Kazanç Kaybı Nedir ve Nasıl Hesaplanır? Ekibi17 Temmuz 2026İş Hukuku

Trafik kazası sonrası ticari aracınız serviste kalırsa gelir kaybedersiniz. Bu kayıp, çift taraflı bir trafik kazasında tam kusurlu olmayan tarafın aracı onarımda kaldığı süre boyunca ticari faaliyetlerini yürütememesi nedeniyle uğradığı gelir kaybı olarak tanımlanır. Kazadan önce aracınızla kazanabileceğiniz ancak kaza yüzünden kazanamadığınız para kazanç kaybını oluşturur.

Bu kavram özellikle ticari araç sahipleri için önem taşır.

1. Kazanç Kaybı Tazminatı Şartları
2. Kazanç Kaybı Kimden Talep Edilir?
3. Kazanç Kaybı Nasıl Hesaplanır?
4. Pert Olan Araçta Kazanç Kaybı
5. Kazanç Kaybı Tazminatı Nasıl Alınır?
6. Kazanç Kaybı Hakkında Sorular
   1. Kazanç kaybı tazminatını kim öder?
   2. Zorunlu trafik sigortası kazanç kaybını karşılıyor mu?
   3. Kasko sigortam kazanç kaybını öder mi?
   4. Kazanç kaybı hesabı için belge şart mı?
   5. Aracım pert olursa kazanç kaybı alabilir miyim?
   6. Kazanç kaybı ile araç değer kaybı aynı şey mi?
   7. Kazanç kaybı talebi için hangi belgeler gereklidir?
   8. Kazanç kaybı tazminatı nasıl alınır?
   9. Hususi (kişisel) araçlar için kazanç kaybı talep edilebilir mi?
   10. Kazanç kaybı talebiyle birlikte manevi tazminat istenebilir mi?
   11. Kusurlu sürücü ile araç sahibi ayrı ayrı mı sorumlu tutulur?
   12. Kazanç kaybı tazminatı ne kadar süre içerisinde talep edilebilir?
   13. Kazanç kaybı talebinde en sık yapılan hata nedir?
   14. Kazanç kaybı tazminatı talepli dava açılması durumunda görevli ve yetkili mahkeme hangisi olacaktır?

Örneğin, bir taksi şoförü aracını kaza nedeniyle 10 gün kullanamazsa bu 10 günlük süreçte yolcu taşıyamayacak ve normalde kazanacağı ücreti kazanamayacaktır. Bunun yasal karşılığı olarakTicari kazanç kaybı tazminatıTalep edilebilir.

Kazanç kaybı kavramı, hukuken araç mahrumiyet bedeli olarak da anılabilir.Araç mahrumiyet bedeli, aracın kullanılamadığı süre boyunca araç sahibinin ihtiyaçlarını karşılamak için aynı nitelikte bir aracı kiralamak zorunda kalması halinde ortaya çıkan gideri tanımlar. Bu zarar kazaya neden olan karşı taraftan talep edilebilir. Ticari araçlar (örneğin taksiler, şirket araçları) kazanç kaybı tazminatına konu olmaya daha müsaittir.

Hususi (bireysel) araç sahipleri ise doğrudan “kar” kaybetmeseler de, aracın yokluğundaIkame araçKiralama masrafı veya ulaşım için yaptığı ekstra harcamaları talep edebilir.

Kazanç Kaybı Tazminatı Koşulları

Kazanç kaybı tazminatı talep edebilmek için bazı şartların varlığı gerekir.

Öncelikle kazanç kaybı,Iki taraflı bir trafik kazasında diğer tarafın kusuruSonucu ortaya çıkmalıdır. Yani kendi kusurunuzla tek taraflı yaptığınız kazada kazanç kaybınızı talep etmeniz mümkün değildir.

Bu noktada kusur oranı önemli bir kriterdir. Tam kusurlu olmadığınız bir kazada, kusursuz veya daha az kusurlu taraf olmalısınız ki gelir kaybınızı karşı taraftan isteyebilin. Eğer kazada belli bir oranda kusurunuz varsa (örneğin %20 tali kusur), alabileceğiniz ödenek da kusur oranınıza göre azalacaktır.

Türk hukukunda ödenek sorumluluğu kusura dayalıdır, bu nedenleTali kusurBile olsa, kusurunuz oranında talep edebileceğiniz miktar düşecektir.

Bilgi:Kusur raporuna itiraz hakkınız vardır.

Kusur oranı hatalı belirlendiyse, bu oran kazanç kaybı miktarınızı doğrudan etkiler. İtiraz için yeni bir bilirkişi incelemesi talep edebilirsiniz.

