İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU (1)(2)

Yasa Numarası: 2577

Kabul Tarihi: 6/1/1982

Yayımlandığı R. Gazete: Tarih: 20/1/1982 Sayı: 17580

Yayımlandığı Düstur: Tertip: 5 Cilt: 21 Sayfa: 147

BİRİNCİ BÖLÜM

Genel Esaslar

Kapsam ve nitelik:

Madde 1 – 1. Danıştay, bölge idare yargı mercileri, idare yargı mercileri ve vergi mahkemelerinin görevine giren uyuşmazlıkların çözümü, bu Kanunda gösterilen usullere tabidir.

Danıştay, bölge idare yargı mercileri, idare yargı mercileri ve vergi mahkemelerinde yazılı yargılama usulü uygulanır ve inceleme evrak üzerinde yapılır.

İdari yasal aşama türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı:

Madde 2 – 1. (Değişik: 10/6/1994 – 4001/1 md.) İdari yasal aşama türleri şunlardır:

A) (İptal: Ana. Mah. nin 21/9/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı hükmü ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000 – 4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,
B) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
C) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan itilaflar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin yasal süreçler.
İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır.

İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı hükmü veremezler.
Cumhurbaşkanının doğrudan doğruya yaptığı işlemler idari yargı denetimi dışındadır.
İdari davaların açılması:

Madde 3 – 1. (Değişik: 10/6/1994-4001/2 md.) İdari yasal süreçler, Danıştay, idare yargı makamı ve vergi yargı makamı başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır.

Dilekçelerde;
A) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adresleri ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası,(3)
B) Davanın konu ve sebepleri ile dayandığı deliller,
——————————

(1) Bu kanunda geçen “Devlet Başkanı” deyimi, 11/1/1983 tarih ve 2779 sayılı Yasanın 1. Maddesi ge reğince “Cumhurbaşkanı” olarak düzeltilmiştir.

(2) Bu Kanunda geçen “İdari Yasal Aşama Daireleri Genel Kurulu” ibareleri, “İdari Yasal Aşama Daireleri Kurulu”; “Vergi Yasal Aşama Daireleri Genel Kurulu” ibareleri, “Vergi Yasal Aşama Daireleri Kurulu” olarak 2/6/2004 günlü ve 5183 sayılı Yasanın 15 inci maddesiyle değiştirilmiştir.

(3) 2/7/2012 günlü ve 6352 sayılı Yasanın 51 inci maddesi ile bu bendin sonuna “ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası,” ibaresi eklenmiştir.

5468/5468-2

C) Davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihi,
D) Vergi, resim, harç, benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarına ilişkin davalarla tam yargı davalarında itilaf konusu miktar,
E) Vergi davalarında davanın ilgili bulunduğu verginin veya vergi cezasının nevi ve yılı, tebliğ edilen ihbarnamenin tarihi ve numarası ve varsa mükellef hesap numarası,
Gösterilir.

Yasal Aşama konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri yasal aşama dilekçesine eklenir. Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur.
Dilekçelerin verileceği yerler:

Madde 4 – Dilekçeler ve savunmalar ile davalara ilişkin her türlü evrak, Danıştay veya ait olduğu yargı mercii başkanlıklarına veya bunlara gönderilmek üzere idare veya vergi yargı makamı başkanlıklarına, idare veya vergi yargı makamı bulunmayan yerlerde büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde kalıp kalmadığına bakılmaksızın asliye hukuk hakimliklerine veya yabancı memleketlerde Türk konsolosluklarına verilebilir.(1)

Aynı dilekçe ile yasal aşama açılabilecek haller:

Madde 5 – (Değişik: 10/6/1994-4001/3 md.) 1. Her idari işlem aleyhine ayrı ayrı yasal aşama açılır.

Ancak, aralarında maddi veya yasal yönden bağlılık yada sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de yasal aşama açılabilir.

Birden fazla şahsın müşterek dilekçe ile yasal aşama açabilmesi için davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunması ve davaya yol açan maddi olay veya yasal sebeplerin aynı olması gerekir.
Dilekçe üzerine uygulanacak işlem:

Madde 6 – 1. Danıştay, idare yargı makamı ve vergi yargı makamı başkanlıklarına veya 4 ncü maddede yazılı yerlere verilen dilekçelerin harç ve posta ücretleri alındıktan sonra deftere derhal kayıtları yapılarak kayıt tarih ve sayısı dilekçenin üzerine yazılır. Yasal Aşama bu kaydın yapıldığı tarihte açılmış sayılır.

Davacılara, kayıt tarih ve sayısını gösteren imzalı ve mühürlü, pulsuz bir alındı kağıdı verilir.
4 ncü maddede yazılı diğer yerlere verilen dilekçeler, en geç üç gün içinde Danıştay veya ait olduğu yargı mercii başkanlığına taahhütlü olarak gönderilir. Bu yerlerde harç pulları bulunmadığı takdirde bunlara karşılık alınan paraların miktarı ve alındı kağıdının tarih ve sayısı dilekçelere yazılır.
(Değişik: 10/6/1994 – 4001/4 md.) Herhangi bir sebeple harcı veya posta ücreti verilmeden veya eksik harç veya posta ücreti ile yasal aşama açılmış olması halinde, otuz gün içinde harcın ve posta ücretinin verilmesi ve tamamlanması hususu daire başkanı veya görevlendireceği tetkik hakimi, yargı mercii başkanı veya hakim tarafından ilgiliye tebliğ olunur.

Tebligata rağmen gereği yerine getirilmediği takdirde bildirim aynı şekilde bir daha tekrarlanır. Harç veya posta ücreti süresi içinde verilmez veya tamamlanmazsa davanın açılmamış sayılmasına hüküm verilir ve davacıya tebliğ olunur.
(Değişik: 10/6/1994 – 4001/4 md.) Yasal Aşama açıldıktan sonra posta ücretinde tebliğ işlemlerinin yapılmasını engelleyecek şekilde azalma olması halinde, otuz gün içinde posta ücretinin tamamlanması daire başkanı veya görevlendireceği tetkik hakimi, yargı mercii başkanı veya hakim tarafından ilgiliye tebliğ olunur. Tebligata rağmen gereği yerine getirilmediği takdirde bildirim aynı şekilde bir daha tekrarlanır. Posta ücreti süresi içinde tamamlanmazsa dosyanın işlemden kaldırılmasına hüküm verilir.

Bu kararın tebliği tarihinden başlayarak üç ay içinde, noksanı tamamlanmak suretiyle yeniden işleme konulması istenmediği takdirde davanın açılmamış sayılmasına hüküm verilir ve davacıya tebliğ olunur.
(Değişik: 10/6/1994 – 4001/4 md.) 4 ve 5 inci fıkralardaki tebligat re’sen genel bütçeden yapılır.
Yasal Aşama açma süresi:

Madde 7 – 1. Yasal Aşama açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.

_______________

(1) 2/7/2012 günlü ve 6352 sayılı Yasanın 52 nci maddesi ile bu fıkrada yer alan “bulunmayan yerlerde” ibaresinden sonra gelmek üzere “büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde kalıp kalmadığına bakılmaksızın” ibaresi eklenmiştir.

5469

Bu süreler;
A) İdari itilaflarda; yazılı bildirimin yapıldığı,
B) Vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarından doğan itilaflarda: Tahakkuku tahsile bağlı olan vergilerde tahsilatın; tebliğ yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen işlemlerde tebliğin; tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin; tescile bağlı vergilerde tescilin yapıldığı ve idarenin yasal aşama açması gereken konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının idareye geldiği;
Tarihi izleyen günden başlar.

Adresleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim yapılan hallerde, özel yasasında aksine bir hüküm bulunmadıkça süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün sonra işlemeye başlar.
İlanı gereken düzenleyici işlemlerde yasal aşama süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden yasal aşama açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz.
Sürelerle ilgili genel esaslar

Madde 8 – 1.

Süreler, tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar.

Tatil günleri sürelere dahildir. Şu kadarki, sürenin son günü tatil gününe rastlarsa, süre tatil gününü izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar.
Bu Kanunda yazılı sürelerin bitmesi çalışmaya ara verme zamanına rastlarsa bu süreler, ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır.
Görevli olmayan yerlere başvurma:

Madde 9 – 1. (Değişik: 5/4/1990 – 3622/2 md.) Çözümlenmesi Danıştayın, idare ve vergi mahkemelerinin görevlerine girdiği halde, adli ve askeri yargı yerlerine açılmış bulunan davaların görev noktasından reddi halinde, bu husustaki kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli yargı merciinde yasal aşama açılabilir. Görevsiz yargı merciine başvurma tarihi, Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine başvurma tarihi olarak kabul edilir.

Adli veya askeri yargı yerlerine açılan ve görevsizlik sebebiyle reddedilen davalarda, görevsizlik kararının kesinleşmesinden sonra birinci fıkrada yazılı otuz günlük süre geçirilmiş olsa dahi, idari yasal aşama açılması için öngörülen süre henüz dolmamış ise bu süre içinde idari yasal aşama açılabilir.
İdari makamların sükutu:

Madde 10 – 1. İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler.

(Değişik: 10/6/1994 – 4001/5 md.) Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.

İlgililer altmış günün bittiği tarihten itibaren yasal aşama açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine yasal aşama açabilirler. Altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak yasal aşama açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde yasal aşama açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemez.

Yasal Aşama açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde yasal aşama açabilirler.
5470

(Mülga: 10/6/1994 – 4001/5 md.)
Üst makamlara başvurma:

Madde 11 – 1. İlgililer tarafından idari yasal aşama açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari yasal aşama açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari yasal aşama açma süresini durdurur.

Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde yasal aşama açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.
(Mülga: 10/6/1994 – 4001/6 md.)
İptal ve tam yargı davaları:

Madde 12 – İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı yasal süreci veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal yasal süreci açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya yasa yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren yasal aşama süresi içinde tam yargı yasal süreci açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır.

Doğrudan doğruya tam yargı yasal süreci açılması:

Madde 13 – 1.

İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari yasal aşama açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, yasal aşama süresi içinde yasal aşama açılabilir.

Görevli olmayan adli ve askeri yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda, birinci fıkrada öngörülen idareye başvurma koşulu aranmaz.
Dilekçeler üzerine ilk inceleme:

Madde 14 – 1. Dilekçeler Danıştayda Evrak Müdürlüğünce kaydedilir ve Genel Sekreterlikçe görevli dairelere havale olunur.

(Değişik: 2/7/2012 – 6352/53 md.) Bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinde dilekçeler, evrak bürosunca kaydedilerek ilgili mahkemelere havale olunur. Dilekçe sahibine evrakın tarih ve sayısını gösterir ücretsiz bir alındı kâğıdı verilir.
(Değişik: 5/4/1990 – 3622/5 md.) Dilekçeler, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise yargı mercii başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından:
A) Görev ve yetki,
B) İdari merci tecavüzü,
C) Ehliyet,
D) İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı,
E) Süre aşımı,
F) Husumet,
G) 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları,
Yönlerinden sırasıyla incelenir.

5471

(Değişik: 5/4/1990 – 3622/5 md.) Dilekçeler bu yönlerden kanuna aykırı görülürse vaziyet; görevli daire veya yargı merciine bir rapor ile bildirilir.

