İSTİNAF

İstinaf Yoluna Başvurulabilen Kararlar Hangileridir?

İlk derece mahkemelerinden verilen nihai hükümler ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü hâlinde, itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna (bölge adliye mahkemelerine) başvurulabilir.

2023 yılı için miktar veya değeri 17.830 Türk Lirasını geçmeyen hükümler kesindir. Ancak manevi ödenek davalarında verilen kararlara karşı, miktar veya değere bakılmaksızın istinaf yoluna başvurulabilir. Alacağın bir kısmının yasal aşama edilmiş olması hâlinde, 17.830 Türk Liralık kesinlik sınır, alacağın tamamına göre belirlenir. Alacağın tamamının yasal aşama edilmiş olması hâlinde, kararda asıl talebinin kabul edilmeyen bölümü 17.830 Türk Lirasını geçmeyen taraf, istinaf yoluna başvuramaz.

İlk derece mahkemelerinin diğer kanunlarda temyiz edilebileceği veya haklarında Yargıtaya başvurulabileceği belirtilmiş olup da bölge adliye mahkemelerinin görev alanına giren yasal aşama ve işlere ilişkin nihai kararlarına karşı, bölge adliye mahkemelerine (istinaf yoluna) başvurulabilir.

İstinaf Dilekçesinde Bulunması Gereken Hususlar Nelerdir?

İstinaf yoluna başvurma, dilekçeyle yapılır ve dilekçeye, karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenir.

İstinaf dilekçesinde; başvuran ile karşı tarafın davadaki sıfatları, adı, soyadı, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ve adresleri, varsa kanuni temsilci ve vekillerinin adı, soyadı ve adresleri, kararın hangi mahkemeden verilmiş olduğu ve tarihi ile sayısı, kararın başvurana tebliğ edildiği tarih, kararın özeti, başvuru sebepleri ve gerekçesi, talep sonucu, başvuranın veya varsa kanuni temsilci yahut vekilinin imzası bulunmalıdır.

İstinaf dilekçesi, başvuranın kimliği ve imzasıyla, başvurulan hükmü yeteri kadar belli edecek kayıtları taşıması hâlinde diğer hususlar bulunmasa bile reddolunmayıp, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak gerekli inceleme yapılır.

İstinaf Dilekçesinin Verilmesi

İstinaf dilekçesi, hükmü veren yargı merciine veya başka bir yer mahkemesine verilebilir.

İstinaf dilekçesi hangi yargı merciine verilmişse, o yargı mercii tarafından bölge adliye yargı makamı başvuru defterine kaydolunur ve başvurana alındı belgesi verilir. Hükmü veren mahkemeden başka bir yargı merciine verilmiş olan istinaf dilekçesi, bu yargı mercii tarafından, hükmü veren yargı merciine örnekleriyle birlikte gönderilir.

İstinaf yoluna başvurma tarihi, istinaf dilekçesinin kaydedildiği tarihtir.

Dosya, hükmü veren yargı mercii tarafından, istinaf dilekçesinde gösterilen daire ile bağlı kalınmaksızın, ilgili bölge adliye mahkemesine gönderilir.

Harç ve Giderlerin Yatırılması

İstinaf dilekçesi verilirken, istinaf yasa yoluna başvuru için gerekli harçlar ve tebliğ giderleri de dâhil olmak üzere, tüm giderler ödenir. Bunların hiç ödenmediği veya eksik ödenmiş olduğu sonradan anlaşılırsa, hükmü veren yargı mercii tarafından verilecek bir haftalık kesin süre içinde tamamlanması, aksi hâlde başvurudan vazgeçmiş sayılacağı hususu başvurana yazılı olarak bildirilir. Verilen kesin süre içinde harç ve giderler tamamlanmadığı takdirde, yargı mercii başvurunun yapılmamış sayılmasına hüküm verir.

Bu karara karşı da, istinaf yoluna başvurulabilir.

İstinafa Kaç Gün İçinde Başvurulabilir?

İstinaf yoluna başvuru süresi, iki haftadır. Bu süre, ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar. İstinaf yoluna başvuru süresine ilişkin özel yasa hükümleri saklıdır.

Hangi Durumlarda İstinaf Dilekçesi Reddedilir?

İstinaf dilekçesi, kanuni süre geçtikten sonra verilir veya kesin olan bir karara ilişkin olursa, hükmü veren yargı mercii istinaf dilekçesinin reddine hüküm verir ve yatırılan giderden karşılanmak suretiyle ret kararını kendiliğinden ilgiliye tebliğ eder. Bu ret hükmüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren bir hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir.