Bir diğer koşul, aracın kazadan dolayı kullanılamaz hale gelmesi ve onarım görmesi gerekmesidir. Aracınız kaza sonucu hasar almış ve serviste/tamirhanede onarım için kalmış olmalıdır. Hasarın boyutu, onarımın ne kadar süreceği kazanç kaybının oluşumunda belirleyicidir.

Örneğin basit bir çizik için araç serviste sadece birkaç saat kalıyorsa kayda değer bir kazanç kaybından söz etmek mümkün olmayabilir.

Ancak ciddi hasarlı bir kaza nedeniyle aracınız günlerce veya haftalarca serviste kalıyorsa, bu süre boyuncaAraç çalıştırılamadığı için gelir kaybıOluşacaktır.

Ayrıca kazanç kaybı talep edebilmek için kazaya karışan aracın ticari amaçlı kullanımı da genellikle söz konusudur. Ticari araçlarda araç mahrumiyeti, sahibine maddi zarar verir çünkü araç işletmesinin günlük geliri vardır.

Hususi (şahsi) araçlarIçin kazanç kaybı kavramı genelde uygulanmaz, ancak şahsi aracınız için de kaza nedeniyle yapmak zorunda kaldığınız mecburi harcamalar (örneğin araç kiralama ücreti, taksi masrafları) dolaylı olarak bir zarar kalemidir ve talep edilebilir. Özetle, kazanç kaybı tazminatı genellikleTicari kazançOdaklı bir zarar türüdür ve bu zararın oluşması için karşı tarafın hatası/kusuru nedeniyle aracın bir süre atıl kalması şarttır.

Kazanç Kaybı Alma Şartları

Kazanç Kaybı Kimden Talep Edilir?

Kazanç kaybı tazminatında sorumluluk, kusurlu tarafa aittir. Bir trafik kazasında eğer sizin aracınız kazanç kaybına uğramışsa, bu kaybı kusurlu olan diğer araç sürücüsünden ve araç sahibinden talep edebilirsiniz.

Türk Borçlar Kanunu’na göre araç sürücüsü ile aracın işleteni (ruhsat sahibi), verdikleri zarardan müteselsilen (birlikte) sorumludur.

Dolayısıyla kazanç kaybınızın tazmini için doğrudan kazaya kusuruyla sebep olanAraç sürücüsüneVe eğer araç başkasına aitse onunIşletenine (ruhsat sahibine)Başvurmanız gerekir.

Burada sık yapılan bir hata, sigorta şirketine başvurmaktır. Maalesef,Mecburi trafik sigortası poliçesiStandart haliyle kazanç kaybını kapsamaz. Mecburi mali sorumluluk sigortası (trafik sigortası), kazada karşı tarafın doğrudan araç hasarını (araç değer kaybı dahil) öder ancak iş kaybı/gelir kaybı gibi dolaylı zararlar teminat haricidir.

Benzer şekildeKasko sigortasıPoliçelerinde de kazanç kaybı genellikle teminat dışında tutulmuştur. Sadece bazı sigorta şirketleri, ek prim karşılığında poliçeye iş kaybı teminatı ekleyebilmektedir.

Ancak özel olarak böyle bir teminat yoksa, trafik veya kasko sigortanızdan kazanç kaybı ödemesi alamazsınız.

Kazanç kaybı talebinde bulunurken yasal süreci iki şekilde ilerletebilirsiniz: Eğer karşı tarafla anlaşabilirseniz, uzlaşma yoluyla zararı tazmin ettirmek mümkün olabilir. Ancak çoğu durumda kusurlu taraf kaybı gönüllü ödemeye yanaşmaz veya zarar miktarında anlaşmazlık çıkar.

Bu durumda yasal yollara başvurmak gerekir. Yasal yol, kusurlu tarafa karşıÖdenek davasıAçmaktır. Kazanç kaybı, bir maddi ödenek türüdür ve bu talebinizi içeren birTrafik kazası ödenek davasıAçarak hakkınızı arayabilirsiniz.

Burada görevli yargı mercii konusu önem taşır:

Davalı taraf bir tüzel kişi (örneğin bir şirketin aracı) ise yasal aşamaAsliye Ticaret Yargı Makamı‘nde, değilse (davalı gerçek kişi ise)Asliye Hukuk Yargı Makamı‘nde açılmalıdır. Yetkili yargı mercii olarak ise genel olarak davalının ikametgâhının bulunduğu yer veya kaza yerindeki mahkemeler seçilebilir. Bu noktada, ödenek hukuku alanında uzman bir Ödenek avukatıIle çalışmak, haklarınızın etkin takibi açısından yararınıza olacaktır.

