen önemli bir unsurdur.213 sayılı Vergi Usul Kanunu‘nun 12. Maddesi, mirasçıların vergi borçlarından sorumluluğunu düzenlemektedir.

Mirasçı sıfatının kazanılması, vergi idaresi açısından yeni birVergi borçlusuNun ortaya çıkması anlamına gelmektedir. Bu kapsamda, mirasçılar mirasbırakanın vergi ödevlerini yerine getirmekle yükümlü hale gelirler. Bu ödevler arasında, beyanname verme, vergi borçlarını ödeme veMükellefiyeteIlişkin diğer işlemleri gerçekleştirme gibi yükümlülükler bulunmaktadır.

Vergi idaresi, mirasbırakanın ölümünden sonraVergi alacağıNın tahsili için mirasçılara başvurur.

Mirasçıların sorumluluğu, miras açıldığı (ölüm) tarihinden itibaren başlar. Mirasçılar, bu tarihten sonra4 ay içindeÖlüm olayını vergi dairesine bildirmekle yükümlüdürler. Bu bildirim süresi, olağan vaziyette1 ayOlan bildirim süresine mirasın reddi için öngörülen3 aylıkSürenin eklenmesiyle oluşmaktadır.

Mirasçı sıfatı, vergilendirme işlemlerinde hem maddi hem de şekliVergi ödevleriBakımından yasal sonuçlar doğurmaktadır.

C. Külli Halefiyet İlkesi ve Vergi Borçlarının İntikali

Külli halefiyetIlkesi, mirasbırakanın tüm hak ve borçlarının bir bütün olarak mirasçılara geçmesini ifade eder.

Türk Medeni Kanunu’nun 599. Maddesine göre, mirasçılar mirasbırakanın ayni haklarını, alacaklarını, diğer malvarlığı değerlerini veBorçlarınıDoğrudan doğruya kazanırlar.

Bu prensip, vergi borçlarının intikali açısından da geçerlidir. Mirasbırakanın ölümüyle birlikte, vergi borçları daKülli halefiyetIlkesi gereğince mirasçılara geçmektedir. Mirasçılar, mirasbırakanın vergi borçlarından kendiMiras paylarıOranında sorumlu olurlar.

Külli halefiyet ilkesinin vergi hukukundaki en önemli sonuçlarından biri, mirasçıların mirasbırakanın vergi borçlarındanŞahsen sorumluOlmalarıdır.

Bu sorumluluk, sadece mirastan gelen malvarlığı ile sınırlı olmayıp, mirasçıların kendi kişisel malvarlıklarını da kapsamaktadır. Ancak bu kural, mirasıReddetmemişMirasçılar için geçerlidir.

Vergi borçlarının intikali, vergi aslı, gecikme zammı ve gecikme faizi bakımından geçerlidir. AncakVergi cezaları, cezaların şahsiliği ilkesi gereğince mirasçılara geçmez.Vergi Usul Kanunu‘nun 372. Maddesi gereğince, mükellefin ölümünden önce kesilmiş veya kesilecek olan cezalar düşer.

Vergi borçlarının intikali, mirasçının mirası kabul etmesi veya3 aylıkYasal süre içinde mirası reddetmemesi halinde gerçekleşir.

Mirasçılar, mirasbırakanın vergi borçlarından müteselsilen değil, miras payları oranında sorumludurlar.

Mirasçıların Vergi Borçlarından Sorumluluğunun Yasal Dayanakları

A. Vergi Usul Kanunu’nda Mirasçıların Sorumluluğu

Vergi Usul Kanunu‘nun 12. Maddesi, mirasçıların vergi borçlarından sorumluluğunun temel yasal dayanağını oluşturmaktadır. Bu maddeye göre, ölüm halinde mükellefin ödevleri, mirasıReddetmemişKanuni ve atanmış mirasçılarına geçer.

Mirasçılar, mirasbırakanınVergi borçlarındanDolayı miras payları oranında sorumlu tutulurlar.

VUK’un 372. Maddesi ise,Vergi cezalarıBakımından önemli bir istisna getirmektedir. Bu madde uyarınca, “ölüm halinde vergi cezası düşer” hükmü gereğince, mirasbırakanın ölümünden önce kesilmiş veya kesilecek olan usulsüzlük, özel usulsüzlük ve vergi ziyaı cezaları terkin edilir. Bu düzenleme, cezalarınŞahsiliğiIlkesinin vergi hukukundaki yansımasıdır.