İstinaf yoluna başvurulduğu ve gerekli giderler de yatırıldığı takdirde dosya, hükmü veren yargı mercii tarafından yetkili bölge adliye mahkemesine gönderilir. Bölge adliye yargı makamı ilgili dairesi istinaf dilekçesinin reddine ilişkin hükmü yerinde görmezse, ilk istinaf dilekçesine göre gerekli incelemeyi yapar.

İstinaf Dilekçesine Cevap Verilebilir Mi?

İstinaf dilekçesi, hükmü veren yargı mercii tarafından, karşı tarafa tebliğ olunur. Karşı taraf, tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesini hükmü veren yargı merciine veya bu yargı merciine gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verebilir. Hükmü veren yargı mercii, dilekçeler verildikten veya bunun için belli süreler geçtikten sonra, dosyayı dizi listesine bağlı olarak ilgili bölge adliye mahkemesine gönderir.

Katılma Yolu ile İstinafa Başvurmak Mümkün Müdür?

İstinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, başvurma hakkı bulunmasa veya başvuru süresini geçirmiş olsa bile, vereceği cevap dilekçesi ile istinaf yoluna başvurabilir.

İstinaf yoluna asıl başvuran taraf, buna karşı iki hafta içinde cevap verebilir.

İstinaf yoluna başvuran, bu talebinden feragat eder veya başvurusu bölge adliye yargı makamı tarafından esasa girilmeden reddedilirse, katılma yolu ile başvuranın talebi de reddedilir.

İstinafa Başvurma Hakkından Feragat Mümkün Müdür?

Taraflar, ilamın kendilerine tebliğinden önce, istinaf yoluna başvurma hakkından feragat edemez.

Başvuru yapıldıktan sonra feragat edilirse, dosya bölge adliye mahkemesine gönderilmez ve hükmü veren mahkemece başvurunun reddine hüküm verilir. Dosya, bölge adliye mahkemesine gönderilmiş ve henüz karara bağlanmamış ise, başvuru feragat nedeniyle red edilir.

İstinafa Başvuru İcrayı Durdurur Mu?

İstinaf yoluna başvurma, kararın icrasını durdurmaz.

Bununla birlikte, İcra ve İflas Kanununun icranın geri bırakılmasıyla ilgili 36. Maddesi hükmü saklıdır. Nafaka kararlarında, icranın geri bırakılmasına hüküm verilemez.

Fakat, kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin hükümler, kesinleşmedikçe yerine getirilemez.

Kötü Niyetle İstinaf Yoluna Başvurma

İstinaf başvurusunun kötü niyetle yapıldığı anlaşılırsa; bölge adliye yargı makamı, kötü niyetle başvuru yapan tarafı; yargılama giderlerini ve diğer tarafın vekiliyle aralarında kararlaştırılan vekâlet ücretinin tamamı veya bir kısmını ödemeye mahkûm edebilir, aynı zamanda beşyüz Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar disiplin para cezasına da ile mahkûm edebilir.

İstinafta Ön İncelemede Hangi Hususlara Bakılır?

Bölge adliye yargı makamı hukuk dairesince dosya üzerinde yapılacak ön inceleme sonunda aşağıdaki durumlardan birinin tespiti hâlinde, öncelikle bu duruma dair gerekli hüküm verilir:

• Incelemenin başka bir dairece veya bölge adliye mahkemesince yapılmasının gerekli olması,
• Kararın kesin olması,
• Başvurunun süresi içinde yapılmaması,
• Başvuru şartlarının yerine getirilmemesi,
• Başvuru sebeplerinin veya gerekçesinin hiç gösterilmemesi

Ön inceleme, heyetçe veya görevlendirilecek bir üye tarafından yapılır ve ön inceleme sonunda hüküm, heyetçe verilir.

Eksiklik bulunmadığı anlaşılan dosya, incelemeye alınır.

İstinafta Hangi Durumlarda Duruşma Yapılmadan Hüküm Verilir?

Aşağıdaki durumlarda bölge adliye yargı makamı, esası incelemeden kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın hükmü veren yargı merciine veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği başka bir yer mahkemesine ya da görevli ve yetkili yargı merciine gönderilmesine, duruşma yapmadan kesin olarak hüküm verir:

• Davaya bakması yasak olan hâkimin hüküm vermiş olması
• İleri sürülen haklı ret talebine rağmen reddedilen hâkimin davaya bakmış olması
• Mahkemenin görevli ve yetkili olmasına rağmen görevsizlik veya yetkisizlik hükmü vermiş olması veya mahkemenin görevli ya da yetkili olmamasına rağmen davaya bakmış bulunması
• Diğer yasal aşama şartlarına aykırılık bulunması
• Mahkemece usule aykırı olarak davanın veya karşı davanın açılmamış sayılmasına, davaların birleştirilmesine veya ayrılmasına, hüküm verilmiş olması
• Mahkemece, tarafların davanın esasıyla ilgili olarak gösterdikleri delillerin hiçbiri toplanmadan veya gösterilen deliller hiç değerlendirilmeden hüküm verilmiş olması

Aşağıdaki durumlarda ise, davanın esasıyla ilgili olarak;

• İncelenen yargı mercii kararının usul veya esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığı takdirde başvurunun esastan reddine,
• Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, yasanın olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında,
• Yargılamada bulunan eksiklikler duruşma yapılmaksızın tamamlanacak nitelikte ise bunların tamamlanmasından sonra yeniden esas hakkında,

Duruşma yapılmadan hüküm verilir.