Kazanç Kaybı Nasıl Hesaplanır?

Kazanç kaybı tazminatının hesabı yapılırken, aracın onarım nedeniyle kullanılamadığı gün sayısı temel alınır. Yani aracınız serviste veya tamirhanede kaç gün kaldıysa, bu gelir kaybı yaşayan gün sayısını gösterir.

Hesaplama için öncelikle bu süre netleştirilmelidir.

Bu nedenle kazadan sonra aracınızınServise giriş ve çıkış tarihleriniBelgeleyen servis fişleri, faturalar son derece önemlidir. Kazanç kaybı talebinde bulunan kişi, aracının tamirde kaldığı süreyi ispat etmekle yükümlüdür. Örneğin aracınız 15 Mart’ta servise çekilip 25 Mart’ta teslim alındıysa, 10 gün boyunca araç çalıştırılamamış demektir. Bu 10 gün, kayıp kazanç hesabının temelini oluşturur.

İkinci önemli husus, aracınGünlük ortalama kazancıDır.

Ticari bir araç her gün ne kadar gelir getiriyordu? Bunu ispatlamak için elinizde faturalar, fişler, günlük hasılat defterleri, sözleşmeler gibi belgeler varsa mahkemeye sunmalısınız. Örneğin bir taksi plakası günde ortalama 1000 TL ciro yapıyorsa, bu bir ölçüt olacaktır.

Belge sunulamaması hâlinde da tamamen hakkınızı kaybetmezsiniz, yargı mercii ilgili meslek odasına veya kooperatife yazarak, örneğin aynı türde bir ticari aracın ortalama günlük kazancını sorabilir. Ancak elbette en sağlıklısı, somut belge sunabilmektir, çünkü bu sayede gerçek kaybınız tam olarak yansıtılır.

Bilgi:Bazı meslek odaları her yıl emsal ücret tarifesi yayımlar.

Taksi ve minibüs gibi araçlarda bilirkişiler bu tarifeyi esas alır. Böylece belge eksikliğinde bile makul bir günlük kazanç rakamına ulaşılır.

Kazanç kaybı hesaplanırken, aracın çalışmadığı süre boyunca yapılmayan mecburi masraflar da dikkate alınır. Şöyle ki: Araç kullanılırken her gün yakıt, amortisman, bakım gibi masraflar yapılıyor olabilir. Aracınız yatarken bu masrafları yapmadığınız için cebinizde kalmış olur.

Yargı Mercii, bu tür tasarrufları kazanç kaybından düşme eğilimindedir.

Aksi halde hiç masraf yapmadan gelir talep etmek, haksız zenginleşme sonucunu doğurabilir. Nitekim Yargıtay kararları da, araç çalışmadığı için yapılmayan yakıt ve benzeri giderlerin düşülerekNet kazanç kaybınınBelirlenmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Örneğin bilirkişi hesabıyla aracınızın 10 günde 10.000 TL gelir kaybı yaşadığı belirlendi, ancak bu 10 gün içinde 2.000 TL’lik yakıt masrafından da kurtulduğunuz tespit edildi. Bu durumdaNet kazanç kaybınız 8.000 TLOlarak hesaba katılır.

Ticari Araç Kazanç Kaybı Rehberi

Hesaplamada bir diğer senaryo: Eğer araç çalışamaz hale gelince işletme devamlılığınız için ikame bir araç kiraladıysanız, bu durumda aslında gelir kaybınızı minimize etmiş olursunuz, ancak yerineAraç kiralama bedeliGibi bir gider üstlenirsiniz.

Böyle bir durumda kayıp kazanç yerine, yapmış olduğunuz kiralama masrafını (veya ikame aracı kullanmak için katlandığınız giderleri) karşı taraftan talep edebilirsiniz. Bu da aslında aynı zararın farklı görünümüdür.

Sonuç olarak yargı mercii, yaşadığınız maddi kaybı gerçekçi şekilde hesaplamak için tüm bu etkenleri değerlendirir.

Kazanç kaybının hesabında özetle şu adımlar izlenir:

• Onarım Süresi:Aracın serviste kaldığı gün sayısı belirlenir (örneğin 10 gün).
• Günlük Kazanç:Aracın o araçla çalışarak günlük kazancı tespit edilir (belgelerle veya ortalama değerlerle).
• Brüt Kayıp:Gün sayısı ile günlük kazanç çarpılarak brüt kazanç kaybı hesaplanır (Örneğin 10 gün × 1000 TL = 10.000 TL gibi).
• Tasarruflar:Araç kullanılmadığı için yapılmayan giderler brüt kayıptan düşülür (Örneğin yakıt tasarrufu 2.000 TL, bakım masrafı 500 TL düşülebilir).
• Net Kayıp:Brüt kayıptan tasarruflar çıkarılarak talep edilebilecek net kazanç kaybı bulunur (Örneğin 10.000 – 2.500 = 7.500 TL gibi).