Tek hakimle çözümlenecek yasal aşama dilekçeleri için rapor düzenlenmez ve 15 inci madde hükümleri ilgili hakim tarafından uygulanır. 3 üncü fıkraya göre yapılacak inceleme ve bu fıkra ile 5 inci fıkraya göre yapılacak işlemler dilekçenin alındığı tarihten itibaren en geç onbeş gün içinde sonuçlandırılır.
İlk incelemeyi yapanlar, bu noktalardan kanuna aykırılık görmezler veya daire veya yargı mercii tarafından ilk inceleme raporu yerinde görülmezse, tebligat işlemi yapılır.
Yukarıdaki hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15 nci madde hükmü uygulanır.
İlk inceleme üzerine verilecek hüküm:

Madde 15 – 1. (Değişik: 5/4/1990 – 3622/6 md.) Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin;

A) 3/a bendine göre adli ve askeri yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine; idari yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan yargı merciine açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek yasal aşama dosyasının görevli veya yetkili yargı merciine gönderilmesine,
B) 3/c, 3/d ve 3/e bentlerinde yazılı hallerde davanın reddine,
C) 3/f bendine göre, davanın hasım gösterilmeden veya yanlış hasım gösterilerek açılması halinde, yasal aşama dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebliğine,
D) 3/g bendinde yazılı halde otuzgün içinde 3 ve 5 inci maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak yahut (c) bendinde yazılı hallerde, ehliyetli olan şahsın aşama açılmış ise otuzgün içinde bizzat veya bir üzere dilekçelerin reddine,
E) 3/b bendinde yazılı halde dilekçelerin görevli idare merciine tevdiine,
Hüküm verilir.

Dilekçelerin görevli mercie tevdii halinde, Danıştaya veya ilgili yargı merciine başvurma tarihi, merciine başvurma tarihi olarak kabul edilir.
Dilekçelerin 3 ncü maddeye uygun olmamaları dolayısıyla reddi halinde yeni dilekçeler için ayrıca harç alınmaz.
(Değişik: 10/6/1994 – 4001/7 md.) İlk inceleme üzerine Danıştay veya mahkemelerce verilen; bu maddenin 1/a bendinde belirtilen idari yargının görevli olduğu konularda davanın görev ve yetki yönünden reddine ilişkin kararlarla, 1/c bendinde yazılı gerçek hasma tebliğ ve 1/d bendindeki dilekçe red kararları dışında, ilgisine göre istinaf ya da temyiz yoluna başvurulabilir. (1)
(Ek: 5/4/1990 – 3622/6 md.) 1 inci fıkranın (d) bendine göre dilekçenin reddedilmesi üzerine, yeniden verilen dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde yasal aşama reddedilir.
–––––––––––––––

(1) 18/6/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın 15 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “kararın düzeltilmesi veya temyiz yoluna; tek hâkim hükmüne karşı ise itiraz yoluna” ibaresi “ilgisine göre istinaf ya da temyiz yoluna” şeklinde değiştirilmiştir.

5472

Tebligat ve cevap verme:

Madde 16 – 1. Yasal Aşama dilekçelerinin ve eklerinin birer örneği davalıya, davalının vereceği savunma davacıya tebliğ olunur.

Davacının ikinci dilekçesi davalıya, davalının vereceği ikinci savunma da davacıya tebliğ edilir. Buna karşı davacı cevap veremez. Ancak, davalının ikinci savunmasında, davacının cevaplandırmasını gerektiren hususlar bulunduğu, davanın görülmesi sırasında anlaşılırsa, davacıya cevap vermesi için bir süre verilir.
Taraflar, yapılacak tebliğlere karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde cevap verebilirler.

Bu süre, ancak haklı sebeplerin bulunması halinde, taraflardan birinin isteği üzerine görevli yargı mercii hükmü ile otuz günü geçmemek ve bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir. Sürenin geçmesinden sonra yapılan uzatma talepleri kabul edilmez.
Taraflar, sürenin geçmesinden sonra verecekleri savunmalara veya ikinci dilekçelere dayanarak hak iddia edemezler. (Ek cümle: 11/4/2013-6459/4 md.) Ancak, tam yargı davalarında yasal aşama dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai hüküm verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.
(Değişik: 10/6/1994 – 4001/8 md.) Davalara ilişkin işlem dosyalarının aslı veya onaylı örneği idarenin savunması ile birlikte, Danıştay veya ilgili yargı mercii başkanlığına gönderilir.
(Ek: 2/7/2012 – 6352/54 md.) Danıştayda ilk derece yargı makamı sıfatıyla görülen davalarda savcının esas hakkındaki yazılı düşüncesi taraflara tebliğ edilir. Taraflar, tebliğden itibaren on gün içinde görüşlerini yazılı olarak bildirebilirler.
Duruşma:

Madde 17 – 1. (Değişik: 5/4/1990 – 3622/7 md.) Danıştay ile idare ve vergi mahkemelerinde açılan iptal ve yirmibeşbin Türk Lirasını aşan tam yargı davaları ile tarh edilen vergi, resim ve harçlarla benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları toplamı yirmibeşbin Türk Lirasını aşan vergi davalarında, taraflardan birinin isteği üzerine duruşma yapılır.(1) (2)

Temyiz ve istinaflarda duruşma yapılması tarafların istemine ve Danıştay veya ilgili bölge idare yargı makamı hükmüne bağlıdır. (3)
Duruşma talebi, yasal aşama dilekçesi ile cevap ve savunmalarda yapılabilir.
(Değişik: 5/4/1990 – 3622/7 md.) 1 ve 2 nci fıkralarda yer alan kayıtlara bağlı olmaksızın Danıştay, yargı mercii ve hakim kendiliğinden duruşma yapılmasına hüküm verebilir.
Duruşma davetiyeleri duruşma gününden en az otuz gün önce taraflara gönderilir.
––—————————

(1) Bu fıkrada yer alan parasal sınır, 8/6/2000 günlü ve 4577 sayılı Yasanın 6 ncı maddesiyle “bir milyar” liraya yükseltilmiş ve metne işlenmiştir.

(2) 2/7/2012 günlü ve 6352 sayılı Yasanın 55 inci maddesi ile bu fıkrada yer alan “birmilyar lirayı” ibareleri “yirmibeşbin Türk Lirasını” şeklinde değiştirilmiştir.

(3) 18/6/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın 16 ncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan “itirazlarda” ibaresi “istinaflarda” şeklinde değiştirilmiştir.

5472-1

Duruşmalara ilişkin esaslar:

Madde 18 – 1. Duruşmalar açık olarak yapılır.

Genel ahlakın veya kamu güvenliğinin gerekli kıldığı hallerde, görevli daire veya mahkemenin hükmü ile, duruşmanın bir kısmı veya tamamı gizli olarak yapılır.

Duruşmaları başkan yönetir.
Duruşmalarda taraflara ikişer defa söz verilir. Taraflardan yalnız biri gelirse onun açıklamaları dinlenir; hiç biri gelmezse duruşma açılmaz, inceleme evrak üzerinde yapılır.
Danıştayda görülen davaların duruşmalarında savcının bulunması şarttır. Taraflar dinlendikten sonra savcı yazılı düşüncesini açıklar. Bundan sonra taraflara son olarak ne diyecekleri sorulur ve duruşmaya son verilir.
Duruşmalı işlerde savcılar, keşif, bilirkişi incelemesi veya delil tespiti yapılmasını yahut işlem dosyasının getirtilmesini istedikleri takdirde, bu istekleri görevli daire veya kurul tarafından kabul edilmezse, işin esası hakkında ayrıca yazılı olarak düşünce bildirirler.
Duruşmalı işlerde hüküm verilmesi:

Madde 19 – (Değişik birinci cümle: 10/6/1994 – 4001/9 md.) Duruşma yapıldıktan sonra en geç onbeş gün içinde hüküm verilir.

Ara hükmü verilen hallerde, bu kararın yerine getirilmesi üzerine, dosyalar öncelikle incelenir.

Dosyaların incelenmesi:

Madde 20 – 1. (Değişik birinci cümle: 18/6/2014-6545/17 md.) Danıştay, bölge idare yargı mercileri ile idare ve vergi yargı mercileri, bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar. Mahkemeler belirlenen süre içinde lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilgilerin verilmesini taraflardan ve ilgili diğer yerlerden isteyebilirler. Bu husustaki kararların, ilgililerce, süresi içinde yerine getirilmesi mecburidir. Haklı sebeplerin bulunması halinde bu süre, bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir.

Taraflardan biri ara kararının icaplarını yerine getirmediği takdirde, bu durumun verilecek hüküm üzerindeki etkisi mahkemece önceden takdir edilir ve arakararında bu husus ayrıca belirtilir.
Ancak, istenen bilgi ve belgeler Devletin güvenliğine veya yüksek menfaatlerine veya Devletin güvenliği ve yüksek menfaatleriyle birlikte yabancı devletlere de ilişkin ise, Başbakan veya ilgili bakan, gerekçesini bildirmek suretiyle, söz konusu bilgi ve belgeleri vermeyebilir. (Ek Cümle: 10/6/1994 – 4001/10 md.) Verilmeyen bilgi ve belgelere dayanılarak ileri sürülen savunmaya göre hüküm verilemez.
(Mülga: 10/6/1994 – 4001/10 md.)
(Değişik: 5/4/1990 – 3622/8 md.) Danıştay, bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinde dosyalar, bu Yasa ve diğer kanunlarda belirtilen öncelik veya ivedilik durumları ile Danıştay için Başkanlar Kurulunca; (1) diğer mahkemeler için Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca konu itibariyle tespit edilip Resmi Gazete’de ilan edilecek öncelikli işler gözönünde bulundurulmak suretiyle geliş tarihlerine göre incelenir ve tekemmül ettikleri sıra dahilinde bir karara bağlanır.

Bunların dışında kalan dosyalar ise tekemmül ettikleri sıraya göre ve tekemmül tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırılır. (1)
(Ek: 2/7/2012 – 6352/56 md.) İdare ve vergi mahkemelerinde heyet halinde görülen davalarda, birinci fıkrada belirtilen bilgi ve belgelerin istenmesine ve ek süre verilmesine ilişkin ara kararları, yargı mercii başkanı veya dosyanın havale edildiği üye tarafından da verilebilir.
——————————

(1) Bu fıkrada yer alan “…Başkanlık Kurulunca” ibaresi, 10/6/1994 tarih ve 4001 sayılı Yasanın 10 uncu maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.

5472-2

İvedi yargılama usulü:

Madde 20/A- (Ek: 18/6/2014-6545/18 md.)

İvedi yargılama usulü aşağıda sayılan işlemlerden doğan itilaflar hakkında uygulanır:
A) İhaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemleri.
B) Acele kamulaştırma işlemleri.
C) Özelleştirme Yüksek Kurulu kararları.
D) 12/3/1982 günlü ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca yapılan satış, tahsis ve kiralama işlemleri.
E) 9/8/1983 günlü ve 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca, idari yaptırım kararları hariç çevresel etki değerlendirmesi sonucu alınan hükümler.
F) 16/5/2012 günlü ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Yasa uyarınca alınan Bakanlar Kurulu kararları.
İvedi yargılama usulünde:
A) Yasal Aşama açma süresi otuz gündür.
B) Bu Yasanın 11 inci maddesi hükümleri uygulanmaz.
C) Yedi gün içinde ilk inceleme yapılır ve yasal aşama dilekçesi ile ekleri tebliğe çıkarılır.
D) Savunma süresi yasal aşama dilekçesinin tebliğinden itibaren on beş gün olup, bu süre bir defaya mahsus olmak üzere en fazla on beş gün uzatılabilir. Savunmanın verilmesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır.
E) Yürütmenin durdurulması talebine ilişkin olarak verilecek kararlara itiraz edilemez.
F) Bu yasal süreçler dosyanın tekemmülünden itibaren en geç bir ay içinde karara bağlanır. Ara hükmü verilmesi, keşif, bilirkişi incelemesi ya da duruşma yapılması gibi işlemler ivedilikle sonuçlandırılır.
G) Verilen nihai kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir.
H) Temyiz dilekçeleri üç gün içinde incelenir ve tebliğe çıkarılır. Bu Yasanın 48 inci maddesinin bu maddeye aykırı olmayan hükümleri kıyasen uygulanır.
I) Temyiz dilekçelerine cevap verme süresi on beş gündür.

