Yasal itilaflarda hak kayıplarının önüne geçebilmek adına yasal süreçlerin titizlikle takip edilmesi gerekmektedir. Bu yazımızda konuyla ilgili bilmeniz gereken temel yasal esasları derledik.

İş hayatında işçilerin çoğu zaman işin gerekleri doğrultusunda seyahat etmek zorunda kalmaktadır. Bu seyahat nedeniyle de normal çalışma saatlerini aşan sürelerde çalışma yapılması gerekebilmektedir. Böyle bir durumda iş seyahatinde geçen süreler fazla mesaiden sayılır mı?

İş Seyahatinde Yolda Geçen Süre Kavramı Yolda Geçen Süreler Mesaiden Sayılır mı?

Fazla Mesai Nedir?

4857 sayılı İş Kanunu’na göre fazla mesai işçinin normal haftalık 45 saatlik çalışmayı tamamlaması ve çalışmaya devam etmesi üzerine aldığı zamlı ücrettir. Tüm çalışanlar elde ettikleri maaşa ilave olarak fazla mesai için de ayrıca bir ücret alacaktır. Bu fazla mesai ücreti, normal maaşın %50 fazlası olarak hesaplanır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. Maddesinde fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında 1 saat 30 dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında 1 saat 15 dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir.

İşçi hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında, çalışma süreleri içinde ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanır.

İşveren vasıtasıyla fazla çalışma yapılabilmesi için işçinin yazılı rızasının alınması gerekir. İstisnai olarak mecburi nedenlere veya olağanüstü durumlara dayanılarak yapılan fazla çalışma için işçinin rızası aranmaz. İşveren vasıtasıyla bu onay her yıl başında işçilerden yazılı olarak alınır ve işçi özlük dosyasında saklanır.

İş Seyahatinde Yolda Geçen Süre Kavramı

İşçilerin yolculuklar esnasında işverenin emrinde bulunduğu görüşü hakimdir. Çünkü işçi, işverenin sağladığı ulaşım aracı ile işverenin işine yerine getirmekte, müşteriler ile görüşme yapabilmektedir.

Bu yolculuklar esnasında işveren; işçilerin çalışma düzenini etkileyen, müşterilerin sırasını değiştirme, randevularını iptal etme ya da yeni randevular ekleme gibi değişiklikler yapmaktadır. İşçiler de kendilerine verilen yeni talimatlara göre hareket etmektedirler.

Bu sebeple işçiler mecburi yolculuk süresi içerisinde bu zamanı serbestçe ve kendi ihtiyaçlarına uygun bir biçimde kullanamamaktadırlar. Dolayısıyla bu süreçte işçinin bağımsız hareket ettiği ve kendisinin özgürce tasarrufunda olan bir süreden bahsedemeyiz.

4857 sayılı yasanın seyahat ve konaklama hususlarını içeren 66. Maddesinde işçilerin işveren vasıtasıyla işyerlerinden başka bir yerde çalıştırılmak üzere gönderilmeleri halinde yolda geçen sürelerin çalışma süresinden sayılacağından bahsetmiş.

Yolda geçen süre kavramı bakımından ikili bir ayrıma gitmek mümkün:

1. Yapılan işin niteliği gereği seyahati gerektirmeyen ve temelde ofis çalışmasına dayanan iş türlerinde yapılan yolculuklar
2. Yapılan işin niteliği gereği zaten seyahat etmeyi mecburi kılan ve sabit bir ofis çalışmasının bulunmadığı iş türlerinde yapılan yolculuklar

Yolda Geçen Süreler Mesaiden Sayılır mı?

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Çalışma süresinden sayılan haller” başlıklı 66/1-b maddesi uyarınca:

“İşçilerin işveren vasıtasıyla işyerlerinden başka bir yerde çalıştırılmak üzereGönderilmeleri halinde yolda geçen süreler.”

De çalışma süresinden sayılmaktadır.

Buna göre işçinin yurt dışında veya şehir dışında görevlendirmesi nedeniyle seyahat etmesi halinde yolda geçen süreler de fazla mesai hesabında dikkate alınacaktır.

Eğer, işveren vasıtasıyla işyerinden başka bir yerde çalıştırılmak üzere gönderiliyorsanız bu durumda yolda geçen süreler çalışma süresinden sayılacaktır. Ancak, iş tanımınızda veya yaptığınız işin niteliği sürekli bir seyahat hali gerektiriyorsa bu durumda yargı mercii işin niteliği hakkında önce inceleme yapacak ve çalışma süresinden sayılıp sayılmadığına öncelikli olarak hüküm verecek ve bu şekilde hesaplama yapılıp yapılmayacağını değerlendirecektir.

Her yasal vaziyet kendi içinde özel değerlendirmeler gerektirir. Olası itilaflarda herhangi bir hak kaybına uğramamak adına yasal sürecin uzman bir hukukçu ile yürütülmesi faydalı olacaktır.