Hukuk sistemimizde her yasal sürecin kendine has usul kuralları ve süreleri bulunmaktadır. Bu yazımızda konuya dair en çok merak edilen noktaları inceleyeceğiz.
Tüm dünya son birkaç aydır ne yazık ki salgın bir hastalıkla mücadele etmekte. Bu salgın hastalık nedeniyle alınan tedbirler kapsamında ülkemizde de birçok işyerinde çalışma durdurulmuş vaziyette. Bazı işverenler ise işin niteliğine uygun olabilecek farklı çalışma modellerini değerlendiriyor.
Tercih edilen en yanlış uygulama ise işçinin rızası olmamasına rağmen ücretsiz izne çıkarılması. İşte, koronavirüs nedeniyleÜcretsiz izinVe bunun gibi uygulamalar hakkında bilgiler.
İçerikGöster Zorlayıcı Nedenler Ve Ücretsiz İzin Uzaktan Çalışma Modeli Telafi Çalışması Yıllık İzin Uygulaması İşçilerin Çalışmadığı Dönemlerdeki Ücret Ödemeleri Ne Şekilde Olacaktır? Kısa Çalışma Ödeneği Nedir? Kısa Çalışma Uygulamasının Kapsamı Kısa Çalışma Ödeneği Miktarı Ne Kadardır Ve Hangi Süre İçin Ödeme Yapılır?Diğer Alternatif Uygulamaları
Zorlayıcı Nedenler Ve Ücretsiz İzin
Ücretsiz izinİş Hukuku mevzuatımızda düzenlenmemiştir. Ancak 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 22. Maddesi kapsamında salgın nedeniyle alınan önlemler sonucu meydana gelen çalışma koşulu değişikliklerini işçinin yazılı onayı ile uygulamaya sokabiliriz. Yazılı onay noktasında mevzuattaki tüm düzenlemeleri dikkate almalı ve işçinin rotasının geçerli bir tuza olduğundan emin olmalıyız.Ücretsiz izinLe ilgili işçinin onayını alıyorsak da burada izin uygulamasının ne kadar süreceği ve ne şekilde devam edeceğini şüpheye yer bırakmayacak şekilde belirlemeliyiz.
Virüs nedeniyle işyerindeki çalışma tamamen durdurulmuşsa bu, iş Kanununa göre zorlayıcı neden olarak tanımlanacaktır. Zorlayıcı nedenin varlığı halinde de yasanın 24. Maddesi gündeme gelmektedir. Buna göre işveren zorlayıcı nedenden dolayı çalışma yaptıramıyor olabilir.
İşin zorlayıcı nedenden kaynaklı olarak 1 haftadan fazla durması halinde işçiiş akdinihaklı nedenle feshedebilecektir.
Bahsetmiş olduğumuz bu vaziyet iş yerinde çalışmanın bütünüyle durması halinde mevzu bahis olacak ise de bazı işverenler açısındanEvden çalışma,Yıllık izinVeyaÜcretsiz izinGibi alternatifler de doğmaktadır.
Uzaktan Çalışma Modeli
Ücretsiz izinİş Kanunumadde 14, çağrı üzerine çalışma ve uzaktan çalışma başlığını taşımaktadır. Buna göre:
“Uzaktan çalışma; işçinin, işveren vasıtasıyla oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinden ya da teknolojik iletişim araçları ile iş yeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir.”
Yasa hükmü iş ilişkisinin başlangıcından itibaren uzaktan çalışacak işçiler açısından düzenlenmişse de mevcut salgın hastalık korona virüs tehlikesi nedeniyle ek bir sözleşmeye ihtiyaç duyulmaksızın çalışmanın uzaktan yürütülmesi mümkündür.
Telafi Çalışması
Yine bir başka alternatif olarak işçiye izin verilerek iş yerine gelmemesine müsaade edilebilir. Yasa gereği işin mecburi nedenlerle durması halinde mecburi neden ortadan kalktıktan sonra 2 aylık süre içerisinde günde 3 saati aşmayanTelafi çalışmasıYaptırılması mümkündür. 18.3.2020 tarihinde Koronavirüsle Mücadele Eşgüdüm Toplantısının ardından yapılan açıklamalar neticesinde bir dizi önlemler açıklanmıştır. Buna göre Kanunla 2 ay olarak sınırlandırılan telafi çalışması süresinin 4 ay olarak uzatılacağı bildirilmiştir.
Yıllık İzin Uygulaması
Bu aşama zarfında tercih edilebilir olan en doğru yöntemlerden biri de varsa işçinin birikmiş yıllık izinlerinin kullandırılmasıdır.
İşverenin yönetim hakkı kapsamında yıllık izinlerin ne zaman kullanılacağı hususunu belirleme yetkisi bulunmaktadır. Buna göre işveren birikmiş yıllık izinlerin kullanım asına yönelik bir uygulamaya gidebilecektir. Ancak yıllık izinlerin bölünerek kullandırılması ancak işçinin onayına bağlıdır. ŞayetYıllık izin süreleriBölünecekse bu konuda işçinin onayının alınması gerekecektir.