VUK’un 164.

Maddesi, ölümü “işi bırakma” olarak nitelendirmiştir. Normal şartlarda işi bırakma bildirimi1 ayIçinde yapılması gerekirken, VUK’un 16. Maddesi gereğince, mirasçılar için bu süreye3 ayEklenerek toplam4 aylıkBir bildirim süresi öngörülmüştür.

VUK’un 112. Maddesine göre, ölüm nedeniyle mükellefiyetin kalkması hâlinde, beyan üzerine tarh olunan vergiler beyanname verme süreleri içinde ödenir.

Mükellefin ölümü üzerineKendiliğindenYapılan tarhiyatlar ise, tahakkuk tarihinden itibaren1 ayIçinde ödenmelidir.

B. Türk Medeni Kanunu’nda Borçlardan Sorumluluk

Türk Medeni Kanunu‘nun 599. Maddesi, mirasçıların mirasbırakanın borçlarından sorumluluğunun genel çerçevesini belirlemektedir. Bu maddeye göre, mirasçılar mirasbırakanın ayni haklarını, alacaklarını, diğer malvarlığı değerlerini veBorçlarınıDoğrudan doğruya kazanırlar.

Mirasçılar,Tereke borçlarındanKişisel olarak sorumlu olurlar.

TMK’nın 605. Maddesi, mirasın reddi hakkını düzenlemektedir. Yasal ve atanmış mirasçılar, mirası3 ay içindeReddedebilirler. Ölüm tarihinde mirasbırakanınÖdemeden acziAçıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır.

TMK’nın 641.

Maddesi, birden fazla mirasçı olması hâlinde tereke borçlarındanMüteselsil sorumlulukIlkesini benimsemiştir. Ancak Vergi Usul Kanunu’ndaki özel düzenleme nedeniyle, vergi borçları bakımından mirasçılarMüteselsilenDeğil, miras payları oranında sorumlu tutulmaktadırlar.

TMK’nın 617. Ve 618. Maddeleri, mirasın reddinin iptaline ilişkin düzenlemeleri içermektedir.

Mirasçının alacaklılarına zarar verme amacıyla mirası reddetmesi hâlinde, alacaklılar veya iflas idaresi red işleminin iptali için red tarihinden itibaren6 ay içindeYasal aşama açabilirler.

C. Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Yasa Hükümleri

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Yasa‘un 7. Maddesi, borçlunun ölümü halinde kamu alacaklarının takibini düzenlemektedir. Bu maddeye göre, borçlunun ölümü halinde, mirasıReddetmemişMirasçılar hakkında bu yasa hükümleri uygulanır.

6183 sayılı Kanun’da, mirasçıların kamu borçlarından sorumluluğu açısından VUK’taki gibi miras payları oranında sorumluluk düzenlemesi bulunmamaktadır.

Ancak, VUK’un vergi borçlarına ilişkin özel düzenlemesi nedeniyle, vergi alacakları bakımından mirasçılar miras payları oranında sorumlu tutulmaktadır.

6183 sayılı Kanun’un 24-31. Maddeleri arasında düzenlenenTasarrufun iptaliDavaları, kamu alacağını tahsil etmek amacıyla yapılan tasarrufların iptaline ilişkin hükümler içermektedir. Bu hükümler, mirasçıların vergi borçlarından kaçınmak amacıyla yaptıkları tasarrufların iptali bakımından da uygulanabilir.

6183 sayılı Kanun’un 55. Maddesi uyarınca, kamu alacağının vadesinde ödenmemesi halinde,7 gün içindeBorçluya ödeme emri gönderilir.

Mirasçılara karşı takip yapılabilmesi için mirasın reddi süresinin (3 ay) geçmesi ve mirasçıların mirası reddetmemiş olması gerekmektedir.

Miras Payları Oranında Vergi Borcu Sorumluluğu

A. Miras Paylarının Tespiti ve Vergi Borcu İlişkisi

MirasçılarınVergi borçlarıNdan sorumluluğunun belirlenmesinde, miras paylarının tespiti büyük önem taşır. Miras payları, öncelikleMirasçılık belgesi(veraset ilamı) ile belirlenir. Mirasçılık belgesi, mirasçıların kimler olduğunu ve her birininMiras payıOranlarını gösterir.

Miras paylarının tespitinde, öncelikle mirasbırakanınYasal mirasçılarıBelirlenir.