Yargı Mercii, bu hesabı genellikleBilirkişiYardımıyla yapar. Bilirkişi raporu, aracın tipi, yaşı, gelir getirici faaliyetinin niteliği, sektörel ortalamalar gibi unsurları göz önüne alarak bir hesap tablosu çıkarır. Siz de davacı olarak iddianızı desteklemek içinServis raporlarını, mali kayıtlarınızı, kazanç tablolarınızıEksiksiz sunmalısınız. Unutmayın, hakkınız olan tazminatı tam alabilmek için zararınızın belgelenebilir olması çok önemlidir.

Pert Olan Araçta Kazanç Kaybı

Kaza sonucunda aracınızın hasarı çok büyükse vePert (tam hasarlı)Işlemi uygulanmışsa, yani araç onarılamayacak kadar ağır hasar alıp hurdaya ayrıldıysa, kazanç kaybı talebi yine gündeme gelebilir.

İlk bakışta “Araç pert oldu, onarım süresi yok, kazanç kaybı nasıl oluşacak?” diye düşünülebilir. Ancak bu durumda daMakul bir ikame süresiIçin kazanç kaybı istenebilir. Yargı uygulamasına göre, aracı pert olan kişi yeniden benzer bir aracı satın alıp faaliyetlerine devam edebileceği makul süre için kazanç kaybı talep edebilir.

Örneğin aracınız hurda oldu ve sigorta şirketi size araç bedelini ödedi diyelim, fakat yeni bir araç alıp işlerinize dönmeniz 1 ay sürdü. İşte bu aradaki1 aylık makul süreIçin de karşı taraftan kazanç kaybınızı talep etme hakkınız vardır.

Pert hâlinde talep edilebilecek süre “makul süre” kavramıyla sınırlandırılır. Bu süre, benzer bir aracın piyasada bulunabilirliği gibi faktörlere göre değerlendirilir.

Kazanç Kaybı Tazminatı Nasıl Alınır?

Kazanç kaybınız oluştu ve bunu talep etmek istiyorsunuz. İzlemeniz gereken yol öncelikle kusurlu tarafa durumu bildirmek ve ödenek talebinde bulunmak olmalıdır. Karşı tarafa (veya araç sahibine) noter kanalıyla birIhbarnameGöndererek, kazanç kaybınızın tutarını ve dayanaklarını belirtip ödemesini isteyebilirsiniz.

Genelde bu talepler doğrudan karşılanmasa da, bu adım sizin iyi niyetinizi ve çözüm arayışınızı gösterir.

Ödeme yapılmaz veya anlaşma sağlanamazsa, yasal aşama açmanız gerekebilir. Kazanç kaybı talebi için açılacak yasal aşama, birMaddi ödenek davasıDır ve trafik kazasından kaynaklı olarak asliye hukuk veya asliye ticaret mahkemesinde görülür.

Yasal Aşama dilekçenizde kazanın oluş şeklini, karşı tarafın kusurunu, aracınızın ne kadar süre serviste kaldığını ve bu sürede uğradığınız gelir kaybını detaylı şekilde izah etmelisiniz. Dilekçeye,Kaza tespit tutanağı, servis onarım faturaları, gelir kaybı hesap dökümleri gibi delilleri eklemeniz gerekir.

Bu noktada, kaza sonrası tutulacak kaza tespit tutanağı ve benzeri belgelerin eksiksiz olması önem taşır – kazadan hemen sonra yapılması gerekenler konusunda bilinçli olmak, ileride ödenek hakkınızı kolayca kullanabilmenizi sağlar (bkz. Kaza Anında Yapılması Gerekenlerbaşlıklı rehber).

Yasal Aşama açıldıktan sonra süreçteBilirkişi incelemesiYapılacak, kazanç kaybınız uzman tarafından hesaplanacaktır.

Yargı Mercii, karşı tarafın kusur oranını ve sizin zarar miktarınızı değerlendirerek bir hüküm verecektir. Karşı tarafın kazanç kaybınızı ödemesine hüküm verilirse, bu hüküm doğrultusundaIcra takibiYaparak tazminatı tahsil etme yoluna gidebilirsiniz.