I) Danıştay evrak üzerinde yaptığı inceleme sonunda, maddi vakıalar hakkında edinilen bilgiyi yeterli görürse veya temyiz sadece yasal noktalara ilişkin ise yahut temyiz olunan karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise işin esası hakkında hüküm verir.

Aksi hâlde gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden hüküm verir. Ancak, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan temyizi haklı bulduğu hâllerde hükmü bozmakla birlikte dosyayı geri gönderir. Temyiz üzerine verilen hükümler kesindir.
J) Temyiz istemi en geç iki ay içinde karara bağlanır. Hüküm en geç bir ay içinde tebliğe çıkarılır.
5472-3

Merkezî ve ortak sınavlara ilişkin yargılama usulü:

Madde 20/B- (Ek: 10/9/2014-6552/96 md.)

Millî Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan merkezî ve ortak sınavlar, bu sınavlara ilişkin iş ve işlemler ile sınav sonuçları hakkında açılan davalara ilişkin yargılama usulünde:
A) Yasal Aşama açma süresi on gündür.
B) Bu Yasanın 11 inci maddesi hükümleri uygulanmaz.
C) Yedi gün içinde ilk inceleme yapılır ve yasal aşama dilekçesi ile ekleri tebliğe çıkarılır.
Ç) Savunma süresi yasal aşama dilekçesinin tebliğinden itibaren üç gün olup, bu süre bir defaya mahsus olmak üzere en fazla üç gün uzatılabilir.

Savunmanın verilmesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır.

D) Yürütmenin durdurulması talebine ilişkin olarak verilecek kararlara itiraz edilemez.
E) Bu yasal süreçler dosyanın tekemmülünden itibaren en geç on beş gün içinde karara bağlanır. Ara hükmü verilmesi, keşif, bilirkişi incelemesi ya da duruşma yapılması gibi işlemler ivedilikle sonuçlandırılır.
F) Verilen nihai kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir.
G) Temyiz dilekçeleri üç gün içinde incelenir ve tebliğe çıkarılır. Bu Yasanın 48 inci maddesinin bu maddeye aykırı olmayan hükümleri kıyasen uygulanır.
Ğ) Temyiz dilekçelerine cevap verme süresi beş gündür.

H) Danıştay evrak üzerinde yaptığı inceleme sonunda, maddi vakalar hakkında edinilen bilgiyi yeterli görürse veya temyiz sadece yasal noktalara ilişkin ise yahut temyiz olunan karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise işin esası hakkında hüküm verir. Aksi hâlde gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden hüküm verir.

Ancak, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan temyizi haklı bulduğu hâllerde hükmü bozmakla birlikte dosyayı geri gönderir. Temyiz üzerine verilen hükümler kesindir.
I) Temyiz istemi en geç on beş gün içinde karara bağlanır. Hüküm en geç yedi gün içinde tebliğe çıkarılır.

Millî Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan merkezî ve ortak sınavlar, bu sınavlara ilişkin iş ve işlemler ile sınav sonuçları hakkında açılan davalarda verilen yürütmenin durdurulması ve iptal kararları, söz konusu sınava katılan kişilerin lehine sonuç doğuracak şekilde uygulanır.
5473

Sonradan ibraz olunan belgeler:

Madde 21 – Dilekçeler ve savunmalarla birlikte verilmeyen belgeler, bunların vaktinde ibraz edilmelerine imkan bulunmadığına mahkemece kanaat getirilirse, kabul ve diğer tarafa tebliğ edilir. Bu belgeler duruşmada ibraz edilir ve diğer taraf cevabını hemen verebileceğini beyan eder veya cevap vermeye lüzum görmezse, ayrıca tebliğ edilmez.

Davaların karara bağlanması:

Madde 22 – 1.

Konular aydınlandığında meseleler sırasıyla oya konulur ve karara bağlanır.

15 nci maddede sayılan sebeplerden biri ile veya yargılama usullerine ilişkin meselelerde azınlıkta kalanlar işin esası hakkında da oylarını kullanırlar. Azınlıkta kalanların görüşleri, kararların altına yazılır.
Tutanaklar:

Madde 23 – Her yasal aşama dosyası için görüşmelere katılan başkan ve üyelerin, Danıştayda düşünce veren savcının, tetkik hakiminin ve tarafların ad ve soyadlarını, incelenen dosya numarasını, kısaca yasal aşama konusunu ve verilen kararın neticesini, çoğunlukta ve azınlıkta bulunanları gösteren bir tutanak düzenlenir. Bu tutanaklar görüşmelere katılanlar tarafından aynı toplantıda imzalanır ve dosyalarında saklanır.

Kararlarda bulunacak hususlar:

Madde 24 – Kararlarda:

A) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları yahut unvanları ve adresleri,
B) Davacının ileri sürdüğü olayların ve dayandığı yasal sebeplerin özeti istem sonucu ile davalının savunmasının özeti,
C) (Değişik: 10/6/1994 – 4001/11 md.) Danıştayda görülen davalarda tetkik hakimi ve savcının ad ve soyadları ile düşünceleri,
D) Duruşmalı davalarda duruşma yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise hazır bulunan taraflar ve vekil veya temsilcilerinin ad ve soyadları,
E) Kararın dayandığı yasal sebepler ile gerekçesi ve hüküm: ödenek davalarında hükmedilen tazminatın miktarı,
F) Yargılama giderleri ve hangi tarafa yükletildiği,
G) Kararın tarihi ve oybirliği ile mi, oyçokluğu ile mi verildiği,
H) Hükmü veren yargı mercii başkan ve üyelerinin veya hakiminin ad ve soyadları ve imzaları ve varsa karşı oyları,
I) Hükmü veren dairenin veya mahkemenin adı ve dosyanın esas ve hüküm numarası,

Belirtilir.

Kararların saklanması ve tebliği:

Madde 25 – Kararın yargı mercii başkanı ve üyeleri veya hakimi tarafından imzalı asıllarından biri, hüküm dosyasına, diğeri de yasal aşama dosyasına konur; yargı mercii mührü ve başkan yahut hakim, Danıştayda daire veya kurul başkanı veya görevlendireceği bir üye imzasıyla tasdikli birer örneği de taraflara tebliğ edilir.

5474

Tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik:

Madde 26 – 1. Yasal Aşama esnasında ölüm veya herhangi bir sebeple tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik olursa, davayı takip hakkı kendisine geçenin başvurmasına kadar; gerçek kişilerden olan tarafın ölümü halinde, idarenin mirasçılar aleyhine takibi yenilemesine kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına ilgili mahkemece hüküm verilir.

Dört ay içinde yenileme dilekçesi verilmemiş ise, varsa yürütmenin durdurulması hükmü kendiliğinden hükümsüz kalır.

2 Yalnız öleni ilgilendiren davalara ait dilekçeler iptal edilir.

(Değişik: 5/4/1990 – 3622/9 md.) Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamaması halinde, yeni adresin bildirilmesine kadar yasal aşama dosyası işlemden kaldırılır ve varsa yürütmenin durdurulması hükmü kendiliğinden hükümsüz kalır. Dosyanın işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak bir yıl içinde yeni adres bildirilmek suretiyle yeniden işleme konulması istenmediği takdirde, davanın açılmamış sayılmasına hüküm verilir.
(Değişik: 5/4/1990 – 3622/9 md.) Dosyaların işlemden kaldırılmasına ve davanın açılmamış sayılmasına dair hükümler diğer tarafa tebliğ edilir.
Yürütmenin durdurulması(1)

Madde 27 – (Değişik: 10/6/1994 – 4001/12 md.) 1. Danıştayda veya idari mahkemelerde yasal aşama açılması yasal aşama edilen idari işlemin yürütülmesini durdurmaz.

(Değişik: 2/7/2012 – 6352/57 md.) Danıştay veya idari mahkemeler, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi hâlinde, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına hüküm verebilirler. Uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerin yürütülmesi, savunma alındıktan sonra yeniden hüküm verilmek üzere, idarenin savunması alınmaksızın da durdurulabilir. (Ek cümle: 21/2/2014-6526/17 md.) Ancak, kamu görevlileri hakkında tesis edilen atama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği, geçici veya sürekli görevlendirmelere ilişkin idari işlemler, uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerden sayılmaz.

Yürütmenin durdurulması kararlarında idari işlemin hangi gerekçelerle hukuka açıkça aykırı olduğu ve işlemin uygulanması halinde doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların neler olduğunun belirtilmesi mecburidir. Sadece ilgili yasa hükmünün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulduğu gerekçesiyle yürütmenin durdurulması hükmü verilemez.
(Ek: 2/7/2012 – 6352/57 md.) Yasal Aşama dilekçesi ve eklerinden yürütmenin durdurulması isteminin yerinde olmadığı anlaşılırsa, davalı idarenin savunması alınmaksızın istem reddedilebilir.
______________________

(1) 2/7/2012 günlü ve 6352 sayılı Yasanın 57 nci maddesi ile bu maddenin (2) numaralı fıkrası değiştirilmiş, maddeye (2) numaralı fıkradan sonra gelmek üzere (3) numaralı fıkra eklenmiş ve diğer fıkralar buna göre teselsül ettirilmiştir.

5474-1

Vergi mahkemelerinde, vergi uyuşmazlıklarından doğan davaların açılması, tarh edilen vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlerin ve bunların zam ve cezalarının yasal aşama konusu edilen bölümünün tahsil işlemlerini durdurur. Ancak, 26 ncı maddenin 3 üncü fıkrasına göre işlemden kaldırılan vergi yasal süreci dosyalarında tahsil işlemi devam eder. Bu şekilde işlemden kaldırılan dosyanın yeniden işleme konulması ile ihtirazi kayıtla verilen beyannameler üzerine yapılan işlemlerle tahsilat işlemlerinden dolayı açılan yasal süreçler, tahsil işlemini durdurmaz.

Bunlar hakkında yürütmenin durdurulması istenebilir.
Yürütmenin durdurulması istemli davalarda 16 ncı maddede yazılı süreler kısaltılabileceği gibi, tebliğin memur eliyle yapılmasına da hüküm verilebilir.
Yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığında verilir; ancak, durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir. Taraflar arasında teminata ilişkin olarak çıkan anlaşmazlıklar, yürütmenin durdurulması hakkında hüküm veren daire, yargı mercii veya hakim tarafından çözümlenir. İdareden ve adli yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz.
Yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen hükümler; Danıştay yasal aşama dairelerince verilmişse konusuna göre İdari veya Vergi Yasal Aşama Daireleri Kurullarına, bölge idare yargı makamı kararlarına karşı en yakın bölge idare mahkemesine, idare ve vergi yargı mercileri ile tek hakim tarafından verilen kararlara karşı bölge idare mahkemesine (…) (1) kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir. İtiraz edilen merciler, dosyanın kendisine gelişinden itibaren yedi gün içinde hüküm vermek zorundadır.

