Yazar: Güncellendi:08 Martİş Hukuku

Faaliyet Tespit Davası, Koşulları, SonuçlarıFaaliyet Tespit Davası, çalışma hayatının en önemli ve en çok merak edilen konularından biridir. Pek çok çalışan, hizmetlerinin resmi kayıtlara geçirilmesi ve sosyal güvenlik haklarından tam anlamıyla yararlanabilmesi için bu davanın ne olduğunu, nasıl işlediğini ve ne gibi sonuçlar doğurabileceğini merak eder. İşte bu yazımda, faaliyet tespit davasının ne olduğunu, kimlerin bu davayı açabileceğini ve yasal aşama sürecinde nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlaşılır bir şekilde ele alacağım.

Günümüzde, maalesef birçok çalışanın sosyal güvenlik hakları tam olarak sağlanmamakta veya işverenler tarafından kayıt dışı çalıştırılmaktadır. Bu vaziyet, çalışanların gelecekte karşılaşabilecekleri sağlık, emeklilik gibi önemli konularda mağduriyet yaşamalarına sebep olabilmektedir.

İşte faaliyet tespit davası, işçilerin bu tür mağduriyetlerini önlemek ve çalışma hayatında haklarını korumak amacıyla devreye girmektedir.

Sayfa içeriği:

Toggle18 Dakikalık Okuma

• Hizmet Tespit Davası Nedir?
  • Hizmet tespit davası ne kadar sürer?
  • Hangi durumlarda hizmet tespit davası açılır?
  • Geriye dönük hizmet tespiti nasıl yapılır?
  • 1 günlük hizmet tespit davası nedir?
• Hizmet Tespit Davasının Hukuki Dayanakları
  • Türk İş Kanunu’nda Hizmet Tespit Davası
  • Sosyal Güvenlik Hukuku ve Hizmet Tespit Davası
• Hizmet Tespit Davası Açma Şartları
  • Arabuluculuk zorunlu mu?
  • Zamanaşımı ve İstisnaları
  • İstisnalar
  • SGK hizmet tespit davası kaç yıl geriye gider?
  • Hizmet tespit davası SGK başvuru zorunluluğu var mı?
• Kimler Hizmet Tespit Davası Açabilir?
  • Sigorta tespit davası kime karşı açılır?
• Hizmet Tespit Davası Süreci
  • Dava sürecinin başlaması
  • Görevli ve yetkili mahkeme hangisidir?
  • Davada ?
  • Delil toplama ve tanık beyanları
  • Mahkeme kararının alınması
• Hizmet Tespit Davasında Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Yolları
• Hizmet Tespit Davası Sonuçları ve Etkileri
  • Davanın Kazanılması Durumunda Haklar
  • Hizmet tespit davasında işverene ne kadar ceza verilir?
  • Davanın Reddi Durumunda Yapılacaklar
  • Hizmet tespit davası nasıl sonuçlanır?
• Hizmet Tespit Davası Dilekçe Örneği
• Yargıtay Kararları
  • Hizmet Tespit Davasından Feragatin Mümkün Olduğu Hakkında Yargıtay Kararı
  • Hizmet Tespit Davasında Davayı Kabulün Sonuç Doğurmayacağı Hakkında Yargıtay Kararı
  • Emekli Olduktan Sonraki Çalışma Süreleri Hakkında Hizmet Tespiti Talep Edilebileceği Hakkında Yargıtay Kararı
• Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
  • Hizmet tespit davası için ne gerekli?
  • 99 öncesi çalıştım ama sigortam yok ne yapmalıyım?
  • Geçmişte sigortasız çalıştım ne yapmalıyım?
  • Hizmet tespit davası ile EYT’li olunur mu?
  • Hizmet tespit davasında ispat yükü kimde?
  • Hizmet tespit davası nasıl ispatlanır? Sigortasız çalışma nasıl ispat edilir?
  • Hizmet tespit davası şahit yeterli mi?
  • Geriye dönük sigorta yapılabilir mi?
  • Hizmet tespit davası vekalet ücreti ne kadar?
  • Sigortasız çalışan işçi şikayet ederse ne olur?
• İlgili Kanun Maddeleri
  • Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Madde 86/9
  • Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Madde 4 – Sigortalı Sayılanlar

Faaliyet Tespit Davası Nedir?