Burada değinilmesi gereken bir konu da zamanaşımı süresidir. Trafik kazalarından doğan ödenek taleplerinde, Borçlar Kanunu madde 72gereği2 yıllık zamanaşımı süresiUygulanır[1]. Bu, zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl içinde talebini iletmesi gerektiği anlamına gelir.

Her halükarda kaza tarihinden itibaren10 yıl geçince(uzamış ceza zamanaşımı halleri hariç) talep hakkı düşer.

Pratikte, trafik kazalarında genellikle kaza anında taraflarca tutanak tutulduğu için zarar ve fail aynı anda öğrenilmiş olur, dolayısıyla kaza tarihinden itibaren 2 yıl içinde kazanç kaybı talebinizi iletmeniz gerekir.

Eğer bu süre geçirilirse, karşı taraf zamanaşımı itirazında bulunabilir ve hakkınız yasal aşama yoluyla alınamaz hale gelir. Bu nedenle, vakit kaybetmeden hakkınızı kullanmak büyük önem taşır (detaylı bilgi için bkz. Trafik Kazalarında Zamanaşımı Süreleri). Özellikle kazadan sonra sigorta şirketine başvuru, ceza davası süreci gibi durumlar zamanaşımı süresini etkileyebileceğinden, yasal sürelerin hesabında uzman desteği almak da faydalı olabilir.

5 Adımda Kazanç Kaybı Tazminatı

Son olarak belirtelim ki, kazanç kaybı talebiniz, diğer ödenek kalemleriyle birlikte ileri sürülebilir.

Örneğin, kazada aracınızdaAraç değer kaybıDa oluştuysa, onu da ayrıca talep edebilirsiniz. Bu, trafik sigortası kapsamında belirli şartlarla karşılanabilen ayrı bir ödenek kalemidir.

Yine kazada yaralanma meydana geldiyse, geçici iş göremezlik nedeniyle uğradığınız ücret kaybı da kazanç kaybı kapsamında değerlendirilir veya ilgili sosyal güvenlik kurumu tarafından karşılanmayan kısım talep edilir. Ağır bedensel zararlardaÇalışma gücü kaybı tazminatıGündeme gelir (bu, kişinin malul kalmasıyla kazanma gücünün azalmasından doğan zarar olarak da bilinir).

Böyle durumlardaIş gücü kaybı tazminatıIçin ayrı hesaplamalar yapılır ve uzun vadeli gelir kayıpları talep edilir. Eğer kazada vefat yaşandıysa, vefat edenin yakınlarıDestekten yoksun kalma tazminatıTalebinde bulunabilirler ki bu da ölen kişinin hayattayken sağladığı maddi desteğin kaybının tazminidir.

Görüldüğü gibi, trafik kazalarında bir dizi farklı zarar kalemi ortaya çıkabilir.

Kazanç kaybı, bu kalemlerden sadece biridir ve araç kullanımının kesintisinden doğan maddi zararı ifade eder.

Tüm bu aşamalar, teknik ve yasal bilgi gerektiren süreçlerdir. Kazanç kaybınızı ispatlamak, yasal süreci etkin şekilde yürütmek için uzman bir desteğe ihtiyaç duyabilirsiniz. Bu noktada trafik kazaları ve ödenek hukuku alanında deneyimli birÖdenek avukatıIle çalışmak haklarınızın tam olarak alınmasında büyük kolaylık sağlayacaktır.

Alanında uzman bir avukat, kazanç kaybınızın doğru hesaplanması, yasal aşama dilekçesinin usulünce hazırlanması, gerekirse arabuluculuk süreçlerinin yürütülmesi ve yargı mercii sürecinin takibi gibi konularda profesyonel destek sunacaktır. Unutmayın, uğradığınız zarar telafi edilebilir bir haktır ve doğru adımları atarak maddi kayıplarınızı karşı tarafa ödetmeniz mümkündür.

KAZANÇ KAYBI NEDİR

Kazanç Kaybı Hakkında Sorular

Bu başlık altında kazanç kaybı hakkındaki soruları cevapladık.

Kazanç kaybı tazminatını, trafik kazasında kusurlu olan taraf (araç sürücüsü) ve aracın işleteni (ruhsat sahibi) ödemekle sorumludur.

Mecburi trafik sigortası poliçesi bu zararı karşılamadığından, kazanç kaybınızı doğrudan kazaya sebep olan kişilere yöneltmeniz gerekir. Kusurlu sürücü ve araç sahibi, uğradığınız gelir kaybınıMüteselsilen (birlikte)Tazmin etmekle yükümlüdür.