İtiraz üzerine verilen hükümler kesindir.
——————

(1) 1/7/2016 günlü ve 6723 sayılı Yasanın 13 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “, çalışmaya ara verme süresi içinde ise idare ve vergi yargı mercileri tarafından verilen kararlara en yakın nöbetçi yargı merciine veya hükmü veren hâkimin katılmadığı nöbetçi yargı merciine,” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.

5475

Yürütmenin durdurulması hükmü verilen yasal aşama dosyaları öncelikle incelenir ve karara bağlanır.
(Ek: 2/7/2012 – 6352/57 md.) Yürütmenin durdurulmasına dair verilen hükümler onbeş gün içinde yazılır ve imzalanır.
(Ek: 2/7/2012 – 6352/57 md.) Aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması isteminde bulunulamaz.
Kararların sonuçları: (1)(2)

Madde 28 – 1.(Değişik:10/6/1994-4001/13 md.) Danıştay, bölge idare yargı mercileri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. (İptal cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 10/7/2013 günlü ve E.: 2012/107 K.: 2013/90 sayılı Hükmü ile.)(…) (Ek cümleler: 21/2/2014-6526/18 md.; Değişik üçüncü ve dördüncü cümleler: 10/9/2014-6552/97 md.; İptal üçüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 25/11/2015 günlü ve E.: 2014/86, K.: 2015/109 sayılı Hükmü ile.) (…)(1) (İptal dördüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 2/10/2014 günlü ve E.: 2014/149, K.: 2014/151 sayılı Hükmü ile.) (2) (Ek cümle: 10/9/2014-6552/97 md.) (…) (1) ancak disiplin hükümleri saklıdır. (1)

(Değişik: 2/7/2012 – 6352/58 md.) Konusu belli bir miktar paranın ödenmesini gerektiren davalarda hükmedilen miktar ile her türlü davalarda hükmedilen vekalet ücreti ve yargılama giderleri, davacının veya vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap numarasına, bu bildirim tarihinden itibaren, birinci fıkrada belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yatırılır. Birinci fıkrada belirtilen süreler içinde ödeme yapılmaması halinde, genel hükümler dairesinde infaz ve icra olunur.
Danıştay, bölge idare yargı mercileri, idare ve vergi yargı mercileri kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan hallerde idare aleyhine Danıştay ve ilgili idari yargı merciinde maddi ve manevi ödenek yasal süreci açılabilir.
(Değişik: 21/2/2014-6526/18 md.) Yargı Mercii kararlarının süresi içinde kamu görevlilerince yerine getirilmemesi hâlinde ödenek yasal süreci ancak ilgili idare aleyhine açılabilir.
Vergi uyuşmazlıklarına ilişkin yargı mercii kararlarının idareye tebliğinden sonra bu kararlara göre tespit edilecek vergi, resim, harçlar ve benzeri mali yükümler ile zam ve cezaların miktarı ilgili idarece mükellefe bildirilir.
(Değişik: 2/7/2012 – 6352/58 md.) Ödenek ve vergi davalarında idarece, yargı mercii kararının tebliğ tarihi ile ödeme tarihi arasındaki süreye 21/7/1953 günlü ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Yasanın 48 inci maddesine göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak faiz ödenir. Ancak yargı mercii kararının davacıya tebliği ile banka hesap numarasının idareye bildirildiği tarih arasında geçecek süre için faiz işlemez.
Açıklama:

Madde 29 – 1.

Danıştay, bölge idare yargı mercileri, idare ve vergi mahkemelerince verilen hükümler yeterince açık değilse, yahut birbirine aykırı hüküm fıkralarını taşıyorsa, taraflardan her biri kararın açıklanmasını veya aykırılığın giderilmesini isteyebilir.

––––––––––––

(1) Bu maddenin birinci fıkrasının üçüncü cümlesinin “23/4/1981 günlü ve 2451 sayılı Bakanlıklar ve Bağlı Kuruluşlarda Atama Usulüne İlişkin Kanuna ekli (1) ve (2) sayılı cetvellerde gösterilen unvanları taşıyan görevler ile farklı atama usullerine tabi olsalar dâhi daire başkanı ve üstü görevlere, sivil memurlar hariç kolluk teşkilatlarının kadrolarına; açıktan, naklen veya vekâleten yapılan atama ve bu görevlerden alınma, bu görevlerle ilgili yer değiştirme, görev ve unvan değişikliği işlemleri hakkında verilen yargı mercii kararlarının gereği, ilgilinin kazanılmış hak aylık derecesine uygun başka bir kadroya atanması suretiyle iki yıl içinde yerine getirilir.” bölümü, aynı fıkranın dördüncü cümlesi ve son cümlesinin “Bu fıkranın üçüncü cümlesinde belirtilen işlemlerle ilgili yargı mercii kararlarının yerine getirilmemesi ceza soruşturması ve kovuşturmasına konu edilemez;” bölümü; 1/1/2015 günlü ve 29223 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesi’nin 2/10/2014 günlü ve E.: 2014/149, K.: 2014/151 sayılı Hükmü ile iptal edilmiştir.

(2) 8/1/2016 günlü ve 29587 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesi’nin 25/11/2015 günlü ve E.: 2014/86, K.: 2015/109 sayılı Hükmü ile bu maddenin birinci fıkrasının üçüncü ve dördüncü cümleleri iptal edilmiştir.

5476

Açıklama dilekçeleri karşı taraf sayısından bir nüsha fazla verilir.
Hükmü vermiş olan daire veya yargı mercii işi inceler ve gerek görürse dilekçenin bir örneğini, belirleyeceği süre içinde cevap vermek üzere, karşı tarafa tebliğ eder, cevap iki nüsha olarak verilir. Bunlardan biri, açıklama veya aykırılığın kaldırılmasını isteyen tarafa gönderilir.
Görevli daire veya mahkemenin bu husustaki hükmü, taraflara tebliğ olunur.
Açıklama veya aykırılığın kaldırılması, kararın yerine getirilmesine kadar istenebilir.
Yanlışlıkların düzeltilmesi:

Madde 30 – 1. İki tarafın adı ve soyadı ile sıfatı ve iddiaları sonucuna ilişkin yanlışlıklar ile hüküm fıkrasındaki hesap yanlışlıklarının düzeltilmesi de istenebilir.

29 uncu maddenin son fıkrası dışında kalan hükümleri, bu istekler hakkında da uygulanır.
Yanlışlıkların düzeltilmesine hüküm verilirse, düzeltme ilamın altına yazılır.
Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Vergi Usul Kanununun uygulanacağı haller:

Madde 31 – 1. Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, feragat ve kabul, teminat, mukabil yasal aşama, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler ile elektronik işlemlerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygunlanır. (Ek cümle: 5/4/1990 – 3622/11 md.; Değişik:10/6/1994-4001/14 md.) Ancak, davanın ihbarı (…) (2) Danıştay, yargı mercii veya hakim tarafından re’sen yapılır. (Ek cümle: 3/11/2016-6754/22 md.) Bilirkişiler, bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan listelerden seçilir ve bilirkişiler hakkında Bilirkişilik Kanunu ve 12/1/2011 günlü ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri uygulanır. (1)(2)

Bu Yasa ve yukarıdaki fıkra uyarınca Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa atıfta bulunulan haller saklı kalmak üzere, vergi uyuşmazlıklarının çözümünde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.
İKİNCİ BÖLÜM

İdari Davalarda Yetki ve Bağlantı ile Görevsizlik ve Yetkisizlik Hallerinde Yapılacak İşlemler

İdari davalarda genel yetki:

Madde 32 – 1.

Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare yargı makamı, yasal aşama konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.

Bu Yasanın uygulanmasında yetki kamu düzenindendir. (Mülga ikinci cümle: 10/6/1994-4001/15 md.) (…)
Kamu görevlileri ile ilgili davalarda yetki:

Madde 33 – 1. (Değişik: 5/4/1990 – 3622/12 md.) Kamu görevlilerinin atanması ve nakilleri ile ilgili davalarda yetkili yargı mercii, kamu görevlilerinin yeni veya eski görev yeri idare mahkemesidir.

_____________________

(1) 2/7/2012 günlü 6352 sayılı Yasanın 59 uncu maddesi ile bu fıkrada yer alan “işlemlerde” ibaresi “işlemler ile elektronik işlemlerde” şeklinde değiştirilmiştir.

(2) 3/11/2016 günlü ve 6754 sayılı Yasanın 22 nci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “ve bilirkişi seçimi” ibaresi metinden çıkarılmıştır.

5477

Kamu görevlilerinin görevlerine son verilmesi, emekli edilmeleri veya görevden uzaklaştırılmaları ile ilgili davalarda yetkili yargı mercii, kamu görevlisinin son görev yaptığı yer idare mahkemesidir.
(Değişik: 5/4/1990 – 3622/12 md.) Kamu görevlilerinin görevle ilişkisinin kesilmesi sonucunu doğurmayan disiplin cezaları ile ilerleme, yükselme, sicil, intibak ve diğer özlük ve parasal hakları ve mahalli idarelerin organları ile bu organların üyelerinin geçici bir tedbir olarak görevden uzaklaştırılmalarıyla ilgili davalarda yetkili yargı mercii ilgilinin görevli bulunduğu yer idare mahkemesidir.
4. (Ek: 2/7//60 md.) Özel kanunlardaki hükümler saklı kalmak kaydıyla, hâkim ve savcıların mali ve sosyal haklarına ve sicillerine ilişkin konularla, müfettiş hal kâğıtlarına karşı açacakları ve idare mahkemelerinin görevine giren davalarda yetkili yargı mercii, hâkim veya savcının görev yaptığı yerin idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu bölge idare mahkemesine en yakın bölge idare mahkemesinin bulunduğu yer idare mahkemesidir.
Taşınmaz mallara ilişkin davalarda yetki:(1)

Madde 34 – (Değişik: 10/6/1994 – 4001/16 md.)

İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili yargı mercii taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir.
Köy, belediye ve özel idareleri ilgilendiren mevzuatın uygulanmasına ilişkin davalarla sınır uyuşmazlıklarında yetkili yargı mercii, mülki idari birimin, köy, belediye veya mahallenin bulunduğu yahut yeni bağlandığı yer idare mahkemesidir.
Taşınır mallara ilişkin davalarda yetki:

Madde 35 – (Değişik: 5/4/1990 – 3622/13 md.)

Taşınır mallara ilişkin davalarda yetkili yargı mercii, taşınır malın bulunduğu yer idare mahkemesidir.

Tam yargı davalarında yetki:

Madde 36 – İdari sözleşmelerden doğanlar dışında kalan tam yargı davalarında yetkili yargı mercii, sırasıyla:

A) Zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili,
B) Zarar, bayındırlık ve ulaştırma gibi bir hizmetten veya idarenin herhangi bir eyleminden doğmuş ise, hizmetin görüldüğü veya eylemin yapıldığı yer,
C) Diğer hallerde davacının ikametgahının bulunduğu yer.
İdari mahkemesidir.