Bu yasal aşama, adından da anlaşılacağı üzere, çalışanın hizmetlerinin resmi olarak tespit edilmesini ve sosyal güvenlik haklarının tanınmasını amaçlar. Peki, bu aşama nasıl işler? Hangi durumlarda faaliyet tespit davası açılabilir?

Davayı açmak için hangi belgeler gereklidir? Ve en önemlisi, bu yasal aşama sürecinde nelere dikkat etmelisiniz?

Bu soruların cevaplarını ve daha fazlasını, siz değerli okurlarımız için hazırladığım bu kapsamlı rehberde bulacaksınız. Faaliyet tespit davası hakkında merak ettiğiniz her şeyi, adım adım, anlaşılır ve halka hitap eden bir dille ele alacağım. Böylece, çalışma hayatınızda karşılaşabileceğiniz bu tür bir durumda, haklarınızı nasıl koruyabileceğinizi net bir şekilde öğreneceksiniz.

Haydi, faaliyet tespit davasının detaylarına birlikte göz atalım!

Faaliyet tespit davası ne kadar sürer?

Faaliyet tespit davasının süresi, davanın karmaşıklığına, mahkemenin iş yüküne ve delillerin toplanma sürecine bağlı olarak değişiklik gösterir. Genellikle birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir. Ancak 2024 yılı için tecrübelerim çerçevesinde, ortalama olarak, bu tür davalar 1 ila 2 yıl arasında sonuçlanıyor.

Hangi durumlarda faaliyet tespit davası açılır?

Faaliyet tespit davası, çalışanın sigortalı olarak çalıştığı ancak çalışmalarının Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirilmediği veya eksik bildirildiği durumlarda, gerçek çalışma süresinin ve şartlarının tespiti ve resmi kayıtlara doğru şekilde yansıtılması amacıyla açılır.

Geriye dönük faaliyet tespiti nasıl yapılır?

Geriye dönük faaliyet tespiti, çalışanın SGK’ya bildirilmemiş veya eksik bildirilmiş çalışma sürelerini düzeltmek için mahkemeye başvurarak faaliyet tespit davası açmasıyla yapılır. Yargı Mercii, tanık beyanları, maaş bordroları, işyeri kayıtları gibi delilleri değerlendirerek çalışanın gerçek çalışma süresini tespit eder ve hüküm verir.

1 günlük faaliyet tespit davası nedir?

1 günlük faaliyet tespit davası, sigortalılık başlangıcı, emeklilik şartlarının tamamlanması gibi özel durumlar için açılan ve yalnızca bir günün sigortalı olarak çalışıldığının tespitini amaçlayan davadır.

Bu tür davalar, bireyin sigorta haklarından yararlanabilmesi için kritik öneme sahip olabilir.

Faaliyet Tespit Davasının Yasal Dayanakları

Kayıt dışı istihdam, prim ödeme gün sayısının eksik gösterilmesi, prime esas kazancın eksik gösterilmesi gibi istenmeyen sebeplerden dolayı faaliyet tespit davası Türk Hukuku’nda yasal düzenleme alanı bulmuştur. Bu sürecin temelini, Türk İş Kanunu ve Sosyal Güvenlik Hukuku oluşturur. İşte bu iki temel hukuk dalının, Faaliyet Tespit Davası ile olan ilişkisine dair detaylar:

Türk İş Kanunu’nda Faaliyet Tespit Davası

Türk İş Kanunu, çalışanların haklarını korumayı amaçlayan geniş bir yasal çerçeveyi kapsar. Bu yasa, işçi ve işveren arasındaki ilişkileri düzenlerken, çalışanların sosyal güvenlik haklarının tanınması ve korunması konusunda da önemli hükümler içerir.