İstinafta İnceleme Nasıl yapılır?

Bölge adliye yargı makamı hukuk dairesince inceleme, davanın özelliğine göre heyetçe veya görevlendirilecek bir üye tarafından yapılır.

İnceleme sırasında gereken hâllerde, başka bir bölge adliye yargı makamı veya ilk derece yargı makamı istinabe edilebilir.

İnceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Ancak, bölge adliye yargı makamı kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde, bu durumu resen gözetir.

İstinafta Duruşma Yapılmasına Hüküm Verilmesi

Yukarıda, duruşma yapılmadan hüküm verileceği sayılan vaziyetler dışında, inceleme, duruşmalı olarak yapılır. Bu vaziyette, duruşma günü taraflara tebliğ edilir.

İstinaf Aşamasında Yapılamayacak İşlemler

Bölge adliye yargı makamı hukuk dairelerinde karşı yasal aşama açılamaz, davaya müdahale talebinde bulunulamaz, davanın ıslahı ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu 166. Maddenin birinci fıkrası hükmü saklı kalmak üzere davaların birleştirilmesi istenemez, bölge adliye mahkemesince resen göz önünde tutulacaklar dışında, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez, yeni delillere dayanılamaz.

İlk derece mahkemesinde usulüne uygun olarak gösterildiği hâlde incelenmeden reddedilen veya mücbir bir sebeple gösterilmesine olanak bulunmayan deliller, bölge adliye mahkemesince incelenebilir.

Duruşmaya Gelinmemesi ve Giderlerin Ödenmemesi

Duruşmalı olarak incelenen işlerde taraflara çıkartılan davetiyelerde, duruşmada hazır bulunmadıkları takdirde tahkikatın yokluklarında yapılarak hüküm verileceği hususu ile başvuran tarafa çıkartılacak davetiyede, ayrıca, yapılacak tahkikatla ilgili olarak bölge adliye mahkemesince belirlenen gideri duruşma gününe kadar avans olarak yatırması gerektiği açıkça belirtilir.

Başvuran, kabul edilebilir bir mazerete dayanarak duruşmaya gelemediğini bildirdiği takdirde, yeni bir duruşma günü tayin edilerek taraflara bildirilir.

Başvuran mazeretsiz olarak duruşmalara katılmadığı veya tahkikatla ilgili giderler süresi içinde yatırılmadığı takdirde, dosyanın mevcut durumuna göre hüküm verilir. Bu vaziyette eğer ki, öngörülen tahkikat yapılmaksızın hüküm verilmesine olanak bulunmayan hâllerde, başvuru reddedilir.

Bölge Adliye Yargı Makamı Hükmü ve Tebliği

Bölge adliye yargı makamı tarafından verilen hüküm, aşağıdaki hususları içerir:

• Hükmü veren bölge adliye yargı makamı hukuk dairesi ile başkan, üyeler ve zabıt kâtibinin ad ve soyadları, sicil numaraları.
• Tarafların ve davaya ilk derece mahkemesinde müdahil olarak katılanların kimlikleri ile Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, varsa kanuni temsilci ve vekillerinin adı, soyadı ve adresleri.
• Tarafların iddia ve savunmalarının özeti.
• İlk derece yargı makamı kararının özeti.
• İleri sürülen istinaf sebepleri.
• Taraflar arasında itilaf konusu olan veya olmayan hususlarla bunlara ilişkin delillerin tartışması, ret ve üstün tutma sebepleri, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve yasal sebep.
• Hüküm sonucu ile varsa yasa yolu ve süresi.
• Kararın verildiği tarih, başkan ve üyeler ile zabıt kâtibinin imzaları.
• Gerekçeli kararın yazıldığı tarihi.

Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında, açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.

Temyizi mümkün olmayan hükümler, ilk derece yargı makamı tarafından; temyizi mümkün olan hükümler ise bölge adliye yargı makamı tarafından tebliğe çıkarılır.

İstinafta Uygulanacak Yargılama Usulü

Yazının yukarıdaki başlıkları altında belirtilen hususlar haricinde, ilk derece mahkemesinde uygulanan yargılama usulü, bölge adliye mahkemesinde de uygulanır.