KİTAP HAKKINDA

III

ÖZET

VII

ABSTRACT

IX

KISALTMALAR

XI

TEŞEKKÜR

XIII

GİRİŞ

1

BİRİNCİ BÖLÜM KİŞİSEL DURUM

1. KİŞİSEL DURUMUN İÇERİĞİNİ BELİRLEYEN ÖĞELER

5

1.1. Kişi ve Kişilik Kavramı

6

1.2. Psikolojik Yönden Kişilik

7

1.3. Kişilik Hakkı

13

1.3.1. Kişilik hakkının dinamik niteliği

14

1.3.2. İş ilişkisi içinde işçinin kişilik hakları

15

1.3.3. Sınai ve iktisadi gelişmelerin işçi işveren ilişkilerine etkisi

19

1.4. KİŞİLİK DEĞERLERİ

24

1.4.1. Maddi bedensel değerler

26

1.4.1.1. Yaşam hakkı

26

1.4.1.2. Vücut ve ruh bütünlüğünün korunması

27

1.4.1.3. Sağlık hakkı

30

1.4.2. Manevi değerler

32

1.4.2.1. Şeref, haysiyet ve onur

32

1.4.2.2. Resim, ses, görüntü, karikatür

35

1.4.2.3. Özel hayat

37

1.4.2.4. Cinsel hürriyetler

41

1.4.3. Mesleki ve ticari değerler

49

1.4.3.1. Çalışma hakkı ve girişim özgürlüğü

49

1.4.3.2. Mesleki ve ticari itibar

52

2. KİŞİSEL DURUM KAVRAMI

53

2.1. Genel olarak

53

2.2. Kapsamı

55

2.3. Kişisel Durum Sicili

57

2.4. Kişisel Durumda Meydana Gelen Değişiklikler

58

3. GENEL DÜZENLEMEDEN AYRILMA İHTİYACI

60

4. KİŞİSEL DURUMIN GÖZETİLMESİ AÇISINDAN YASAL DÜZENLEMELERİN TARİHSEL GELİŞİMİ

62

4.1. Hamilelik ve Doğum

62

4.2. Çocukları Çalıştırma Yasağı

62

4.3. Yer Altı Su Altı İşleri

64

4.4. Gece Çalıştırma Yasağı

64

4.5. Ağır Ve Tehlikeli İşler

65

4.6. 18 Yaşından Küçük İşçiler İçin Rapor

65

4.7. Gebe ve Emziren Kadınların Çalıştırılması

66

4.8. Engelli Ve Eski Hükümlü İstihdamı

66

4.9. Rutin Rapor Alınması ve İşyerinin Düzenlenmesi

67

4.10. Malulen Ayrılanların Öncelikli Olarak İşe Alınmaları

68

4.11. Gece Süresi ve Gece Çalışmaları

69

İKİNCİ BÖLÜM KİŞİSEL DURUMUN İŞ İLİŞKİSİNDE DİKKATE ALINMASI GEREĞİ

1. KİŞİSEL DURUMUN GÖZETİLMESİNİ GEREKTİREN NEDENLER

70

1.1. Tarafların Durumundan Kaynaklanan Nedenler

70

1.1.1. İşçinin bağımlı olması

74

1.1.2. Yönetim yetkisinin işçinin kişisel durumuna etkisi

76

1.1.2.1. İşçinin izlenmesi

82

1.1.2.2. İletişim kısıtlamaları

87

1.1.2.3. Kişisel verilerin elde edilmesi

96

1.1.2.4. Dış görünüşe ilişkin sınırlamalar

99

1.2. İş İlişkisinden Kaynaklanan Nedenler

104

1.2.1. İş sözleşmesinin geçerliliği sorunu

109

1.2.2. İş sözleşmesinin kendine özgü niteliği

112

1.2.3. İş ilişkisinin işçinin kişiliğine bağlı olması

115

1.2.4. Çalışanlar arasında maddi hukuki eşitliğin temini

118

1.2.5. İşçinin korunması ilkesi

127

1.2.6. İş hukukunun etkilediği alanının genişlemesi

130

1.2.7. İşyerinde iletişim ve empatinin kurulabilmesi

131

1.2.8. İşçinin din ve vicdan hürriyeti kaynaklı hakları

133

1.2.9. Çalışma barışının sağlanması

136

1.2.10. Yaratıcılığın teşviki

138

1.2.11. Esnek çalışma modellerinin yaygınlaşması

141

1.2.12. Mesleki eğitime önem verilmesi zorunluluğu

145

1.2.13. Bireysel farklılıklar

148

1.2.14. Verimliliğin sağlanması

149

1.3. İş Hukukunun Sosyoekonomik Karakterinden Kaynaklanan Nedenler

151

1.3.1. İş ve toplum yaşamındaki değişimler

151

1.3.2. Sosyal sorunlar

155

1.3.3. Dezavantajlı grupların varlığı

157

1.3.4. Toplumsal cinsiyet

159

1.3.5. İşçinin aile yaşamını etkilemesi

165

1.3.6. Kadınların çalışma hayatında etkinliğinin sağlanması

169

1.3.7. Yoksulluk olgusu

178

1.3.8. Rekabet olgusu

180

1.4. İş Sağlığı ve Güvenliğinden Kaynaklı Nedenler

181

1.4.1. Tükenmişlik sendromu

181

1.4.2. İş kazalarındaki bireysel faktörler