Henüz yıllık izne hak kazanmamış olan işçiler açısından avans niteliğinde izin kullanımına müsaade edilebilir. Bunun içinse işçi ile işveren arasında yazılı bir mutabakat oluşturulması ileride bir uyuşmazlığa yol açma vermemek açısından faydalı olacaktır.
İşçilerin Çalışmadığı Dönemlerdeki Ücret Ödemeleri Ne Şekilde Olacaktır?
İş Kanunu’nın 40. Maddesi yarım ücret başlığını taşımaktadır. Buna göre:
“24 ve 25 inci maddelerin (III) numaralı bentlerinde gösterilen zorlayıcı sebepler dolayısıyla çalışamayan veya çalıştırılmayan işçiye bu bekleme süresi içinde bir haftaya kadar her gün için yarım ücret ödenir.”
Yukarıda açıkladığımız şekilde iş yeri için korona virüs salgını zorlayıcı neden sayılıyorsa şayet kanuni düzenleme gereği 1 haftalık süre için işçiye yarım ücret ödenmesi gerekecektir.
Kısa Çalışma Ödeneği Nedir?
4447 sayılıİşsizlik Sigortası KanunuUyarınca genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerle işyerindeki haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak önemli ölçüde azaltılması veya işyerinde faaliyetin tamamen veya kısmen geçici olarak durdurulması hallerinde, işyerinde üç ayı aşmamak üzere kısa çalışma yapılabilir.
Bu nedenle zorlayıcı sebeplerle yani korona virüs salgını nedeniyle kanunda sayılan hallerin gerçekleşmesi hâlindeişsizlik sigortasıfonu kısa çalışma ödeneği ile işçi ve işverene mali destek sağlamaktadır. Yukarıda zorlayıcı nedenlerle iş yerindeki faaliyetlerin durdurulması halinde 1 haftalık bekleme süresinden bahsetmiştik.Kısa çalışma ödeneğiAncak bu sürenin sonu itibariyle başlayacaktır.
Kısa Çalışma Uygulamasının Kapsamı
- İşçilerekısa çalışma ödeneğiödenmektedir.
- Genel Sağlık Sigortası primleri karşılanmaktadır.
Buna göre işveren, İŞKURa gerekli başvuruları aşağıda yapılan resmi açıklama gereğini yerine getirerek gerçekleştirecektir:
Çin Halk Cumhuriyeti’nin Vuhan kentinde ortaya çıkan ve birçok ülkede tesirini gösteren yeni tip Koronavirüsün (Covid-19) olası etkileri dikkate alınarak “dışsal etkilerden kaynaklanan dönemsel durumlardan ileri gelen zorlayıcı sebep” kapsamında kısa çalışma uygulaması başlatılmıştır.
Koronavirüsten olumsuz etkilendiği gerekçesiyle kısa çalışma talep eden işveren; buna ilişkin kanıtlarla birlikte Kısa Çalışma Talep Formuilekısa çalışma yaptırılacak işçilere ilişkin bilgileri içeren listeyibağlı olduğu İŞKUR birimininelektronik posta adresine, elektronik posta göndermek suretiyle kısa çalışmaya başvuru yapabilir.
Başvuruların işyerine gidilmeden de belge üzerinden hızlı bir şekilde sonuçlandırılabilmesi için korona virüsten olumsuz etkilenildiğine dayanak teşkil eden belgelerin başvuruya eklenmesi önem taşımaktadır. Gerektiğinde işverenle irtibata geçilerek ilave belgeler talep edilebilecektir. İşverenlere başvurusunun alındığı yine aynı yolla en kısa sürede bildirilecek ve başvurular uygunluk tespiti amacıylaRehberlik ve Teftiş BaşkanlığıNa gönderilecektir.
Kısa Çalışma Ödeneği Miktarı Ne Kadardır Ve Hangi Süre İçin Ödeme Yapılır?
Günlükkısa çalışma ödeneği; sigortalının son oniki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının % 60’ıdır.
Bu şekilde hesaplananKısa çalışma ödeneği miktarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının % 150’sini geçemez.
Diğer Alternatif Uygulamaları
- Tüm bunların yanı sıra tarafların anlaşması suretiyle, en fazla kırk beş saat olabilen haftalık normal çalışma süresinin, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günlük on bir saatlik çalışma süresini aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılması anlamına gelen denkleştirme uygulaması,
- İşçinin kısmi süreli, puantaj usulü ile yahut çağrı üzerine çalışma modeli ile istihdamı sağlanabilecektir. Bu uygulamaların çalışma koşullarında esaslı değişiklik teşkil etmesi halinde işçinin yazılı onayına bağlı olduğu unutulmamalıdır.
Ayrıca;Ücretsiz izin maaş desteği,Ücretsiz izin ödeneği,Ücretsiz izin desteği sorgulama,Covid 19 nedeniyle ücretsiz izin koduVe bunlar gibi konularda da Hukuk BüromuzdanDanışmanlık hizmetiAlabilirsiniz veIş hukuku avukatıMızla görüşebilirsiniz.
Yasal süreçlerin karmaşıklığı ve süre sınırları göz önüne alındığında, hak kaybı yaşamamak için alanında uzman bir avukattan profesyonel yasal yardım almanız önemle tavsiye edilir.