Faaliyet tespit davası, işçinin, işveren tarafından sosyal güvenlik kurumuna bildirilmemiş çalışmalarının resmi olarak tespit edilmesi ve bu çalışmaların sosyal güvenlik haklarına yansıtılması amacıyla açtığı bir davadır. Türk İş Kanunu’nda, işçilerin bu tür bir yasal aşama açma hakkı açıkça tanınmıştır. Bu yasal aşama, özellikle kayıt dışı çalıştırılan veya çalışma sürelerinin eksik bildirildiği durumlarda çalışanların en önemli yasal silahlarından biridir.

Sosyal Güvenlik Hukuku ve Faaliyet Tespit Davası

Sosyal Güvenlik Hukuku, bireylerin yaşlılık, hastalık, iş kazası, meslek hastalığı gibi durumlarda maddi güvence altına alınmasını sağlayan yasal düzenlemeler bütünüdür. Bu hukuk dalı, çalışanların sosyal güvenlik haklarının korunmasını ve sosyal güvenlik kurumları ile olan ilişkilerinin düzenlenmesini amaçlar.

Faaliyet tespit davası, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunuçerçevesinde, çalışanların geçmişteki çalışmalarının sosyal güvenlik kurumlarına doğru ve eksiksiz bir şekilde bildirilmesini sağlamak için açılan bir davadır. Bu yasal aşama sonucunda, çalışanın sosyal güvenlik kayıtlarında eksik veya hatalı bildirilen faaliyet süreleri düzeltilir ve çalışanın sosyal güvenlik hakları bu düzeltmeler doğrultusunda yeniden hesaplanır.

Faaliyet tespit davası, Türk İş Kanunu ve Sosyal Güvenlik Hukuku’nun sağladığı yasal zemin üzerinde, çalışanların haklarını korumak ve sosyal güvenlik sistemine adil bir katkı sağlamak amacıyla önemli bir role sahiptir. Bu yasal aşama, çalışanların geçmişteki hizmetlerinin doğru bir şekilde tespit edilmesini ve bu hizmetlere dayalı olarak hak ettikleri sosyal güvenlik haklarının tanınmasını sağlar. Dolayısıyla, faaliyet tespit davası, hem çalışanların hem de sosyal güvenlik sisteminin sağlıklı işleyişi için kritik bir öneme sahiptir.

Faaliyet Tespit Davası Açma Koşulları

Bu yasal aşama türünde başvurunun kabul edilmesi için bazı önemli koşullar yerine getirilmelidir.

Peki, o halde faaliyet tespit davasının şartlarını önem sırasına göre açıklayalım:

1. Çalışma İlişkisinin Varlığı:Davacının, davalı işveren nezdinde bir çalışma ilişkisi içinde olduğunun kanıtlanması gerekmektedir. Bu ilişki, yazılı bir sözleşme olmaksızın da gerçekleşmiş olabilir. Çalışma ilişkisinin varlığı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda yer alan sigortalı sayılma koşulları çerçevesinde ispatlanmalıdır.
2. Sigorta Kaydının Hiç Olmaması veya Eksik Olması:Davacının, iddia edilen dönemlerde SGK kayıtlarının olmadığının veya eksik yatırıldığının belgelenmesi gerekir.
3. Zaman Aşımı Süresi:Faaliyet tespit davalarında dikkat edilmesi gereken en önemli hususlardan biri zaman aşımıdır. Faaliyet tespit davası, çalışmanın sona erdiği tarihten itibaren 5 yıl içinde açılmalıdır.

   Ancak bu süre bazı durumlar için farklılık gösterir.