Vergi uyuşmazlıklarında yetki:

Madde 37 – Bu Kanununa göre vergi uyuşmazlıklarında yetkili yargı mercii:

A) Itilaf konusu vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümleri tarh ve tahakkuk ettiren, zam ve cezaları kesen,
B) (Ek: 10/6/1994 – 4001/17 md.) Gümrük Kanununa göre alınması gereken vergilerle Vergi Usul Kanunu ğereğince şikayet yoluyla vergi düzeltme taleplerinin reddine ilişkin işlemlerde; vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümleri tarh ve tahakkuk ettiren,
——————————

(1) Madde başlığı,10/6/1994 tarih ve 4001 sayılı Yasanın 16 ncı maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.

5478

C) Amme Alacaklarının Tahsil Usulu Yasanın uygulanmasında, ödeme emrini düzenleyen,(1)
D) Diğer itilaflarda yasal aşama konusu işlemi yapan,(1)
Dairenin bulunduğu yerdeki vergi mahkemesidir.

Bağlantılı yasal süreçler:

Madde 38 – 1. (Ek: 10/6/1994 – 4001/18 md.) Aynı maddi veya yasal sebepten doğan ya da biri hakkında verilecek hüküm, diğerini etkileyecek nitelikte olan yasal süreçler bağlantılı davalardır.

İdare yargı makamı, vergi yargı makamı veya Danıştaya veya birden fazla idare veya vergi mahkemelerine açılmış bulunan davalarda bağlantının varlığına taraflardan birinin isteği üzerine veya doğrudan doğruya mahkemece hüküm verilir.
Bağlantılı davalardan birinin Danıştayda bulunması halinde yasal aşama dosyası Danıştaya gönderilir.
Bağlantılı yasal süreçler, değişik bölge idare mahkemesinin yargı çevrelerindeki mahkemelerde bulunduğu takdirde dosyalar Danıştaya gönderilir.
Bağlantılı yasal süreçler aynı bölge idare mahkemesinin yargı çerçevesindeki mahkemelerde bulunduğu takdirde dosyalar o yer bölge idare mahkemesine gönderilir.(2)
Bağlantının Danıştayca incelenmesi:

Madde 39 – 1. Danıştayın yasal aşama konusu uyuşmazlığı incelemeye yetkili dairesi, bağlantılı yasal aşama dosyalarını öncelikle ve ivedilikle inceler ve hüküm verir.

Danıştay bağlantının bulunduğuna hüküm verdiği takdirde:
A) (Değişik: 5/4/1990 – 3622/14 md.) Davalardan biri Danıştayda açılmış ve çözümlenmesi Danıştayın görevine dahil bir uyuşmazlıkla ilgili ise, davaların tümü Danıştayda görülür ve vaziyet ilgili mahkemelere ve taraflara bildirilir.
B) Davaların çözümlenmesi, ayrı bölge idare mahkemesinin yargı çevresindeki idare veya vergi mahkemelerinin görevlerine giren uyuşmazlıklarla ilgili ise Danıştayın ilgili dairesi yetkili mahkemeyi hükmünde belirtir ve dosyaları bu yargı merciine göndererek diğer yargı merciine veya mahkemelere durumu bildirir. Yetkili yargı mercii de durumu ilgililere duyurur.
C) (Değişik: 10/6/1994 – 4001/19 md.) Danıştayca verilen hüküm bağlantı bulunmadığı yolunda ise, dosyalar İlgili mahkemelere geri gönderilir.
Bağlantının Bölge İdare Mahkemesince incelenmesi:

Madde 40 – 1. Bölge idare yargı makamı bağlantılı yasal aşama dosyalarını öncelikle ve ivedilikle inceler ve kararını verir.

Bölge idare mahkemesince verilen hüküm, bağlantının bulunduğu yolunda ise, yetkili yargı mercii kararda belirtilmek suretiyle dosyalar yetkili yargı merciine gönderilir. Vaziyet ayrıca diğer yargı merciine de duyurulur. Yetkili kılınan yargı mercii durumu ilgililere bildirir.

Bölge idare mahkemesince verilen hüküm bağlantı olmadığı yolunda ise, dosyalar ilgili mahkemelere geri gönderilir.
——————————

(1) Bu maddedeki mevcut (b) ve (c) bentleri, 10/6/1994 tarih ve 4001 sayılı Ka nunun 17 nci maddesiyle (c) ve (d) olarak değiştirilmiştir.

(2) Bu maddedeki mevcut (1), (2), (3) ve (4) olan fıkra numaraları, 10/6/1994 tarih ve 4001 sayılı Yasanın 18 inci maddesiyle,(2), (3), (4) ve (5) olarak değiştirilmiştir.

5479

Bağlantının mahkemelerce kabul edilmemesi:

Madde 41 – Bağlantı iddiaları mahkemelerce kabul edilmediği takdirde, bu hususta verilen ara hükmü taraflara tebliğ edilir. Taraflar, tebliğ tarihini izleyen onbeş gün içerisinde, aynı yargı çevresindeki mahkemeler için o yer bölge idare mahkemesine, 38 nci maddenin 2 ve 3 ncü fıkrasındaki durumlarla ilgili yasal süreçler için Danıştaya başvuruda bulunabilirler.

Başvuru üzerine bölge idare yargı makamı veya Danıştay görevli dairesince vaziyet, yukarıdaki maddelerde yazılı usullere göre incelenerek karara bağlanır.

Bağlantılı davalarla ilgili diğer esaslar:

Madde 42 – 1. Bağlantının varlığı yolunda idare ve vergi mahkemelerince veya bu konuda yapılacak itiraz üzerine bölge idare yargı makamı veya Danıştayca bağlantı hakkında hüküm verilinceye kadar usuli işlemler durur.

Bağlantıya ilişkin işlemler sonuçlandırıldıktan sonra bu davalara bakmakla yetkili kılınan yargı mercii veya Danıştay, davalara bırakıldığı yerden devam eder.
Bağlantının bulunup bulunmadığı yolundaki bölge idare yargı makamı ve Danıştay kararları kesindir.
Görevsizlik ve yetkisizlik hallerinde yapılacak işlem:

Madde 43 – 1. İdare ve vergi yargı mercileri, idari yargının görev alanına giren bir davada görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle davanın reddine hüküm verirlerse dosyayı Danıştaya veya görevli ve yetkili idare veya vergi mahkemesine gönderirler.

A) Görevsizlik sebebiyle gönderilen dosyalarda Danıştay, davayı görevi içinde görmezse dosyanın yetkili ve görevli yargı merciine gönderilmesine hüküm verir.
B) Görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle dosyanın gönderildiği yargı mercii kendisini görevsiz veya yetkisiz gördüğu takdirde, söz konusu yargı mercii ile ilk görevsizlik veya yetkisizlik kararını veren yargı mercii aynı bölge idare mahkemesinin yargı çevresinde ise, itilaf bölge idare mahkemesince, aksi halde Danıştayca çözümlenir.
Görev ve yetki uyuşmazlıklarında Danıştay ve bölge idare mahkemesince verilen hükümler ilgili mahkemelere bildirilir ve bu husus taraflara tebliğ olunur.
Danıştay ve bölge idare mahkemesince görev ve yetki uyuşmazlıkları ile ilgili olarak verilen hükümler kesindir.
Bu madde hükümleri gereğince verilen hükümler ile görevli ve yetkili kılınan yargı merciine yeniden yasal aşama açılması halinde harç alınmaz.
(Mülga: 5/4/1990 – 3622/27 md.)
Merci tayini:

Madde 44 – 1. Yetkili mahkemenin bir davaya bakmasına fiili veya yasal bir engel çıktığı veya iki mahkemenin yargı çevresi sınırlarında tereddüt edildiği veya iki mahkemenin de aynı davaya bakmaya yetkili olduklarına hüküm verdikleri hallerde yasal aşama dosyaları, tarafların veya mahkemelerin istemi üzerine merci tayini için:

A) Uyuşmazlığın aynı yargı çevresindeki yargı mercii veya mahkemeler arasında çıkması halinde, o yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine,
B) Sair hallerde Danıştaya,
Gönderilir.

Danıştay ve bölge idare yargı makamı görevli ve yetkili mahkemeyi kararlaştırır.
Danıştay ve bölge idare mahkemesinin bu konuda vereceği hükümler kesindir.
5480

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Kararlara Karşı Başvuru Yolları

İstinaf: (1)***

Madde 45 – (Değişik: 18/6/2014-6545/19 md.)

İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir.

Ancak, konusu beş bin Türk lirasını geçmeyen vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemlere karşı açılan iptal davaları hakkında idare ve vergi mahkemelerince verilen hükümler kesin olup, bunlara karşı istinaf yoluna başvurulamaz.
İstinaf, temyizin şekil ve usullerine tabidir. İstinaf başvurusuna konu olacak kararlara karşı yapılan yasa yolu başvurularında dilekçelerdeki hitap ve istekle bağlı kalınmaksızın dosyalar bölge idare mahkemesine gönderilir.
Bölge idare yargı makamı, yaptığı inceleme sonunda ilk derece yargı makamı kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine hüküm verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı hükmü verir.
Bölge idare yargı makamı, ilk derece yargı makamı kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece yargı makamı kararının kaldırılmasına hüküm verir. Bu hâlde bölge idare yargı makamı işin esası hakkında yeniden bir hüküm verir.

İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde hükmü veren yargı mercii veya başka bir yer idare ya da vergi yargı makamı istinabe olunabilir. İstinabe olunan yargı mercii gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir.
Bölge idare yargı makamı, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz yargı mercii yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece yargı makamı kararının kaldırılmasına hüküm vererek dosyayı ilgili yargı merciine gönderir. Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir.
Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir.
İstinaf başvurusuna konu edilen hükmü veren ya da karara katılan hâkim, aynı davanın istinaf yoluyla bölge idare mahkemesince incelenmesinde bulunamaz.
İvedi yargılama usulüne tabi olan davalarda istinaf yoluna başvurulamaz.
Temyiz: ***

Madde 46 – (Değişik: 18/6/2014-6545/20 md.)

Danıştay yasal aşama dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan yasal süreçler hakkında verdikleri hükümler, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir:

A) Düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davaları.
––––––––––––––––––––

(1) Bu madde başlığı “İtiraz:” iken, 18/4/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın 19 uncu maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.

*** Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak 2577 sayılı Kanuna 18/6/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın 27 nci maddesiyle eklenen Geçici Madde 8 ‘e bakınız.

5480-1

B) Konusu yüz bin Türk lirasını aşan vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemler hakkında açılan yasal süreçler.
C) Belli bir meslekten, kamu görevinden veya öğrencilik statüsünden çıkarılma sonucunu doğuran işlemlere karşı açılan iptal davaları.
D) Belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlemlere karşı açılan iptal davaları.
E) Müşterek kararnameyle yapılan atama, naklen atama ve görevden alma işlemleri ile daire başkanı ve daha üst düzey kamu görevlilerinin atama, naklen atama ve görevden alma işlemleri hakkında açılan iptal davaları.
F) İmar planları, parselasyon işlemlerinden kaynaklanan yasal süreçler.
G) Tabiat Varlıklarını Koruma Komisyonu ve Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunca itiraz üzerine verilen hükümler ile 18/11/1983 günlü ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun uygulanmasından doğan yasal süreçler.
H) Maden, taşocakları, orman, jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular ile ilgili mevzuatın uygulanmasına ilişkin işlemlere karşı açılan yasal süreçler.
I) Ülke çapında uygulanan öğrenim ya da bir meslek veya sanatın icrası veyahut kamu hizmetine giriş amacıyla yapılan sınavlar hakkında açılan yasal süreçler.