185

2. KİŞİSEL DURUMUN GÖZETİLMESİ AÇISINDAN ÖZELLİK ARZEDEN KAVRAMLAR

187

2.1. Eşit Davranma Borcu

187

2.2. İş Sözleşmesinde Değişiklik Yapılması

194

2.3. Devletin Müdahalesi

195

2.4. Sözleşme Yapma Zorunluluğu

197

2.5. Kişisel Verilerin Alınması

199

2.6. Ayrımcılık Yasağı Açısından Kişisel Durumun Değerlendirilmesi

200

2.7. Duygusal Emek

207

2.8. Genel İş Koşulları

208

2.9. Özen Gösterme Borcu

212

2.10. İşçi Lehine Yorum İlkesi

214

2.11. İşçinin Yönetime Katılması

216

3. KİŞİSEL DURUMUN GÖZETİLMESİNİN İŞ İLİŞKİSİNDEKİ BİREYSEL YANSIMALARI

220

3.1. Yaşam Doyumu

221

3.2. Özsaygı

224

3.3. Değer Algısı

228

3.4. İş Tatmini

230

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM KİŞİSEL DURUMUNA YER VERİLMESİNİN İŞ İLİŞKİSİNİN FARKLI AŞAMALARINDAKİ GÖRÜNÜMÜ

1. İŞ İLİŞKİSİNİN KURULMASINDA

234

1.1. İstihdam Bakımından

236

1.1.1. Kadın işçiler

237

1.1.2. Şehit ve gazilerin eş ve çocukları ile gaziler

245

1.1.3. Haksız gözaltı ya da tutukluluk sebebiyle iş akdi feshedilenler

248

1.1.4. İş kazası ya da meslek hastalığı sebebiyle hayatını kaybeden işçilerin eş ve çocukları

251

1.1.5. Kısmi süreli çalışan işçinin yerine alınan işçiler

252

1.1.6. Stajyer ve çırak olarak daha önce iş yerinde çalışmış olanlar

254

1.2. Kişisel Veriler Bakımından

259

1.2.1. Medeni durumla ilgili sorular

260

1.2.2. Hamilelik ile ilgili sorular

262

1.2.3. Mali durum ile ilgili sorular

265

1.2.4. Sağlık durumu ile ilgili sorular

266

1.2.5.

1.2.5. Özürlülük ve engellilik durumu ile ilgili sorular

1.2.6. İnanç alanına ilişkin sorular

1.2.7. Adli sicil kaydına ilişkin sorular

2. İş İlişkisi Sırasında

2.1. Kişiler Bakımından

2.1.1. Kadın çalışanlar

2.1.1.1. Evlenme dönemi 2.1.1.2. Hamilelik dönemi 2.1.1.3. Analık dönemi 2.1.1.4. Emzirme dönemi 2.1.1.5. Regl dönemi

2.1.2. Çocuk ve genç işçiler

2.1.3. Farklı cinsiyet grupları

2.1.4. Engelli işçiler

2.1.5. Yaşlı işçiler

2.2. İşçiler Arasındaki İlişkilerin Düzenlenmesi Bakımından

2.2.1. Evli olan ya da gönül ilişkisi olan kişilerin aynı ortam ya da dikey hiyerarşik ilişkide çalışmaması

2.2.2. Boşanan ya da ayrılan çiftlerin aynı ortamda ya da dikey hiyerarşide çalışmaması

2.3. Çalışma Sürelerinin Düzenlenmesi Bakımından

2.3.1. Çalışma süreleri

2.3.2. Günlük azami iş süresi sınırları

2.3.3. Ara dinlenme süreleri

2.3.4. Fazla çalışma

2.3.5. Kısmi çalışma

2.3.6. Yarım çalışma

2.3.7. Gece çalışması

2.4. İzin Süreleri Bakımından

2.4.1. Yıllık izin süreleri bakımından

2.4.2. Annelik izni

2.4.3. Ebeveyn izni

2.4.4. Ücretli İzin

2.5. Sağlanacak Sosyal İmkânlar Bakımından

2.5.1. Kreş

2.5.2. Yaşlı bakım hizmeti

2.5.3. Engelli çocuk ve ailesi için sağlanacak hizmetler

2.5.4. Psikolog istihdamı

2.5.5. Grup terapileri

2.5.6. Ruh sağlığının korunmasına ilişkin rehberlik ve danışma hizmetleri

3. İş İlişkisinin Sona Ermesinde

3.1. İşçi Feshi Bakımından

3.1.1. Evlilik nedeniyle fesih hakkının düzenlenmesi

3.1.2. Belirli bir çalışma süresinin ardından fesih hakkı tanınması

3.1.3. İşçinin kasıt ya da kusuruna dayanmayan hallerde veya kanunca koruma sağlanmış olan bazı çalışma alanlarında fesih hakkı tanınması

3.2. İşveren Feshi Bakımından

3.2.1. İşçinin tutulduğu hastalığa dayalı fesih

3.2.2. İşçinin derli toplu olmayan yaşantısı nedeniyle devamsızlıkta fesih yerine eğitim ve rehabilitasyon hizmeti verilmesi

Sonuç