Hayır,Mecburi trafik sigortası(mali sorumluluk sigortası) standart kapsamıyla kazanç kaybını karşılamaz. Trafik sigortası genellikle sadece karşı tarafın araç hasarı, araç değer kaybı, yaralanma hâlinde tedavi giderleri gibi doğrudan zararlarını öder.Gelir kaybıGibi dolaylı zararlar poliçe teminatında değildir. Ancak bazı özel durumlarda, poliçeye ek teminat olarak kazanç kaybı koyulabiliyor olsa da, bu yaygın değildir.

Bu yüzden kazanç kaybı için sigortaya değil, doğrudan kusurlu tarafa başvurulmalıdır.

Kasko sigortası, genellikle kendi aracınızın zararlarını karşılayan gönüllü bir sigorta türüdür ve poliçe şartlarına bağlıdır. Çoğu kasko poliçesindeKazanç kaybı teminatı bulunmaz. Ancak bazı kapsamlı kasko poliçeleri, ek faaliyet olarakIkame araç teminiSağlar. Yani belirli gün sayısınca size geçici bir araç tahsis ederek iş kaybınızı önlemeye çalışır.

Eğer kasko poliçenizde böyle bir hüküm yoksa, kasko şirketinden kazanç kaybı adı altında bir ödeme alamazsınız.

Belge yoksa hakkınız kaybolmaz. Yargı Mercii, ilgili meslek odasına yazarak benzer bir aracın günlük ortalama kazancını sorabilir. Yine de en sağlıklı sonuç, servis fişi ve gelir belgeleriyle çıkar. Hesaplamanın tüm adımları için “Kazanç Kaybı Nasıl Hesaplanır?” başlığına bakabilirsiniz.

Evet, aracınızPert (tam hasar)Olsa da makul bir süre için kazanç kaybı talep edebilirsiniz.

Araç pert olduğunda onarım süresi olmamasına karşın, yeni bir araç temin edip işinize dönene kadar geçenMakul süreIçin gelir kaybınız oluşur. Yargıtay uygulamasına göre, pert olan aracın sahibi benzer bir aracı alıp faaliyetine devam edebileceği süre için karşı taraftan kazanç kaybını isteyebilir. Örneğin hurdaya ayrılan taksinizi yenisiyle değiştirmek 1 ay sürdüyse, bu 1 aylık kazanç kaybınızı talep edebilirsiniz. Ancak talep süresinin gerçekten makul ve gerekli olması şarttır, gereksiz uzatılan bekleme süreleri tazminata dahil edilmeyebilir.

Hayır, bunlar farklı kavramlardır.Araç değer kaybı, kazada hasar gören bir aracın, onarıldıktan sonra ikinci el piyasa değerinde oluşan düşüştür.

Yani aracınızı satmak istediğinizde, kaza kayıtlı olduğu için uğrayacağınız değer kaybıdır. Kazanç kaybı ise aracın kullanılamadığı dönemde elde edilemeyen gelir ile ilgilidir. Örneğin aracınızı kaza sonrası satarken 20.000 TL daha düşük fiyata razı olmanız değer kaybıdır, tamirde kaldığı 10 günde kazanamadığınız 5.000 TL ise kazanç kaybıdır. Her ikisi de ayrı kalemler olarak kusurlu taraftan talep edilebilir.

Araç değer kaybı genelde sigorta kapsamında ödenirken, kazanç kaybı sigorta kapsamında olmadığı için doğrudan kusurlu kişiden istenir.

Öncelikle kazayı ve kusur durumunu gösterenKaza Tespit TutanağıOlmalıdır. Kazanç kaybını ispat için aracınServiste kaldığı süreye ait servis giriş-çıkış kayıtları, onarım faturalarıGereklidir. Ayrıca aracınTicari kazancını gösteren belgeler(günlük hasılat defteri, fişler, faturalar, sözleşmeler) sunulmalıdır. Eğer araç kiralama yoluna gittiysenizKiralama sözleşmesi ve faturasıDelil olacaktır.

Bunların yanında kaza sonrası iletişime dair noter ihbarnameleri, karşı tarafın cevabi yazıları varsa eklenebilir. Kısaca, aracın çalışamadığı süreyi ve bu süredeki olası kazancınızı gösteren her türlü belge, talebinizi güçlendirecektir.

Öncelikle karşı tarafa yazılı olarak kazanç kaybı talebinizi iletip uzlaşma yolunu deneyebilirsiniz. Bu mümkün olmazsa, kusurlu tarafa karşıMaddi ödenek davasıAçmanız gerekir. Yasal Aşama sürecinde yargı mercii, bilirkişi aracılığıyla kazanç kaybınızın hesabını yapar ve kusur durumunu değerlendirir.