Türk Medeni Kanunu’nda mirasçılar zümrelere ayrılmıştır: Birinci zümre mirasbırakanın altsoyu (çocukları ve onların çocukları), ikinci zümre anne-baba ve onların altsoyu, üçüncü zümre ise büyükanne-büyükbaba ve onların altsoyudur. Sağ kalan eş, bu zümrelerle birlikte belirli oranlarda mirasçı olur.

Vergi idaresi, mirasçılarınVergi borcuSorumluluğunu hesaplarken, her bir mirasçının miras payı oranını dikkate alır. Örneğin, mirasbırakanın 100.000 TL vergi borcu olması ve üç mirasçısının eşit oranda (%33,33) mirasçı olması hâlinde, her bir mirasçı 33.333 TL’den sorumlu olacaktır.

DanıştayIçtihatlarına göre, vergi tarhiyatı da her mirasçıya ayrı ayrı ve miras payları oranında yapılmalıdır. 1996 ve 2003 günlü Danıştay kararları, tarhiyatların mirasçıların payları oranında ayrı ayrı yapılarak ihbarnameye bağlanması gerektiği yönünde içtihat oluşturmuştur.

B. Birden Fazla Mirasçı Olması Hâlinde Sorumluluk

Birden fazla mirasçının bulunması halinde, mirasçılar arasındaMiras ortaklığıMeydana gelir.

Mirasçılar, terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bu ortaklıkta, miras paylaşılıncaya kadarElbirliğiHalinde maliktirler.

Türk Medeni Kanunu’nun 640. Maddesi uyarınca, mirasın paylaşılmasına kadar, mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olurlar. Bu dönemde, terekedekiVergi borçlarıIçin de mirasçılar arasında bir tür elbirliği sorumluluğu söz konusudur.

Ancak, VUK’un 12. Maddesi gereğince vergi borçlarından her mirasçı kendiMiras payıOranında sorumlu tutulmaktadır.

Bu özel hüküm, TMK’nın 641. Maddesindeki tereke borçlarından mirasçılarınMüteselsil sorumluluğuIlkesine bir istisna getirmektedir.

Vergi idaresi, bir mirasçıdan diğer mirasçıların payına düşenVergi borcunuTalep edemez. Her mirasçıdan ancak kendi payına düşen miktar istenebilir. Bu vaziyet, kamu alacaklarının tahsilini güçleştirebilmektedir.

Zira mirasçılardan birinin ödeme güçlüğü içinde olması hâlinde, o mirasçıya düşen vergi borcu tahsil edilemeyebilir.

Mirasçılar arasında miras paylaşımı yapılıncaya kadar, mirasçılarVergi ödevleriNi birlikte yerine getirmekle yükümlüdürler. Örneğin, ölüm olayının vergi dairesine bildirilmesi, beyannamelerin verilmesi gibi ödevler mirasçıların ortak sorumluluğundadır.

C. Atanmış Mirasçıların Vergi Borçlarından Sorumluluğu

Atanmış mirasçılar, mirasbırakanın vasiyetname veya miras sözleşmesi ile belirlediği mirasçılardır. Bu kişiler, mirasbırakanla aralarında kan bağı veya evlilik bağı bulunması mecburi olmayan, tamamen mirasbırakanın iradesiyle mirasçı olarak belirlenen kişilerdir.

Vergi Usul Kanunu’nun 12.

Maddesinde, ölüm halinde mükelleflerin ödevlerinin “mirası reddetmemiş kanuni veAtanmış mirasçılarına” geçeceği belirtilmiştir. Dolayısıyla, atanmış mirasçılar da yasal mirasçılar gibi mirasbırakanınVergi borçlarıNdan sorumlu tutulmaktadırlar.

Atanmış mirasçıların vergi borçlarından sorumluluğu, kendilerine düşenMiras payıOranındadır. Atanmış mirasçılar da yasal mirasçılar gibi, mirası3 ay içindeReddedebilirler. Mirasın reddi halinde, atanmış mirasçılar mirasbırakanın vergi borçlarından sorumlu olmazlar.

Atanmış mirasçılık, belirli bir mal veya hakla sınırlı olabileceği gibi, mirasın tamamı için de olabilir.

Belirli bir mal veya hakla sınırlı atanmış mirasçılık hâlinde, bu mirasçının vergi borçlarından sorumluluğu, kendisine kalan malın veya hakkınTerekedeki oranıKadardır.