I) Liman, kruvaziyer limanı, yat limanı, marina, iskele, rıhtım, akaryakıt ve sıvılaştırılmış petrol gazı boru hattı gibi kıyı tesislerine işletme izni verilmesine ilişkin mevzuatın uygulanmasından doğan yasal süreçler.
J) 8/6/1994 günlü ve 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Yasanın uygulanmasından ve 16/7/1997 günlü ve 4283 sayılı Yap-İşlet Modeli ile Elektrik Enerjisi Üretim Tesislerinin Kurulması ve İşletilmesi ile Enerji Satışının Düzenlenmesi Hakkında Yasanın uygulanmasından doğan yasal süreçler.
K) 6/6/1985 günlü ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun uygulanmasından doğan yasal süreçler.
L) 3/7/2005 günlü ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun uygulanmasından doğan yasal süreçler.
M) Düzenleyici ve denetleyici kurullar tarafından görevli oldukları piyasa veya sektörle ilgili olarak alınan kararlara karşı açılan yasal süreçler.
Temyiz edilemeyecek hükümler:***

Madde 47 – (Mülga: 18/6/2014-6545/103 md.)

Temyiz dilekçesi:***

Madde 48 – (Değişik: 5/4/1990 – 3622/17 md.)

Temyiz istemleri Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış dilekçeler ile yapılır.
*** Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak 2577 sayılı Kanuna 18/6/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın 27 nci maddesiyle eklenen Geçici Madde 8 ‘e bakınız.

5480-2

Temyiz dilekçelerinin 3 üncü madde esaslarına göre düzenlenmesi gereklidir, düzenlenmemiş ise eksikliklerin onbeş gün içinde tamamlatılması hususu, hükmü veren Danıştay veya bölge idare mahkemesince ilgiliye tebliğ olunur. Bu sürede eksiklikler tamamlanmazsa temyiz isteminde bulunulmamış sayılmasına Danıştay veya bölge idare mahkemesince hüküm verilir. (1)
Temyiz dilekçeleri, ilgisine göre hükmü veren bölge idare mahkemesine, Danıştaya veya 4 üncü maddede belirtilen mercilere verilir ve hükmü veren bölge idare yargı makamı veya Danıştayca karşı tarafa tebliğ edilir.

Karşı taraf tebliğ tarihini izleyen otuz gün içinde cevap verebilir. Cevap veren, hükmü süresinde temyiz etmemiş olsa bile düzenleyeceği dilekçesinde, temyiz isteminde bulunabilir. Bu takdirde bu dilekçeler temyiz dilekçesi yerine geçer. (2)
(Değişik:10/6/1994-4001/21 md.) Hükmü veren Danıştay veya bölge idare yargı makamı, cevap dilekçesi verildikten veya cevap süresi geçtikten sonra dosyayı dizi listesine bağlı olarak, Danıştaya veya Kurula gönderir. (3)
Yürütmenin durdurulması isteği bulunan temyiz dilekçeleri, karşı tarafa tebliğ edilmeden dosya ile birlikte, yürütmenin durdurulması istemi hakkında hüküm verilmek üzere hükmü veren bölge idare mahkemesince Danıştay Başkanlığına, Danıştayın ilk derece yargı makamı olarak baktığı davalarda, görevli dairece konusuna göre İdari veya Vergi Yasal Aşama Daireleri Kuruluna gönderilir. Danıştayda görevli daire veya kurul tarafından yürütmenin durdurulması istemi hakkında hüküm verildikten sonra tebligat bu daire veya kurulca yapılarak dosya tekemmül ettirilir. (4)
Temyiz dilekçesi verilirken gerekli harç ve giderlerin tamamının ödenmemiş olması halinde hükmü veren; merci tarafından verilecek yedi günlük süre içerisinde tamamlanması, aksi halde temyizden vazgeçilmiş sayılacağı hususu temyiz edene yazılı olarak bildirilir.

Verilen süre içinde harç ve giderler tamamlanmadığı takdirde, ilgili merci, kararın temyiz edilmemiş sayılmasına hüküm verir. Temyizin kanuni süre geçtikten sonra yapılması veya kesin bir hüküm hakkında olması halinde de hükmü veren merci, temyiz isteminin reddine hüküm verir. İlgili merciin bu kararları ile bu maddenin 2 nci fıkrasında belirtilen temyiz isteminde bulunulmamış sayılmasına ilişkin kararlarına karşı, tebliğ tarihini izleyen günden itibaren yedi gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir. (5)
–––––––––––––

(1) 18/6/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın 21 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “mahkemece” ibareleri “bölge idare mahkemesince” şeklinde değiştirilmiştir.

(2) 18/6/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın 21 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “yargı merciine” ibaresi “bölge idare mahkemesine”, “yargı mercii” ibaresi “bölge idare yargı makamı” şeklinde değiştirilmiştir.

(3) 18/6/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın 21 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “yargı mercii” ibaresi “bölge idare yargı makamı” şeklinde değiştirilmiştir.

(4) 18/6/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın 21 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “mahkemece” ibaresi “bölge idare mahkemesince” şeklinde değiştirilmiştir.

(5) 18/6/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın 21 inci maddesiyle, bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan “yargı mercii veya Danıştay daire başkanı” ibaresi “merci” ve “onbeş” ibaresi “yedi” şeklinde; ikinci cümlesinde yer alan “yargı mercii, ilk derece yargı makamı olarak davaya bakan Danıştay dairesi” ibaresi “ilgili merci” şeklinde; üçüncü cümlesinde yer alan “yargı mercii, ilk derece yargı makamı olarak davaya bakan Danıştay dairesi” ibaresi “merci” şeklinde; dördüncü cümlesinde yer alan “Mahkemenin veya Danıştay dairesinin” ibaresi “İlgili merciin” şeklinde değiştirilmiş aynı fıkranın üçüncü cümlesinde yer alan “yapılması” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya kesin bir hüküm hakkında olması” ibaresi eklenmiştir.

5481

(Ek: 10/6/1994 – 4001/21md.; Değişik: 18/6/2014-6545/21 md.) Temyiz dilekçesi verilirken gerekli harç ve giderlerin ödenmemiş olduğu, dilekçenin 3 üncü madde esaslarına göre düzenlenmediği, temyizin kanuni süre içinde yapılmadığı veya kesin bir hüküm hakkında olduğunun anlaşıldığı hâllerde, 2 ve 6 ncı fıkralarda sözü edilen hükümler, dosyanın gönderildiği Danıştayın ilgili dairesi ve kurulunca, kesin olarak verilir.
Temyiz incelemesi üzerine verilecek hükümler: (1)***

Madde 49 – (Değişik: 18/6/2014-6545/22 md.)

Temyiz incelemesi sonunda Danıştay;
A) Hükmü hukuka uygun bulursa onar. Kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, hükmü, gerekçesini değiştirerek onar.
B) Kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa hükmü düzelterek onar.
Temyiz incelemesi sonunda Danıştay;
A) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
B) Hukuka aykırı hüküm verilmesi,
C) Usul hükümlerinin uygulanmasında hükmü etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması,
Sebeplerinden dolayı incelenen hükmü bozar.

Kararların kısmen onanması ve kısmen bozulması hâllerinde kesinleşen kısım Danıştay hükmünde belirtilir.
Danıştayın ilk derece yargı makamı olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50 nci madde hükümleri kıyasen uygulanır.
Temyize konu edilen hükmü veren ya da karara katılan hâkim aynı davanın temyiz incelemesinde görev alamaz.
Temyizen verilen hüküm üzerine yapılacak işlem:***

Madde 50 – (Değişik: 18/6/2014-6545/23 md.)

Temyiz incelemesi sonucunda verilen hüküm, dosyayla birlikte hükmü veren mercie gönderilir.

Bu hüküm, dosyanın geldiği tarihten itibaren yedi gün içinde taraflara tebliğe çıkarılır.
Temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma hükmü üzerine ilgili merci, dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik işlemlerini tamamlayarak yeniden hüküm verir.
Bölge idare yargı makamı, Danıştayca verilen bozma hükmüne uyabileceği gibi hükmünde ısrar da edebilir.
Danıştayın bozma hükmüne uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma hükmüne uygunlukla sınırlı olarak yapılır.
Bölge idare yargı makamı, bozmaya uymayarak hükmünde ısrar ederse, ısrar kararının temyizi hâlinde, talep, konusuna göre Danıştay İdari veya Vergi Yasal Aşama Daireleri Kurulunca incelenir ve karara bağlanır. Danıştay İdari ve Vergi Yasal Aşama Daireleri Kurulları kararlarına uyulması mecburidir.
–––––––––––––––

(1) Bu madde başlığı “Kararın bozulması:” iken, 18/6/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın 22 nci maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.

*** Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak 2577 sayılı Kanuna 18/6/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın 27 nci maddesiyle eklenen Geçici Madde 8 ‘e bakınız.

5482

Yasa yararına temyiz: (1)(2)***

Madde 51 – 1. (Değişik: 5/4/1990 – 3622/20 md.) İdare ve vergi yargı mercileri ile bölge idare mahkemelerinin kesin olarak verdiği hükümler ile istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlardan niteliği bakımından yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu ifade edenler, ilgili bakanlıkların göstereceği lüzum üzerine veya kendiliğinden Başsavcı tarafından yasa yararına temyiz olunabilir. (2)

(Değişik: 5/4/1990 – 3622/20 md.) Temyiz isteği yerinde görüldüğü takdirde hüküm, yasa yararına bozulur. Bu bozma hükmü, daha önce kesinleşmiş olan merci kararının yasal sonuçlarını kaldırmaz. (2)
Bozma kararının bir örneği ilgili bakanlığa gönderilir ve Resmi Gazete’de yayımlanır.
Temyiz veya istinaf istemlerinde yürütmenin durdurulması: (3)***

Madde 52 – 1. (Değişik: 5/4/1990 – 3622/21 md.) Temyiz veya istinaf yoluna başvurulmuş olması, hakim, yargı mercii veya Danıştay kararlarının yürütülmesini durdurmaz. Ancak, bu kararların teminat karşılığında yürütülmesinin durdurulmasına temyiz istemini incelemeye yetkili Danıştay yasal aşama dairesi, kurulu veya istinaf başvurusunu incelemeye yetkili bölge idare mahkemesince hüküm verilebilir. (Ek Cümle: 10/6/1994 – 4001/22 md.) Davanın reddine ilişkin kararlara karşı temyiz ya da istinaf yoluna başvurulması halinde, yasal aşama konusu işlem hakkında yürütmenin durdurulması hükmü verilebilmesi 27 nci maddede öngörülen koşulun varlığına bağlıdır. (3)

İptal davalarında teminat istenmeyebilir.
İdareden ve adli yardımdan yararlaranlardan teminat alınmaz.
Kararın bozulması, kararın yürütülmesini kendiliğinden durdurur.
Yargılamanın yenilenmesi:***

Madde 53 – 1. (Değişik birinci cümle: 5/4/1990 – 3622/22 md.) Danıştay ile bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinden verilen hükümler hakkında, aşağıda yazılı sebepler dolayısıyla yargılamanın yenilenmesi istenebilir.

A) Zorlayıcı sebepler dolayısıyla veya lehine hüküm verilen tarafın eyleminden doğan bir sebeple elde edilemeyen bir belgenin kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması,
–––––––––––––––

(1) Bu madde başlığı “Kanun yararına bozma:” iken, 18/6/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın 24 üncü maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.