Haklı bulunursanız yargı mercii kararıyla kazanç kaybı tutarının size ödenmesine hükmedilir. Hüküm kesinleştikten sonra, karşı taraf ödeme yapmazsaIcra takibiBaşlatarak alacağınızı tahsil edebilirsiniz. Alternatif olarak, eğer karşı taraf bir kurum ya da şirket ise ve siz doğrudan sigortadan talep edebilecek bir zarar da yaşadıysanız (örneğin araç değer kaybı), Sigorta Tahkim Komisyonu gibi yollar diğer zarar kalemleri için kullanılabilir, fakat kazanç kaybı özelinde genellikle tek yol adli yargıdır.

Hususi araçlar, doğrudan kazanç getiren araçlar olmadığından klasik anlamda “kazanç kaybı” yaşamazlar. Yani kendi binek aracınız kaza yapıp tamirde kaldığında, o araçla para kazanmıyorsanız gelir kaybınız olmaz.

Ancak bu, hiçbir talepte bulunamayacağınız anlamına gelmez.Hususi araç sahipleri, aracın yokluğunda yapmak zorunda kaldıkları mecburi harcamaları talep edebilir. Örneğin aracınız tamirdeyken işe gitmek için taksi kullanmak zorunda kaldıysanız veya bir araç kiraladıysanız, bu ekstra masraflar sizin için maddi zarardır. Bunları belgeleyerek kusurlu taraftan isteyebilirsiniz. Kısaca, özel araç sahipleri kazanç kaybı adıyla olmasa daKullanım kaybı zararlarını(ulaşım gideri gibi) talep edebilirler.

Eğer hususi aracınız aynı zamanda ek gelir getiren bir faaliyet için kullanılıyorsa (örneğin hafta sonları Uber hizmeti veriyorduysanız), bu durumda o dönemki gelir kaybınızı da ticari kazanç kaybı gibi talep etmek mümkün olabilecektir.

Kazanç kaybı, maddi bir zarar kalemidir.

Kaza sonucunda yaşadığınız üzüntü, stres gibi manevi etkiler için ayrı birManevi ödenekTalebinde bulunabilirsiniz, ancak sadece aracın çalışmamasından doğan sıkıntılar genelde manevi tazminata konu olmaz. Manevi ödenek daha çokYaralanma, sakat kalma, ölümGibi durumlarda devreye girer. Eğer kazada ciddi bir bedensel zarar gördüyseniz, çektiğiniz acı ve ızdırap için manevi ödenek talep edebilirsiniz. Fakat aracın tamirde kalmasının sizde yarattığı moral bozukluğu, hukuk düzenimizde manevi ödenek kapsamında sayılmamaktadır.

Dolayısıyla kazanç kaybı talebinizle beraber, kazanın niteliğine göre (örneğin yaralanma varsa) manevi ödenek da talep edebilirsiniz, ancak tek başına aracın kullanılamaması manevi ödenek gerekçesi oluşturmaz.

Sürücü ve araç sahibi (işleten) zarardan birlikte sorumludur. Bu sorumluluk müteselsildir. Zarar gören, taraflardan yalnızca birine karşı da yasal aşama açabilir. Sorumlu taraflar ve talep usulü için “Kazanç Kaybı Kimden Talep Edilir?” başlığına bakabilirsiniz.

Çift taraflı trafik kazası nedeniyle aracı serviste onarım gören ve bu süreçte kazanç kaybı oluşan kişi, kazanç kaybı tazminatını zararı ve sorumlusunu öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl içerisinde ve herhalde kaza tarihinden itibaren 10 yıl içerisinde sorumlulardan talep edebilecektir.

Aksi halde zamanaşımı geçecek ve talep karşısında karşı tarafça zamanaşımı definde bulunulabilecektir. Çift taraflı trafik kazası meydana geldiğinde çoğunlukla taraflarca veya olay yerine intikal eden trafik memurlarınca kaza tespit tutanağı tutulduğundan kaza tarihi itibariyle zarar ve sorumlusu öğrenilmiş olmaktadır. Bu nedenle, kaza tarihinden itibaren 2 yıl içerisinde sorumlulardan kazanç kaybı tazminatının talep edilmesi gerekecektir.

Nitekim bu husus TBK m. 72’de“Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve ödenek yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar”Şeklinde açıkça vurgulanmıştır.

“…Mahkemece, iddia, savunma, yapılan yargılama ve toplanan delillere göre; KTK’nın 109. Maddesindeki iki yıllık zamanaşımı süresi geçirildikten sonra icra takibi başlatıldığı, davalının süresinde zamanaşımı itirazında bulunduğu gerekçesiyle davanın zamanaşımı sebebiyle reddine hüküm veren…” (Yargıtay 17.