4. Delil Sunma:Davacının, iddia ettiği çalışma süresi ve koşulları ile ilgili deliller sunması gerekmektedir. Bu deliller; tanık ifadeleri, maaş bordroları, yazışmaları, çalışma saatlerini gösteren dokümanlar gibi çeşitli şekillerde olabilir.
5. İş Mahkemesinde Yasal Aşama Açılması:Faaliyet tespit davası, iş mahkemelerinde açılmalıdır. Yasal Aşama dilekçesinde, çalışma süresi, niteliği ve işveren ile olan ilişkinin detayları açıkça belirtilmelidir.
6. SGK’ya Başvuru:Bazı istisnai durumlarda, yasal aşama açmadan önce ilgili sosyal güvenlik kurumuna başvuruda bulunmak ve durumu çözümlemeye çalışmak gerekir.

Bu koşulları izah ederek size genel bir çerçeve sundum. Faaliyet tespit davaları devletlerin sosyal güvenlik politikalarıyla şekillenir, bu nedenle güncel mevzuatı takip ederek koşulları sizin için sürekli güncelliyor olacağım.

Arabuluculuk mecburi mu?

Faaliyet tespit davalarında arabulucuya başvuru zorunluluğu kapsam dışında bırakılmıştır.

Bu yasal aşama türünde, davalının davayı kabulü dahi sonuç doğurmamaktadır. Tarafların iradesine bağlı olan arabuluculuk sürecinde de kamusal niteliği ağır basan faaliyet tespiti uyuşmazlıklarının çözümü olanaksızdır. Dolayısıyla hizmetin tespitine yönelik itilaflarda arabulucuya başvurmanın gereksiz olmasının ötesinde, uyuşmazlığın kamusal niteliği de gözetildiğinde, arabulucuya gidilemeyeceği ortadadır.

Zamanaşımı ve İstisnaları

Sigortalılar, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, faaliyet tespit davası açabilirler. Anayasa Yargı Makamı ve Yargıtay kararlarında bu süreyi hak düşürücü süre olarak kabul etmiştir.

Yani davalı zamanaşımı itirazında bulunmasa dahi bu 5 yıllık süre hakim tarafından kontrol edilecektir.

Örnek vermem gerekirse; 06/02/2006 tarihinde A işyerinde çalışmaya başlayan B; 11/06/2018 tarihine dek aynı yerde sigorta kaydı bulunmaksızın çalışmış ve bu tarihte iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmiştir. B’nin faaliyet tespit davası açma süresi 31/12/2018 tarihinde başlayacak ve 31/12/2023 tarihinde son bulacaktır.

Konuyla ilgili Anayasa Mahkemesi’nin bir hükmünde; davacı işçinin davalı işveren nezdinde hizmetinin geçtiği son tarihin titizlikle araştırılması ve sürenin başlangıcının da buna göre belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır.

İstisnalar

1) Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin; sigortalının prim bordrosuna göre ücretinden prim kesintisi yapıldığı ancak SGK’ya ödenmediği durumlarda sigortalıda oluşan sigortalılığının tescil ettirildiği yönündeki güvenin himaye edilmesi gerektiği ve bu durumda yasal aşama açma süresinin hizmetin sona erdiği değil sigortalılığın bildirilmediğinin öğrenildiği tarih göz önünde tutularak yasal aşama açma süresinin başlatılacağı yönünde bir hükmü mevcuttur.

2) Sigortalının ölümü halinde geride kalan hak sahipleri de faaliyet tespit davası açabilecektir. Hak sahipleri yönünden yasal aşama açma süresinin ne zaman başlayacağı Kanunda belirlenmemiştir.

Yargıtay, eski tarihlerden beri verdiği kararlarında; sigortalı olan murisin sağlığında yasal aşama açma süresini kaçırmamış olduğu hallerde hak sahipleri yönünden yasal aşama açma süresinin murisin ölümü tarihinde başlayacağı yönünde kararlar vermiştir

SGK faaliyet tespit davası kaç yıl geriye gider?