(2) 18/6/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın 24 üncü maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “Bölge idare yargı makamı kararları ile idare ve vergi mahkemelerince ve Danıştayca ilk derece yargı makamı olarak verilip” ibaresi “İdare ve vergi yargı mercileri ile bölge idare mahkemelerinin kesin olarak verdiği hükümler ile istinaf veya” şeklinde ve ikinci fıkrasında yer alan “yargı mercii veya Danıştay” ibaresi “merci” şeklinde değiştirilmiştir.

(3) 18/6/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın 25 inci maddesiyle, bu maddenin başlığında yer alan “itiraz” ibaresi “istinaf” şeklinde; birinci fıkrasında yer alan “itiraz yoluna” ibaresi “istinaf yoluna” şeklinde; “itirazı” ibaresi “istinaf başvurusunu” şeklinde ve son cümlesinde yer alan “kararların temyizi” ibaresi “kararlara karşı temyiz ya da istinaf yoluna başvurulması” şeklinde değiştirilmiştir.

*** Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak 2577 sayılı Kanuna 18/6/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın 27 nci maddesiyle eklenen Geçici Madde 8 ‘e bakınız.

5482-1

B) Karara esas olarak alınan belgenin, sahteliğine hükmedilmiş veya sahte olduğu yargı mercii veya resmi bir makam huzurunda ikrar olunmuş veya sahtelik hakkındaki hüküm karardan evvel verilmiş olup da, yargılamanın yenilenmesini isteyen kimsenin hüküm zamanında bundan haberi bulunmamış olması,
C) Karara esas olarak alınan bir ilam hükmünün, kesinleşen bir yargı mercii kararıyla bozularak ortadan kalkması,
D) Bilirkişinin kasıtla gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun yargı mercii kararıyla belirlenmesi,
E) Lehine hüküm verilen tarafın, karara etkisi olan bir hile kullanmış olması,
F) Vekil veya kanuni temsilci olmayan kimseler ile davanın görülüp karara bağlanmış bulunması,
G) Çekinmeye mecbur olan başkan, üye veya hakimin katılmasıyla hüküm verilmiş olması,
H) (Değişik: 10/6/1994 – 4001/23 md.) Tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir yasal aşama hakkında verilen karara aykırı yeni bir kararın verilmesine neden olabilecek kanuni bir dayanak yokken, aynı yargı mercii yahut başka bir yargı mercii tarafından önceki ilamın hükmüne aykırı bir hüküm verilmiş bulunması.
I) (Ek: 15/7/2003-4928/6 md.) Hükmün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması.

Yargılamanın yenilenmesi istekleri esas hükmü vermiş olan mahkemece karara bağlanır.
(Değişik birinci cümle: 15/7/2003-4928/6 md.)Yargılamanın yenilenmesi süresi, (1) numaralı fıkranın (h) bendinde yazılı sebep için on yıl, (1) numaralı fıkranın (ı) bendinde yazılı sebep için Avrupa İnsan Hakları Yargı Makamı kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl ve diğer sebepler için altmış gündür.

Bu süreler, dayanılan sebebin istemde bulunan yönünden gerçekleştiği tarihi izleyen günden başlatılarak hesaplanır.(1)
Kararın düzeltilmesi: ***

Madde 54 – (Mülga: 18/6/2014-6545/103 md.)

__________________

(1) 3 numaralı fıkra, 10/6/1994 günlü ve 4001 sayılı Yasanın 23 üncü maddesi hükmüdür.

*** Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak 2577 sayılı Kanuna 18/6/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın 27 nci maddesiyle eklenen Geçici Madde 8 ‘e bakınız.

5483

Yargılamanın yenilenmesi usulü: (1)***

Madde 55 – 1. İsteğin ilişkin olduğu konu, diğer bir daire veya mahkemenin görevine girmiş ise hüküm bu daire veya mahkemece verilir.

Karşı tarafın savunması alındıktan sonra istekler incelenir ve kanunda yazılı sebepler varsa davaya yeniden bakılarak hüküm verilir.
(Değişik: 10/6/1994-4001/25 md.) Yargılamanın yenilenmesi (…)(1) istemleri, kanunda yazılı sebeplere dayanmıyor ise, istemin reddine hüküm verilir. (1)
Yargılamanın yenilenmesi (…)(1) istemlerinde duruşma yapılması, görevli daire veya mahkemenin hükmüne bağlıdır. (1)
Bu madde ile 53 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yargılamanın yenilenmesinde (…) (1) bu Yasanın diğer hükümleri uygulanır. (1)
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli Hükümler

Danıştayda çekinme ve ret:

Madde 56 – 1. Davaya bakmakta olan yasal aşama dairesi başkan ve üyelerinin çekinme veya reddi halinde, bunlar hariç tutulmak suretiyle, o daire kurulu tamamlanarak, bu husus incelenir, çekinme veya ret istemi yerinde görülürse işin esası hakkında da bu kurulca hüküm verilir.

Çekinen veya reddedilenler ikiden fazla ise bu husustaki istem, idari yasal aşama dairesi başkan ve üyeleri için İdari Yasal Aşama Daireleri Kurulunda, vergi yasal aşama dairesi başkan ve üyeleri için Vergi Yasal Aşama Daireleri Kurulunda incelenir. Çekinen veya reddedilen başkan ve üyeler bu kurullara katılamazlar.

Üye noksanı diğer yasal aşama dairelerinden tamamlanır. Bu kurullarca çekinme veya ret istemi kabul edildiği takdirde davanın esası hakkında da bu kurullarca hüküm verilir.
İdari Yasal Aşama Daireleri Kurulu ile Vergi Yasal Aşama Daireleri Kurulu başkan ve üyelerinden bir kısmının davaya bakmaktan çekinmesi veya reddi halinde noksan üyelikler diğer yasal aşama dairelerinden tamamlanır.
İdari ve Vergi Yasal Aşama Daireleri Kurullarının toplanmasına engel olacak sayıda ret istemlerinde bulunulamaz ve çekinilemez.
Danıştay Tetkik hakimleri ve savcıları sebeplerini bildirerek çekinebilecekleri gibi taraflarca da reddedilebilirler. Bunlar hakkındaki çekinme veya ret istemleri davaya bakmakla görevli daire tarafından incelenerek karara bağlanır.
——————————

(1) Bu madde başlığı “Yargılamanın yenilenmesine ve kararın düzeltilmesine ilişkin özel hükümler:” iken, 18/6/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın 26 ncı maddesiyle metne işlendiği şekilde, aynı maddenin beşinci fıkrasında yer alan “53, 54 ve bu” ibaresi “Bu madde ile 53 üncü” şeklinde değiştirilmiş; üçüncü ve dördüncü fıkralarında yer alan “ve kararın düzeltilmesi” ibareleri ile beşinci fıkrasında yer alan “ve kararın düzeltilmesinde” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.

*** Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak 2577 sayılı Kanuna 18/6/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın 27 nci maddesiyle eklenen Geçici Madde 8 ‘e bakınız.

5484

Mahkemelerde çekinme ve ret:

Madde 57 – 1. Tek hakimle görülen davalarda hakimin reddi istemi, reddedilen hakimin katılmadığı idare veya vergi mahkemesince incelenir.

İtiraz üzerine veya doğrudan davaya bakmakta olan bölge idare yargı makamı ile idare ve vergi yargı makamı başkan ve üyelerinin reddi istemi, reddedilen başkan ve üyenin katılmadığı bölge idare, idare ve vergi mahkemesince incelenir.
İdare ve vergi mahkemelerinde reddedilen başkan ve üye birden çok ise istem bölge idare mahkemesince incelenir.

Bölge idare mahkemelerinde reddedilen başkan veya üye birden çok ise istem Danıştayca incelenir.
Danıştayca ve bu mahkemelerce ret istemleri yerinde görülürse için esası hakkında da hüküm verilir.
Davaya bakmaktan çekinme halinde diğer bir hakimin görevledirilmesi ile mahkemenin noksan üyesinin tamamlanması veya görevli mahkemenin belirlenmesinde yukarıdaki hükümler uygulanır.
İdari davalarda delillerin tespiti:

Madde 58 – 1. Taraflar, idari yasal aşama açtıktan sonra bu davalara ilişkin delillerin tespitini ancak davaya bakan Danıştay, idare ve vergi mahkemelerinden isteyebilirler.

Davaya bakan Danıştay, İdare ve Vergi Yargı Mercileri istemi uygun gördüğü takdirde üyelerden birini bu işle görevlendirebileceği gibi, tespitin mahalli idari veya adli yargı mercilerince yaptırılmasına da hüküm verebilir.
Delillerin tespiti istemi, ivedilikle karara bağlanır.
Yol giderleri, ödenek ve gündelikler:

Madde 59 – 1. Danıştay meslek mensupları ile Danıştayda görevli idari yargı hakim ve savcılarından keşif, bilirkişi incelemesi veya delillerin tespiti için görevlendirilenlere gerçek yol giderleri ile görevde geçen günler için net aylık tutarlarının otuzda biri oranında gündelik verilir. Bu gündelikler, mecburi giderleri karşılamazsa, aradaki fark belgelere dayalı olmak koşulu ile ayrıca ödenir.

Ancak, bu suretle yapılacak ödemeler, gündeliklerin yüzde ellisini geçemez.

(Değişik: 10/6/1994 – 4001/26 md.) Bölge idare, idare ve vergi yargı mercileri hakimleri ile diğer görevlilerin yol giderleri ve tazminatları hakkında 3717 sayılı Adli Personel ile Devlet Davalarını Takip edenlere Yol Giderleri ve Ödenek Verilmesi ile 492 Sayılı Harçlar Kanununun Bir Maddesinin Yürürlükten Kaldırılması Hakkında Yasa hükümleri uygulanır.
Tebliğ işleri ve ücretler:

Madde 60 – (Değişik: 5/4/1990 – 3622/24 md.)

Danıştay ile bölge idare, idare ve vergi mahkemelerine ait her türlü tebliğ işleri, Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılır. Bu suretle yapılacak tebliğlere ait ücretler ilgililer tarafından peşin olarak ödenir.

5484-1

Çalışmaya ara verme:

Madde 61 – 1. (Değişik: 5/4/1990 – 3622/25 md.) (Değişik birinci cümle: 8/8/2011-KHK-650/11 md.; İptal cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 18/7/2012 günlü ve E.: 2011/113 K.: 2012/108 sayılı Hükmü ile.; Yeniden düzenleme birinci cümle: 27/6/2013-6494/18 md. ) Bölge idare, idare ve vergi yargı mercileri her yıl bir eylülde başlamak üzere, yirmi temmuzdan otuz bir ağustosa kadar çalışmaya ara verirler. Ancak, yargı çevresine dahil olduğu bölge idare mahkemesinin bulunduğu il merkezi dışında kalan ve sadece bir idare veya bir vergi yargı makamı bulunan yerlerdeki idari yargı mercileri çalışmaya ara vermeden yararlanamazlar. Bu mahkemeler, 62 nci maddedeki sınırlamaya tabi olmaksızın görevlerine devam ederler. (1)

(Değişik: 1/7/2016 – 6723/14 md.) Çalışmaya ara verme süresi içinde; bölge idare yargı makamı başkanının önerisi üzerine, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca, birden fazla idari yargı mercii olan yerlerde idare veya vergi yargı mercileri başkan ve üyeleri arasından görevlendirilecek yeteri kadar hâkimin katıldığı bir nöbetçi yargı mercii kurulur.