HD. 2016/1740 E., 2016/5632 K., Sayılı Hükmü)

Belirtilmelidir ki iki taraflı trafik kazası nedeniyle talep edilebilecek zarar, ceza kanunlarınca daha uzun süreli bir zamanaşımına tabi kılınmış bir fiil nedeniyle meydana gelmiş ise bu durumda zararın tazmini talebi için uygulanacak zamanaşımı, cezayı gerektiren fiile uygulanan zamanaşımı olacaktır. Nitekim bu husus, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Zamanaşımı başlıklı 109. Maddesinde“Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve ödenek yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.

Yasal Aşama, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş bulunursa, bu süre, maddi ödenek talepleri için de geçerlidir.”Şeklinde açıkça vurgulanmıştır. Dolayısıyla gerçekleşen çift taraflı trafik kazasında hasarın yanında örneğin yaralanma da gerçekleşmiş ise bu durumda kazanç kaybı talebi için öngörülen zamanaşımı yaralanma fiilinin niteliğine de bağlı olarak kanunda öngörülen ceza zamanaşımı olacaktır ki bu da en az 8 yıl ve bazı durumların varlığı halinde 12 yıl olmaktadır.

En sık hata, yakıt ve bakım gibi giderleri düşmeden brüt tutarı talep etmektir.

Yargı Mercii bu giderleri mahsup eder, sadece net kazanç kaybı ödenir. Yargıtay da bu ilkeyi net şekilde vurgulamıştır.

“…Davacı vekili yasal aşama dilekçesi ile, aracı tamir süresince çalıştırılmaması nedeniyle uğradıkları kazanç kaybını da talep etmiş, bilirkişi aracın serviste kaldığı süreyi esas alarak 27 gün çalışamadığını kabul etmiş ve 2.700.000.000TL kazanç kaybı belirlemiştir. Ancak kazanç kaybı belirlenirken, davacının aracını çalıştırmaması nedeniyle mecburi giderleri olan yakıt ve amortisman vs. Masrafları yapmadığı dikkate alınarak bu miktarın mahsubu ile net kazanç kaybının tespit edilmesi gerekir.

Mahkemece yapılacak iş; bilirkişiden bu hususta ek rapor alınarak sonucuna göre hüküm verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm verilmesi isabetli görülmemiştir…” (Yargıtay 17. HD. 14.11.2006 T. 2006/5225 E., 2006/8352 K. Sayılı Hükmü)

Görevli Yargı Mercii

Yukarıda bahsedildiği üzere, kazanç kaybı tazminatı kusurlu taraf araç sürücüsü veya araç sahibinden talep edilebilmektedir. Bu nedenle kusurlu taraf araç sahibinin davanın tarafı olarak niteliğine bağlı olarak görevli yargı mercii de değişecektir.

Buna göre eğer kazanç kaybı tazminatı talebi yalnızca ruhsat sahibine veya sürücü yanında ruhsat sahibine de yöneltilmiş ise ve ruhsat sahibi bir tacir ise bu durumda görevli yargı merciiAsliye Ticaret Yargı MakamıOlacaktır. Ancak ruhsat sahibi gerçek kişi ise bu durumda görevli yargı merciiAsliye Hukuk Yargı MakamıOlacaktır.

Yetkili Yargı Mercii

Kazanç kaybı tazminatı talepli davalarda birden çok yetkili yargı mercii bulunmaktadır. Zira yasa koyucu bu tür davalar özelinde kesin yetki düzenlememiş, tersine seçimlik yetkili mahkemeler öngörmüştür.

Buna göre Hukuk Muhakemeleri Kanunu (“HMK”) m.6/1 gereği kazanç kaybı tazminatı talepli davalarda genel yetkili yargı mercii, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.

HMK m. 7 gereği, davalı birden fazla ise yasal aşama bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Ancak yasal aşama sebebine göre yasasında davalıların tamamı hakkında ortak yetki taşıyan bir yargı mercii belirtilmişse davaya o yer mahkemesinde bakılır.

HMK m.16.

Ya göre haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararı meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri yargı makamı de yetkilidir.

Ayrıca Karayolları Motorlu Araçlar Mecburi Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının 7. Maddesine göre motorlu araç kazalarından dolayı yasal sorumluluğa ilişkin davalar kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde ya da zarar görenin ikametgahının bulunduğu mahkemelerde de açılabilmektedir.

Dolayısıyla davacı yukarıda sayılan seçimlik yetkili mahkemelerden birini seçip davasını orada açabilecektir.

Kaynaklar

1. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72↩