SGK faaliyet tespit davası, sigortalının hizmetinin geçtiği yılın sonundan itibaren başlayarak sınırsız şekilde geriye gidilerek talep edilebilir.

Faaliyet tespit davası SGK başvuru zorunluluğu var mı?

Faaliyet tespit davası açmadan önce SGK’ya başvuru yapma zorunluluğu yoktur. Ancak, bazı durumlarda öncelikle SGK’ya başvurarak durumu çözmeye çalışmak faydalı olabilir. Ancak Yargıtay 10. Hukuk Dairesi; mülga 5521 sayılı İş Yargı Mercileri Kanunu’nun 7.

Maddesinde yapılan değişiklikten itibaren“sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti”Konulu dosyalarda, yasal aşama açmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumu’na başvurulmamış olması nedeniyle davanın reddedilmesi gerektiği yönünde kararlar vermiştir.

Kimler Faaliyet Tespit Davası Açabilir?

Faaliyet tespit davası, sigortasız çalıştırılan veya çalışma süreleri eksik gösterilen işçiler tarafından açılır. Bu kapsamda yasal aşama açma hakkına sahip olanlar şunlardır:

1. Sigortasız Çalıştırılan İşçiler:Kayıt dışı çalıştırılan ve sosyal güvenlik primleri yatırılmayan işçiler, çalıştıkları sürelerin tespiti için yasal aşama açabilirler.
2. Hak Sahipleri:Sigortalının ölümü halinde, gelir veya aylık bağlanmasına veya toptan ödeme yapılmasına hak kazanan eş, çocuk, ana ve babasını ifade eder.
3. Sendika:Sendikalar da üyeleri veya üyeleri ölmüşse hak sahipleri adına iş ve sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanan haklarını korumak amacıyla yasal aşama açmak ya da aleyhe açılan davalarda bu kişileri yazılı temsil yetkisi almak koşuluyla temsil etmek yetkisine sahiptir.
4. Çalışma Süreleri Eksik Gösterilen İşçiler:Resmi kayıtlarda çalışma süreleri eksik gösterilen veya bazı dönemlerin hiç gösterilmediği işçiler, gerçek çalışma sürelerinin tespiti amacıyla yasal aşama açabilirler.
5. Taşeron İşçiler:Ana işverenle doğrudan bir iş sözleşmesi olmayan ancak taşeron şirketler aracılığıyla çalışan işçiler de, çalışmalarının ana işveren nezdinde tespiti için yasal aşama açabilirler.

Faaliyet tespit davası, işçilerin haklarını korumak adına atılabilecek önemli adımlardan biridir. Bu aşama, zaman alıcı ve karmaşık olabilir; ancak işçinin haklarının teslim edilmesi ve sosyal güvenlik güvencesi altına alınması açısından büyük önem taşır.

Sigorta tespit davası kime karşı açılır?

Faaliyet tespit davalarının davalısı işçiyi faaliyet akdine dayalı olarak çalıştıran ancak sosyal sigorta yükümlülüklerini yerine getirmeyen işverendir. Sigortalıyı birden fazla işveren aynı faaliyet sözleşmesine dayalı olarak çalıştırıyor ise tüm işverenler davaya dahil edilmelidir.

SGK bu davalarda davalı değil, davalının yanında davaya katılan feri müdahil konumundadır. Sigortalı tarafından açılan faaliyet tespit davası SGK’ya yargı mercii tarafından resen ihbar edilir. İşçinin haklarının teslim edilmesi ve sosyal güvenlik güvencesi altına alınmasını sağlayan hizmet tespit davası sürecinde geçin, uzman görüşü ve avukatlık desteği alın.

Faaliyet Tespit Davası Süreci

Faaliyet Tespit Davası süreci, işçinin çalışma koşullarının ve sosyal güvenlik haklarının resmi olarak tespit edilmesi amacıyla izlenen yasal bir yolculuktur. Bu aşama, davanın başlamasından yargı mercii kararının alınmasına kadar bir dizi adımdan oluşur.