Vasiyetname veya miras sözleşmesiyle mirasçı atanması hâlinde, atanmış mirasçıların mirasçılık sıfatları ve miras payları daMirasçılık belgesiNde gösterilir. Vergi idaresi, atanmış mirasçıların vergi borçlarından sorumluluğunu da bu belge doğrultusunda belirler.

Mirasın Reddi ve Vergi Borçlarının Akıbeti

A. Mirasın Açık Reddi ve Vergi Borcunun Durumu

Mirasın reddi, mirasçının mirasbırakandan kalan malvarlığını ve borçları kabul etmeyerek, mirasçılık sıfatından vazgeçmesidir. Türk Medeni Kanunu’nun 605.

Maddesine göre, yasal ve atanmış mirasçılarMirası reddedebilirler. Mirasın açık reddi, mirasçının ölümü öğrendiği tarihten itibaren3 ay içindeYargı merciine başvurarak mirası reddettiğini beyan etmesiyle gerçekleşir.

Mirasın açık reddi halinde, reddeden mirasçı hiçbir şekildeVergi borçlarındanSorumlu tutulamaz. Vergi Usul Kanunu’nun 12. Maddesi ve 6183 sayılı Kanun’un 7.

Maddesi, mirası reddetmemiş mirasçıların vergi borçlarından sorumlu olacağını düzenlemiştir. Dolayısıyla, mirası reddeden mirasçıya karşıVergi idaresiHerhangi bir takip başlatamaz.

Mirasın reddi, şekli bir işlem olup, Türk Medeni Kanunu’nun 609. Maddesi gereğince sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır. Mirasın reddine ilişkin hüküm, mirasın açıldığı tarihten itibaren hüküm doğurur.

Bu nedenle, red hükmü geriye etkili olarakMirasçılık sıfatınıOrtadan kaldırır.

Mirasın reddi halinde, reddeden mirasçının payı, miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi paylaştırılır. Eğer reddeden mirasçının altsoyu varsa, onun miras payıAltsoyunaGeçer (TMK 611). Altsoyun da mirası reddetmesi hâlinde, red payı diğer mirasçılara kalır. Dolayısıyla, reddeden mirasçının vergi borcu sorumluluğu da diğer mirasçılara veya altsoyuna geçmiş olur.

B.

Borca Batık Terekede Hükmi Red ve Vergi Alacağı

Türk Medeni Kanunu’nun 605/2. Maddesine göre, “ölümü tarihinde mirasbırakanınÖdemeden acziAçıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır.” Bu duruma “Hükmi red” (kanundan dolayı reddedilmiş sayılma) denilmektedir.

Borca batık terekede, mirasçılar açıkça mirası reddetmemiş olsalar bile, yasa gereğince miras reddedilmiş sayılacağından, mirasçılar mirasbırakanınVergi borçlarındanDa sorumlu tutulmazlar. Hükmi red hâlinde, mirasçıların ayrıca bir red beyanında bulunmalarına gerek yoktur.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2001/2-220 E. Sayılı hükmünde belirtildiği üzere, hükmi reddin sonuç doğurması için herhangi bir irade açıklaması veya yasal aşama yolu öngörülmemiştir.

Mirasçılar, terekenin borca batık olduğunu bir yasal aşama ile tespit ettirebilecekleri gibi, tereke alacaklıları tarafından açılan bir davada da def’i olarak ileri sürebilirler.

Terekenin borca batık olduğunun tespiti için açılacak davada,Vergi alacağıDahil tüm borçlar ve tereke malvarlığı değerlendirmeye alınır. Borçların tereke varlığından fazla olduğunun tespit edilmesi halinde, yargı mercii terekenin borca batık olduğunu tespit eder. Bu tespit hükmü üzerine,Vergi idaresiDe dahil olmak üzere hiçbir alacaklı mirasçılara başvuramaz.

Mirasçılar, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda tespit davalarına yer verilmediği içinVergi alacağıNa karşı idari yargıda terekenin borca batık olduğunun tespitini talep edemezler. Ancak, vergi yargılamasında, tarhiyat aşamasında düzenlenen ihbarnameye karşı açılan davada veya ödeme emrine karşı yapılan itirazda, terekenin borca batık olduğu ve mirasın hükmen reddedilmiş sayıldığı savunma olarak ileri sürülebilir.

C.