Bölge idare yargı mercileri için ise bölge idare yargı makamı başkanının önerisi üzerine, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca, tüm daire başkan ve üyeleri arasından görevlendirilecek yeterli sayıda nöbetçi daire kurulur.
(Değişik: 10/6/1994 – 4001/27 md.) Çalışmaya ara vermeden yararlanamayanlar ve nöbetçi kalanların yıllık izin hakları saklıdır.
Nöbetçi mahkemenin görevleri:

Madde 62 – Nöbetçi yargı mercii çalışmaya ara verme süresi içinde aşağıda yazılı işleri görür:

A) Yürütmenin durdurulmasına ve delillerin tespitine ait işler,
B) Kanunen belli süre içinde karara bağlanması gereken işler.
Kaldırılan hükümler:

Madde 63 – Vergi Usul Kanununun Vergi uyuşmazlıklarına ilişkin 379 ila 412 nci madde hükümleri, bu Kanunla kurulan vergi mahkemelerinin göreve başladıkları tarihte yürürlükten kalkar.

Ek Madde 1 – (Ek: 5/4/1990 – 3622/26 md.; Değişik: 8/6/2000 – 4577/9 md.)

Bu Kanunda öngörülen parasal sınırlar; her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, önceki yılda uygulanan parasal sınırların, o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca Maliye Bakanlığınca her yıl tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle uygulanır. Bu şekilde belirlenen sınırların bin Türk lirasını aşmayan kısımları dikkate alınmaz. (2)

Ek Madde 2 – (Ek: 5/4/1990 – 3622/26 md.)

Belediyeler ile il özel idarelerinin seçilmiş organlarının organlık sıfatlarını kaybetmelerine ilişkin olarak yetkili mercilerden Danıştaya gönderilen dosyalar; belediye başkanlarının düşmesi istemine dair ise belediye başkanlarının, belediye meclislerinin veya il genel meclislerinin feshi istemine ilişkin ise meclis başkanvekilinin savunması onbeş gün içinde alındıktan sonra veya bu süre içerisinde savunma verilmediği takdirde sürenin bittiği tarihte tekemmül etmiş sayılır ve kanunlarda gösterilen hüküm süreleri bu tarihten itibaren işlemeye başlar. Hüküm dosya üzerinden verilir.

–––––––––––––––

(1) 1/7/2016 günlü ve 6723 sayılı Yasanın 14 üncü maddesiyle, bu fıkranın ikinci cümlesinde yer alan “idare ve vergi yargı mercileri” ibaresi “ve sadece bir idare veya bir vergi yargı makamı bulunan yerlerdeki idari yargı mercileri” şeklinde değiştirilmiştir.

(2) 18/6/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın 28 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Kanunun 17 nci maddesindeki” ibaresi “Kanunda öngörülen” şeklinde ve “onmilyon lirayı” ibaresi “bin Türk lirasını” şeklinde değiştirilmiştir.

5484-2

Bu kararlara karşı tebliğini izleyen günden itibaren onbeş gün içerisinde İdari Yasal Aşama Daireleri Kuruluna itiraz edilebilir. İtiraz bir ay içerisinde sonuçlandırılır.

İtiraz üzerine verilen hüküm kesindir.

Ek Madde 3 – (Ek: 5/4/1990 – 3622/26 md.; İptal: Ana. Mah.’nin 1/10/1991 tarih ve E. 1990/40, K. 1991/33 sayılı kararıyla)

Geçici Madde 1 – Bu Yasanın uygulanmasında, 27/10/1980 tarih ve 2324 sayılı Anayasa Düzeni Hakkında Yasa hükümleri saklıdır.

Geçici Madde 2 – Yeni Anayasa yürürlüğe girinceye ve Sayıştayla ilgili yasal bir düzenleme yapılıncaya kadar, Sayıştayın yargı kararlarına karşı açılan yasal süreçler, idari yargı mercilerinin denetimi dışındadır.

Geçici Madde 3 – (Ek: 23/7/1995 – 4124/1 md.; Mülga: 14/7/2004 – 5219/11 md.)

Geçici Madde 4 – (Ek: 8/6/2000 – 4577/11 md.)

Bu Yasanın 45 inci maddesinin değişik (1) numaralı fıkrasında yazılı uyuşmazlıklarla ilgili olarak verilen nihaî kararlardan, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce verilen hükümler ile Danıştayın bozma hükmü üzerine hükmü bozulan mahkemece verilen hükümler, Danıştayda temyiz edilebilir.

Geçici Madde 5- (Ek: 15/7/2003-4928/7 md.)

(İptal birinci cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 20/5/2010 günlü ve E.: 2009/34, K.: 2010/72 sayılı Hükmü ile.) Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte kesinleşmiş olan Avrupa İnsan Hakları Yargı Makamı kararlarına ilişkin yargılamanın yenilenmesi istemleri, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılır.

Geçici Madde 6 – (Ek: 2/7/2012-6352/62 md.)

Bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinde evrak büroları oluşturuluncaya kadar dilekçeler yargı mercii başkanı veya hâkim tarafından havale edilmeye devam olunur.
Bu Yasanın 45 inci maddesinin (1) numaralı fıkrasında yazılı uyuşmazlıklarla ilgili olarak ilk derece mahkemelerince verilen nihaî kararlardan, bu maddeyi ihdas eden Yasanın yayımı tarihinden önce verilen hükümler ile Danıştayın bozma hükmü üzerine hükmü bozulan mahkemece verilen hükümler, Danıştayda temyiz edilebilir.
Geçici Madde 7 – (Ek: 11/4/2013-6459/5 md.)

Bu maddeyi ihdas eden Kanunla, bu Yasanın 16 ncı maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen hüküm, yasa yolu aşaması dâhil, yürürlük tarihinde derdest olan davalarda da uygulanır.
Geçici Madde 8 – (Ek: 18/6/2014-6545/27 md.)

İvedi yargılama usulü hariç olmak üzere bu Kanunla idari yargıda yasa yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Yasanın, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen hükümler hakkında uygulanır. Bu tarihten önce verilmiş hükümler hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan yasa yollarına ilişkin hükümler uygulanır. (1)
Bölge idare mahkemelerinin faaliyete geçme tarihine kadar idare ve vergi yargı mercileri tarafından verilen kararlara yapılan itirazlarda bu Kanunla düzenlenen istinaf yasa yolu için öngörülen harçlar alınır.
(Ek: 27/3/2015-6637/19 md.) İvedi yargılama usulüne ilişkin olmak üzere, 18/6/2014 günlü ve 6545 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden sonra on beş gün içinde temyiz yasa yoluna başvurulmadığı için temyiz talebi reddedilen kararlara karşı, bu fıkrayı ihdas eden Yasanın yayımı tarihinden itibaren on beş gün, bu fıkrayı ihdas eden Yasanın yayımı tarihinden önce aynı gerekçeyle temyiz talebi reddedilmekle birlikte bu fıkrayı ihdas eden Yasanın yayımı tarihinden sonra tebliğ edilen kararlara karşı da bu kararların tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde yeniden temyiz yoluna başvurulabilir.
____________

(1) 6637 sayılı Yasanın 19 uncu maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bu Kanunla idari yargıda” ibaresi “İvedi yargılama usulü hariç olmak üzere bu Kanunla idari yargıda” şeklinde değiştirilmiştir.

5484-3

Yürürlük:

Madde 64 – Bu Yasa yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme:

Madde 65 – Bu Yasa hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

6/1/1982 TARİH VE 2577 SAYILI KANUNA İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER:

1 – 5/4/1990 günlü ve 3622 sayılı Yasanın Geçici Maddesi:

Geçici Madde – a) Bu Yasanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 26 ncı maddesinin 3 üncü fıkrasında değişiklik yapan hükmündeki bir yıllık süre, Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

B) Bu Yasanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 33 ve 35 inci maddelerinde değişiklik yapan hükümlerinin yürürlüğe girdiği tarihten önce bu maddelere göre açılmış olan yasal süreçler, aynı mahkemece sonuçlandırılır.
C) Bu Yasanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 46 ncı maddesinin 2 nci fıkrasındaki temyiz süresinde değişiklik yapan hükmü, Yasanın yürürlüğe girmesinden sonra verilecek nihai kararlara karşı yapılacak temyiz istemleri hakkında uygulanır.
D) Danıştayın ilk derece yargı makamı olarak, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten sonra, verdiği nihai kararlara karşı temyiz isteminde bulunulabilir. Ancak, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce ilk derece yargı makamı olarak verilen kararlara karşı yapılmış veya yapılacak hüküm düzeltme istemleri, ilgili dairede incelenerek sonuçlandırılır.
2 – 10/6/1994 günlü ve 4001 sayılı Yasanın geçici maddeleri:

Geçici Madde 1 – Bu Yasanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasanın 28 inci maddesinin 1 ve 4 üncü fıkralarında değişiklik yapan hükümleri, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra verilicek hükümler hakkında uygulanır.

Geçici Madde 2 – (İptal: Ana.

Mah. nin 21/9/1995 gün ve E.1995/46, K.1995/49 sayılı Hükmü ile.)

5484-4

2577 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN

MEVZUATIN VEYA ANAYASA MAHKEMESİ TARAFINDAN İPTAL

EDİLEN HÜKÜMLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ

GÖSTERİR LİSTE

Değiştiren Yasanın/ KHK’nin İptal Eden Anayasa Mahkemesinin Kararının Numarası
2577 sayılı Yasanın değişen veya iptal edilen maddeleri

Yürürlüğe Giriş Tarihi

3622 – 10/4/1990
4001 – 18/6/1994
4124 – 26/7/1995
4492 – 21/12/1999
4577 – 15/6/2000
4928 – 19/7/2003
5219 61, Geçici Madde 3 1/1/2005
KHK/650 61 1/1/2012
6352 3, 4, 14, 16, 17, 20, 27, 28, 31, 33, 45, Geçici Madde 6 5/7/2012
6459 16, Geçici Madde 7 30/4/2013
Anayasa

Mahkemesi’nin 18/7/2012 günlü ve E.: 2011/113 K.: 2012/108 sayılı Hükmü

61 inci maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesi
1/1/2013 tarihinden başlayarak altı ay sonra

(1/7/2013)

6494 61 7/7/2013
Anayasa

Mahkemesi’nin 10/7/2013 günlü ve E.: 2012/107 K.: 2013/90 sayılı Hükmü

28 22/11/2013
5484-5

Değiştiren Yasanın/ KHK’nin İptal Eden Anayasa Mahkemesinin Kararının

Numarası

2577 sayılı Yasanın değişen veya iptal edilen maddeleri

Yürürlüğe Giriş Tarihi

6526 27, 28 6/3/2014
6545 15, 17, 20, 20/A, 45, 46, 48, 47, 49, 50, 51, 52, 54, 55, Ek Madde 1, Geçici Madde 8 28/6/2014
6552 20/B, 28 11/9/2014
Anayasa Mahkemesi’nin 2/10/2014 günlü ve

E.: 2014/149, K.: 2014/14(Yürürlüğü

Durdurma) sayılı Hükmü

28
9/10/2014

Anayasa Mahkemesi’nin 2/10/2014 günlü ve

E.: 2014/149, K.: 2014/151 sayılı Hükmü

28
1/1/2015

6637 Geçici Madde 8 7/4/2015
Anayasa Mahkemesi’nin 25/11/2015 günlü ve E.: 2014/86, K.: 2015/109 sayılı Hükmü 28
8/1/2016

6723 27, 61 23/7/2016
/11/2016