İşte bu sürecin detayları:

Yasal Aşama sürecinin başlaması

1. Yasal Aşama Açma Hükmü:İşçi, çalışma koşullarının resmi olarak tespit edilmesi gerektiğine hüküm verdiğinde, bir avukatla görüşerek yasal süreci başlatır.
2. Dilekçe Hazırlığı:Avukat, işçinin çalışma durumunu, taleplerini ve kanıtları içeren detaylı bir yasal aşama dilekçesi hazırlar. Bu dilekçe, işçinin iddialarını ve taleplerini içerir.
3. Dilekçenin Sunulması:Hazırlanan yasal aşama dilekçesi, işçinin çalıştığı bölgeye bağlı iş mahkemesine sunulur. Bu aşama, resmi yasal aşama sürecinin başladığını gösterir. Gerekli harçlar ve gider masrafları vezneye ödenir.

Görevli ve yetkili yargı mercii hangisidir?

Faaliyet tespit davaları da SSGSSK md. 86/9 hükmüne göre İş Mahkemelerinde görülmesi gereken davalardır, dolayısıyla faaliyet tespit davaları adli yargı kolunda görülecektir.

İş mahkemelerinde açılacak davalarda yer bakımından yetkili yargı mercii ise, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri yargı makamı ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir.

Davalı birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yeri yargı makamı de yetkilidir (İMK md. 6/1,2). İş mahkemelerinde görülen davalarda kesin yetkiden söz edilemeyeceğinden; yetkisiz mahkemede açılan davalarda, davalı tarafça cevap dilekçesinde yetki itirazı ileri sürülmedikçe mahkemece resen bu husus dikkate alınamayacaktır.

Davada ?

Faaliyet tespit davasında; işçiler yasal aşama sürecini bireysel olarak yönetebilirler. Ancak, yasal süreçlerin karmaşıklığı ve işçinin haklarını en iyi şekilde savunabilmesi için profesyonel yasal yardım almanızı tavsiye ederim., davanın başarılı bir şekilde yönetilmesine katkı sağlar.

Delil toplama ve tanık beyanları

1. Delil Toplama:Davanın güçlü bir temele sahip olması için, işçinin çalıştığına dair kanıtlar toplanır. Bu kanıtlar; maaş bordroları, çalışma saatlerini gösteren kayıtlar, iş yerinden alınan lar, iş yerinde çekilmiş fotoğraflar gibi çeşitli belgeler olabilir.
2. Tanık Beyanları:İşçinin çalışma koşullarını doğrulayabilecek tanıkların beyanları önem taşır.

   Tanıklar, mahkemede işçiyle birlikte çalıştıklarına ve işçinin iddialarını destekleyen bilgileri paylaşabilirler.

3. Delillerin Sunumu:Toplanan deliller ve tanık beyanları, yasal aşama sürecinde mahkemeye sunulur. Bu aşama, davanın sonucunu doğrudan etkileyebilir.

Yargı Mercii kararının alınması

1. Duruşmalar:Resen araştırma ilkesi ve basit yargılama usulü uygulanır. Yasal Aşama süreci boyunca bir veya birden fazla duruşma gerçekleştirilir. Bu duruşmalarda, hem işçi hem de işveren tarafı, kendi savunmalarını ve delillerini sunar.
2. Hüküm Aşaması:Yargı Mercii, sunulan deliller ve tanık beyanları ışığında bir değerlendirme yapar.

   Bu değerlendirme, davanın niteliğine ve sunulan kanıtların gücüne bağlı olarak değişkenlik gösterebilir.