Mirasın Reddinin İptali ve Vergi Borçları

Türk Medeni Kanunu’nun 617. Maddesine göre, “malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçı, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse; alacaklıları veya iflas idaresi, ret tarihinden başlayarak6 ay içindeReddin iptali hakkında yasal aşama açabilirler.” Bu hüküm, kötü niyetle yapılan mirasın reddine karşı alacaklıları korumaktadır.

Vergi alacağıBakımından da mirasın reddinin iptali yasal süreci açılabilir. Örneğin, mirasçının önemli vergi borçları varken, kendisine kalacak tereke malvarlığının vergi borçlarının tahsiline engel olmak amacıyla mirası reddetmesi hâlinde, vergi idaresi mirasın reddinin iptalini talep edebilir.

Mirasın reddinin iptali davasının kazanılması halinde, miras resmenTasfiye edilir. Tasfiye sonucunda mirasçıya bir pay düşerse, öncelikle redde itiraz eden alacaklıların alacakları ödenir (TMK 618).

Vergi idaresi, mirasın reddine itiraz eden alacaklı olarak, tasfiye sonucunda mirasçıya düşecek paydanVergi alacağınıTahsil edebilir.

Vergi borçları yönünden 6183 sayılı Kanun’un 24-31. Maddelerinde düzenlenen tasarrufun iptali davaları da uygulanabilir. Ancak, Danıştay’ın 23.09.1981 tarih 1980/2104 E. Sayılı hükmünde belirtildiği üzere, mirasın reddinin iptaline ilişkin davanın Medeni Yasa hükümlerine göre açılması gerekmektedir.

Bu nedenle, 6183 sayılı Kanun’un 26. Maddesindeki5 yıllıkIptal yasal süreci açma süresi değil, TMK’nın 617. Maddesindeki6 aylıkSüre uygulanır.

Mirasçıların Vergi Cezalarından Sorumluluğu

A. Cezaların Şahsiliği İlkesi ve Mirasçılara Etkisi

Cezaların şahsiliğiIlkesi, suç ve cezaların kişiye özel olduğunu, başkasının fiilinden dolayı kimsenin cezalandırılamayacağını ifade eden temel bir hukuk prensibidir.

Bu ilke,Vergi cezalarıBakımından da geçerlidir ve Vergi Usul Kanunu’nun 372. Maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

VUK’un 372. Maddesine göre, “Ölüm halinde vergi cezası düşer.” Bu hüküm gereğince, mirasbırakanın ölümünden önce kesilmiş veya kesilecek olan vergi cezaları (usulsüzlük, özel usulsüzlük veya vergi ziyaı cezaları) mirasçılara intikal etmez. Böylece, cezaların şahsiliği ilkesi vergi hukuku alanında da gözetilmiş olmaktadır.

Mirasçılar, mirasbırakanınVergi borçlarındanSorumlu olmakla birlikte, vergi cezalarından sorumlu değillerdir.

Vergi idaresi, mirasbırakanın ölümünden sonra, ona kesilen veya kesilecek olan vergi cezalarını terkin etmek (silmek) zorundadır. Mirasçılar, vergi cezalarının iptali için ayrıca bir başvuru yapmak zorunda değillerdir.

Cezaların şahsiliği ilkesi, mirasbırakanın şahsına bağlı olanVergi cezalarıIle sınırlıdır. Eğer mirasbırakan limited şirket ortağı, kanuni temsilci veya tasfiye memuru gibi sıfatlarla tüzel kişilere ait vergi borçlarından sorumlu idiyse, bu vergi borçlarının cezaları tüzel kişiye ait olacağından, mirasçılar bu cezalardan da sorumlu olabilirler.

B. Vergi Asılları ve Cezaları Arasındaki Ayrım

Vergi asılları, verginin temel tutarını ifade eder ve mirasbırakanın ölümü halinde mirasçılara geçer.Vergi cezalarıIse, vergi kanunlarına aykırı davranışların yaptırımı olup, mirasbırakanın ölümü halinde düşer.

Bu ayrım, mirasçıların sorumluluk sınırlarını belirlemede büyük önem taşır.

Vergi asılları arasında gelir vergisi, kurumlar vergisi, katma değer vergisi gibi asli vergi borçları yer alır. Mirasbırakanın ölümü anında henüz tahsil edilmemiş olan buVergi asılları, mirasçılara miras payları oranında geçer. Mirasçılar, bu asli vergi borçlarından kendi malvarlıkları ile de sorumludurlar.

