Miras Sebebiyle İstihkak Davası
Malikin, malın zilyetliğini kazanmak için, zilyetliği haksız olarak elinde bulunduran kişiye karşı açtığı davaya istihkak yasal süreci denir. Başka bir deyişle istihkak yasal süreci, malı haksız olarak elinde bulunduran kişiye karşı mal sahibinin açtığı davadır. Miras sebebiyle istihkak yasal süreci ise istihkak davasının daha özel bir hali olarak TMK Madde 637-639’da düzenlenmiştir. Bu yazımızda miras sebebiyle istihkak davasının genel olarak özelliklerine değineceğiz.
Öncelikle miras sebebiyle istihkak davasını açabilecek kişiler yalnızca yasal mirasçılar veya atanmış mirasçılardır.
Vasiyet alacaklıları bu davayı açamaz. Ayrıca davayı açacak kişi, davayı açabilmek için mirasçı olduğunu ispat etmelidir. Davanın konusunu oluşturacak mallar tereke mallarının tamamı veya bir kısmı olabileceği gibi terekenin içindeki bir hak da olabilir. Davalı taraf tereke mallarını haksız olarak elinde bulunduran üçüncü kişilerdir.
Örneğin bir hırsızlık sonucu tereke malı çalınır ve kişi malını geri almak isterse bahsettiğimiz şartlar sağlandığı takdirde miras sebebiyle istihkak yasal süreci açılabilecektir. Burada önemli bir noktaya değinmek gerekir. Bahsi geçen tereke malı, çalınmadan önce mirasçının zilyetliğine geçmiş olmamalıdır.
Davanın kabulü halinde, yasal aşama konusu mal zilyetliğe ilişkin hükümler uyarınca davacıya verilir. Miras sebebiyle istihkak davasını adi istihkak davasından ayıran en önemli nokta, davalının, tereke malını zamanaşımı yoluyla kazandığını ileri sürememesidir.
Davacı, kendisinin mirasçı olduğunu öğrendiği ve iyiniyetli kişinin malı elinde bulundurduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde davayı açmalıdır.
Ayrıca mirasbırakanın ölümünün veya vasiyetnamenin açılmasının üzerinden on yıl geçtiği takdirde yasal aşama zamanaşımına uğrayacaktır. Şayet malı elinde bulunduran kişi iyiniyetli değil ise bu vaziyette zamanaşımı süresi yirmi yıl olacaktır.
Miras sebebiyle istihkak davasında görevli yargı mercii Asliye Hukuk Mahkemesidir. Bu davada yetkili yargı mercii, malın nerede veya kimde bulunduğu önem arz etmeksizin mirasbırakının son yerleşim yeri mahkemesidir.