3. Kararın İlanı:Yargı Mercii, tüm delilleri ve beyanları değerlendirdikten sonra bir hüküm verir. Bu hüküm, işçinin lehine olabileceği gibi, bazı durumlarda işçinin taleplerinin reddedilmesi şeklinde de olabilir.
4. Kararın Uygulanması:Yargı Mercii hükmü lehte ise, işçinin çalışma süreleri ve sosyal güvenlik hakları resmi olarak tespit edilir. Bu, işçinin sosyal güvenlik kurumları nezdindeki kayıtlarının güncellenmesi ve eksik haklarının tamamlanması anlamına gelir.

Faaliyet Tespit Davası süreci, işçinin haklarının korunması ve resmi olarak tespit edilmesi için önemli bir adımdır. Bu aşama, zaman alıcı ve karmaşık olabilir; ancak işçinin sosyal güvenlik haklarının sağlanması ve gelecekteki mağduriyetlerin önlenmesi açısından büyük önem taşır.

Faaliyet Tespit Davasında Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Yolları

Çalışma hayatında, işçilerin haklarının korunması yolunda atılan adımlar, bazen beklenmedik zorluklarla karşı karşıya kalabiliyor, sürecin olumsuz sonuçlanma riski ortaya çıkıyor.

Bu bağlamda, işçilerin çalışma koşullarının resmi olarak tespit edilmesi sürecinde ortaya çıkan yaygın sorunlar ve bu sorunlara yönelik pratik çözüm yollarını ele alacağım:

1. Yetersiz Delil ve Belgeler:

• Sorun:İşçilerin en sık karşılaştığı sorunlardan biri, çalışmalarını kanıtlayacak yeterli delil ve belgeye sahip olmamalarıdır.
• Çözüm:İşçiler, çalışma süreçlerinde mümkün olduğunca çok belge ve kanıt toplamalıdır. Bu, maaş bordroları, yazışmaları, iş yerinde çekilmiş fotoğraflar veya tanık ifadeleri olabilir. Ayrıca, işçilerin avukatları, mevcut delilleri güçlendirecek alternatif kanıt yollarını araştırmalıdır.

2.

Tanık Bulma Zorluğu:

• Sorun:Davada işçinin iddialarını destekleyecek tanıkların bulunması ve mahkemede ifade vermeye ikna edilmesi zor olabilir.
• Çözüm:İşçi ve avukatı, tanıkları bulma ve onları ifade vermeye ikna etme konusunda stratejik davranmalıdır. Tanıkların güvenliğini ve mahremiyetini koruyacak şekilde, onlara davanın önemi ve adaletin sağlanması açısından katkıları hakkında bilgi verilmelidir.

3. Uzun Süren Yasal Aşama Süreçleri:

• Sorun:Faaliyet tespit davaları, mahkemelerdeki yoğunluk nedeniyle uzun sürebilir. Bu vaziyet, işçiler için ekonomik ve psikolojik baskı oluşturabilir.
• Çözüm:İşçiler, yasal aşama sürecinin uzunluğuna hazırlıklı olmalı ve mümkünse maddi ve manevi destek arayışında bulunmalıdır.

  Ayrıca, avukatlar yasal aşama sürecini hızlandırmak için gerekli tüm önlemleri almalıdır.

4. İşçinin Baskı Altında Tutulması:

• Sorun:İşçiler, haklarını ararken işverenlerin baskısı veya işten çıkarılma korkusuyla karşılaşıyor.
• Çözüm:İşçiler, haklarını arama konusunda cesur olmalı ve gerekirse sendikalar gibi işçi hakları örgütlerinden destek almalıdır. Ayrıca, işçilerin yasal haklarını bilmesi ve bu hakları koruyacak şekilde hareket etmesi önemlidir.

Yukarıda pratik hayatta gerek işçi gerek ise işveren vekili olarak neticelendirdiğim yasal aşama dosyalarında konuyla ilgili tespit ettiğim sorunları ve çözüm yollarını kısaca izah etmiş oldum. Faaliyet tespit davası sürecinde bu sorunları aşmak ve hızlı bir çözüme ulaşmak için profesyonel yasal yardım almanızı öneriyorum.