Vergi cezaları ise, usulsüzlük, özel usulsüzlük veVergi ziyaı cezasıOlmak üzere üç ana kategoride toplanır. Bu cezalar, mirasbırakanın ölümü ile düştüğünden, mirasçılar bu cezalardan sorumlu tutulmazlar.

Vergi idaresi, mirasbırakanın ölümü üzerine kesilmiş ve tahakkuk etmiş vergi cezalarını terkin eder.

Mirasbırakanın ölümünden sonra mükellefin ödevlerini yerine getirmek zorunda olan mirasçıların, bu ödevleri zamanında yerine getirmemiş olmaları nedeniyle kesilecekVergi cezalarıIse, mirasçıların kendi şahsi eylemlerinden kaynaklandığından, mirasçılar adına kesilir ve mirasçılar bu cezalardan sorumlu olurlar.

Vergi idaresi, mirasçılardan vergi aslına ilişkin tahsilat yaparken, vergi cezalarını talep edemez. Vergi asıllarının tahsili için düzenlenecek ödeme emirlerinde, vergi cezalarına yer verilmemelidir. Ancak, pratikte bazen vergi aslı ve cezası birlikte talep edilebilmektedir. Bu vaziyette, mirasçılar vergi cezalarının düştüğünü belirterek itiraz edebilirler.

C.

Gecikme Zammı ve Faizlerinden Sorumluluk

Gecikme zammıVeGecikme faizi, vergi alacağının zamanında ödenmemesi hâlinde, vergi aslına eklenenIkincilAlacaklardır. Gecikme zammı, vadesinde ödenmeyen vergi için vade tarihinden ödendiği tarihe kadar geçen süre için hesaplanan bir tür faizdir. Gecikme faizi ise, ilk tarhiyatın eksik yapılması nedeniyle ikinci tarhiyatın yapılması hâlinde, ilk tarhiyatın vade tarihinden ikinci tarhiyatın tahakkuk tarihine kadar geçen süre için hesaplanır.

Vergi hukukunda gecikme zammı ve gecikme faizi, vergi cezası olarak değil,Vergi alacağının ikincilUnsurları olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle, mükellefin ölümü halinde, mirasçılar vergi cezalarından sorumlu olmayacak, ancak gecikme zammı ve gecikme faizindenMiras paylarıOranında sorumlu olacaklardır.

Danıştay’ın yerleşik içtihatlarına göre, gecikme zammı ve gecikme faizi ceza niteliğinde olmadığından, Vergi Usul Kanunu’nun 372.

Maddesindeki “ölüm halinde vergi cezası düşer” hükmü, gecikme zammı ve gecikme faizi için uygulanmaz. Dolayısıyla, mirasbırakanın ölümü halinde, vergi aslı ile birlikte gecikme zammı ve gecikme faizi de mirasçılara intikal eder.

Mirasçılar, mirasbırakanın ölümünden sonra beyan üzerine tarh olunan vergileriBeyanname verme süreleriIçinde ödemekle yükümlüdürler (VUK 112). Bu süre içinde ödenmeyen vergiler için gecikme zammı hesaplanır ve mirasçılar bu gecikme zammından da sorumlu olurlar.

Vergi idaresi, mirasçılardan vergi asıllarını ve bunlara bağlı gecikme zammı ve gecikme faizlerini talep edebilir. Ancak, mirasçılar bu talepten miras payları oranında sorumlu tutulurlar.

Mirasçılar, mirasbırakanın vergi borçlarından dolayı gecikme zammı ve gecikme faizinden sorumlu olmakla birlikte, kendi kusurlarından kaynaklanan gecikme zammı ve faizlerinden de ayrıca sorumlu olurlar.

Vergi Borçlarının Mirasçılardan Takip ve Tahsil Süreci

A. Mirasçılara Karşı Vergi Borcu Takip Usulü

Mirasbırakanın vergi borçlarının mirasçılardan takip ve tahsili, özel bir sürece tabidir. Öncelikle, vergi idaresi mirasın reddi süresinin (ölümden itibaren3 ay) dolmasını beklemek zorundadır. Bu süre içinde, mirasçılar aleyhine vergi borçlarından dolayı herhangi birTakip ve tahsilIşlemi yapılamaz.

Mirasın reddi süresinin dolmasından sonra, mirası reddetmemiş mirasçılar hakkında6183 sayılı YasaHükümlerine göre takip ve tahsilat işlemleri başlatılabilir.

Vergi idaresi, mirasbırakanın vergi borçlarını, mirasçılık belgesinde (veraset ilamı) belirtilenMiras paylarıOranında her bir mirasçıdan ayrı ayrı talep eder.

Mirasçılara karşı vergi borcu takibinde ilk adım, borcu gösteren birÖdeme emrininDüzenlenmesidir. 6183 sayılı Kanun’un 55. Maddesi uyarınca, amme alacağının vadesinde ödenmemesi halinde, borçluya7 gün içindeBorcu ödemesi veya mal bildiriminde bulunması için bir ödeme emri tebliğ edilir.

Mirasçılara gönderilen ödeme emirlerinde, mirasbırakanın vergi borçlarından her bir mirasçınınMiras payıOranında sorumlu olduğu belirtilmelidir. Ayrıca, ödeme emrinde vergi cezalarına yer verilmemesi gerekir, çünkü mirasçılar vergi cezalarından sorumlu değillerdir.

Mirasçılar, kendilerine tebliğ edilenÖdeme emirlerine karşı6183 sayılı Kanun’un 58. Maddesi uyarınca, tebliğ tarihinden itibaren7 gün içindeVergi mahkemesinde yasal aşama açabilirler.

Bu davada, böyle bir borcun olmadığı, borcun ödendiği, zamanaşımına uğradığı veya terekenin borca batık olduğu iddiaları ileri sürülebilir.

B. Mirasçıların Bildirim Yükümlülükleri

Mirasçıların en önemli yükümlülüklerinden biri,Ölüm olayınıVergi dairesine bildirmektir. Vergi Usul Kanunu’nun 164. Maddesi, ölümü “işi bırakma” olarak nitelendirmiş ve 168.

Madde gereğince işi bırakma bildiriminin1 ay içindeYapılması öngörülmüştür. Ancak, VUK’un 16. Maddesi uyarınca, mirasçılar için bu süreye3 ayEklenmekte, böylece toplam4 aylıkBir bildirim süresi oluşmaktadır.

Ölüm olayının bildirilmesi yükümlülüğü, tüm mirasçılara aittir. Mirasçılardan birinin bildirimde bulunması yeterlidir.

Ölüm bildiriminde, veraset ilamının bir örneği ve ölümün resmi olarak tescil edildiğini gösteren belgeler de sunulmalıdır.

Mirasçılar, ölüm bildiriminin yanı sıra, mirasbırakanın beyanname verme yükümlülüğünü de yerine getirmekle yükümlüdürler. Örneğin, mirasbırakan gelir vergisi mükellefi ise ve ölüm tarihine kadar olan dönem için beyanname verilmesi gerekiyorsa, mirasçılar buBeyannameyiVermekle yükümlüdürler.

Vergi Usul Kanunu’nun 150. Maddesi, ölüm olayının bildirilmesi ödevini başka kişilere de yüklemiştir. Sulh yargıçları, icra, nüfus ve tapu memurları, mahalle ve köy muhtarları, yabancı memleketlerdeki Türk konsolosları da öğrendikleri ölüm olaylarını,Ertesi ayın 15.

GünüAkşamına kadar vergi dairesine bildirmekle yükümlüdürler.

Mirasçıların bildirim yükümlülüklerini yerine getirmemeleri halinde, idari para cezası uygulanır. VUK’un 352. Maddesi gereğince, bildirim ödevinin yerine getirilmemesi birinci dereceUsulsüzlükCezasını gerektirir. Bu ceza, her bir mirasçı için ayrı ayrı kesilir.

C.

Tarhiyat ve Tahsilat Aşamalarında Mirasçıların Konumu

Mirasbırakanın vergi borçlarının tarhiyat ve tahsilat aşamalarında, mirasçıların konumu özellik arz eder.Tarhiyat, verginin hesaplanması ve vergi borcunun miktarının belirlenmesi işlemidir.TahsilatIse, tarh edilen verginin ödenmesini sağlama sürecidir.

Mirasbırakanın sağlığında başlamış birVergi incelemesiVarsa, bu inceleme mirasçılar nezdinde devam eder. İnceleme sonucunda tespit edilen matrah farkları üzerinden yapılacak tarhiyatlar, her bir mirasçıyaMiras payıOranında ayrı ayrı yapılır. Danıştay’ın yerleşik içtihatlarına göre, tarhiyatların mirasçıların payları oranında ayrı ayrı yapılarak ihbarnameye bağlanması gerekmektedir.

Mirasçılar, kendilerine yapılan tarhiyatlara karşı, tebliğ tarihinden itibaren30 gün içindeVergi mahkemesinde yasal aşama açabilirler. Bu davada, tarhiyatın usul ve yasaya aykırı olduğu, terekenin borca batık olduğu veya mirasın reddedildiği gibi iddialar ileri sürülebilir.

TahsilatAşamasında, mirasbırakanın vergi borçları, mirasçılardanMiras paylarıOranında tahsil edilir.

Vadesi gelmiş vergi borçları için mirasçılara ödeme emri gönderilir. Mirasçılar, ödeme emrine karşı7 gün içindeYasal aşama açabilirler.

Mirasçıların vergi borcunu ödememeleri halinde, vergi idaresi 6183 sayılı Kanun’da düzenlenen cebri tahsil yollarına başvurabilir. Bu kapsamda, mirasçıların malvarlığı üzerineHacizUygulanabilir, malları satılabilir veya mirasçılar hakkındaIhtiyati hacizHükmü alınabilir.

D. Mirasta Zamanaşımı ve Vergi Borçlarına Etkisi

Vergi alacaklarında zamanaşımı, Vergi Usul Kanunu’nun 113-114.

Maddelerinde düzenlenmiştir. Buna göre, vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından itibaren5 yılIçinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar. Ayrıca, tahakkuk eden vergi, tahakkuk tarihinden itibaren5 yılIçinde tahsil edilmezse, tahsil zamanaşımına uğrar.

Mirasbırakanın ölümü, vergi borçlarınınZamanaşımıSüresini etkilemez. Ölüm tarihinde zamanaşımına uğramamış vergi borçları, mirasçılara geçer ve normal zamanaşımı süreleri içinde mirasçılardan tahsil edilebilir.

Ölüm tarihinde zamanaşımına uğramış vergi borçları ise, mirasçılara geçmez.

Mirasın reddi süresi olan3 aylıkSüre içinde, vergi idaresi mirasçılar aleyhine takip ve tahsilat işlemleri yapamaz. Bu süre, tahsil zamanaşımını durduran bir neden olarak kabul edilebilir. Ancak, mirasın reddi süresinin dolmasından sonra, zamanaşımı süresi kaldığı yerden işlemeye devam eder.

Mirasçıların, mirasbırakanın vergi borçlarından sorumluluğu, vergi borcunun tabi olduğuZamanaşımıSüresi ile sınırlıdır. Zamanaşımına uğramış vergi borçları için mirasçılar hakkında herhangi bir takip ve tahsilat işlemi yapılamaz.

Vergi idaresi, mirasbırakanın vergi borçlarını, mirasçılara karşı zamanaşımı süreleri içinde takip etmek zorundadır.

Zamanaşımı süresinin dolmasından sonra düzenlenenÖdeme emirlerineKarşı, mirasçılar zamanaşımı def’ini ileri sürebilirler.

Tereke tasfiyesiHalinde, tereke mallarının satışından elde edilen paradan, öncelikle mirasbırakanın borçları ödenir (TMK 632). Tereke tasfiyesi sırasında, zamanaşımına uğramamış vergi borçları da tereke borçları arasında yer alır ve tasfiye masasından ödenir.

Sonuç:

Mirasçıların vergi borçlarından sorumluluğu konusunda incelediğimiz başlıklar ışığında şu önemli noktaları vurgulamak gerekir:

• Mirasçılar, mirasbırakanın vergi borçlarındanMiras paylarıOranında sorumludur.
• Vergi cezaları, cezaların şahsiliği ilkesi gereğince mirasçılaraGeçmez.
• Mirasçılar,3 ayIçinde mirası reddederek vergi borçlarından kurtulabilirler.
• Terekenin borca batık olması hâlinde, mirasHükmen reddedilmişSayılır.
• Mirasçılar, ölüm olayını öğrendikleri tarihten itibaren4 ay içindeVergi dairesine bildirmekle yükümlüdür.
• Vergi tarhiyatları, her mirasçıyaMiras payıOranında ayrı ayrı yapılmalıdır.
• Gecikme zammı ve gecikme faizi, vergi cezası olarak değil,Vergi alacağının ikincilUnsuru olarak mirasçılara geçer.
• Mirasçıların vergi borçlarından sorumluluğu, vergi borcunun tabi olduğuZamanaşımıSüresi ile sınırlıdır.

Bu konuda daha fazla yardım veya danışmanlık için bizimleiletişimegeçebilirsiniz.

Mirasçıların Vergi Borcu Sorumluluğu