Faaliyet Tespit Davası Sonuçları ve Etkileri

Faaliyet tespit davasının sonuçları, işçilerin gelecekteki sosyal güvenlik hakları üzerinde büyük bir etki yaratır.

Davanın olumlu sonuçlanması veya reddedilmesi senaryoları açısından konuyu ele alacağım:

Davanın Kazanılması Hâlinde Haklar

Davanın kazanılması, işçinin çalışma sürelerinin resmi olarak tanınması ve sosyal güvenlik haklarının güvence altına alınması anlamına gelir. Bu durumda işçiye sağlanan haklar şunlardır:

• Sosyal Güvenlik Haklarının Tanınması:İşçinin geçmişteki çalışma süreleri sosyal güvenlik kurumu tarafından resmi olarak kabul edilir, aylık kazanç toplamı ve prim ödeme gün sayısı tescil edilir. Bu, emeklilik, sağlık sigortası ve işsizlik sigortası gibi sosyal güvenlik haklarından yararlanma imkanı sağlar.
• Geçmişe Dönük Prim Ödemeleri:Davanın kazanılmasıyla birlikte, işçinin geçmiş çalışma süreleri için gerekli sosyal güvenlik primlerinin ödenmesi sağlanır. Bu ödemeler, işçinin sosyal güvenlik kayıtlarına işlenir.
• Ödenek Hakları:Bazı durumlarda, işçiye geçmişteki çalışma sürelerine ilişkin ödenek hakları, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü ödemeler de tanınabilir.

  Bu, işçinin maruz kaldığı mağduriyetin telafi edilmesine yardımcı olur.

Faaliyet tespit davasında işverene ne kadar ceza verilir?

Faaliyet tespit davasında işverene verilecek ceza, tespit edilen eksik veya bildirilmemiş çalışma sürelerine, uygulanan mevzuata ve tespit anındaki yasal düzenlemelere göre değişir. Genellikle, eksik ödenen sigorta primleri, gecikme faizleri ve idari para cezaları işverene yüklenir. Kesin miktar, davanın detaylarına bağlıdır.

Davanın Reddi Hâlinde Yapılacaklar

Davanın reddedilmesi, işçinin taleplerinin yargı mercii tarafından kabul edilmemesi anlamına gelir. Bu durumda izleyebileceğiniz yollar şunlardır:

• Karara İtiraz:İşçi, davanın reddine ilişkin karara belirli bir süre içinde üst mahkemeye itiraz edebilir.

  Bu, davanın yeniden değerlendirilmesi ve farklı bir sonuç alınabilmesi için bir fırsattır.

• Yeni Delillerin Sunulması:İtiraz sürecinde, işçi tarafından yeni deliller sunulabilir. Bu deliller, davanın ilk değerlendirilmesinde gözden kaçmış olabilecek önemli bilgileri içerebilir.
• Yasal Danışmanlık Alınması:Davanın reddedilmesi hâlinde, işçinin yasal danışmanlık alması ve sonraki adımlarını bir. Bu, işçinin haklarını koruma konusunda daha stratejik hareket etmesine olanak tanır.

Faaliyet tespit davasının sonuçları, işçinin sosyal güvenlik haklarının korunması ve gelecekteki çalışma hayatının şekillendirilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Davanın kazanılması, işçi için önemli hakların elde edilmesini sağlarken, reddedilmesi hâlinde da çeşitli yasal yollarla hak arayışının sürdürülebileceği anlamına gelir.

Faaliyet tespit davası nasıl sonuçlanır?

Faaliyet tespit davası, sunulan kanıtların ve tanık ifadelerinin değerlendirilmesi sonucunda yargı mercii tarafından karara bağlanır.

Olumlu sonuçlanması halinde, çalışılan dönemler sigortalı olarak tescil edilir, bu da sigorta primlerinin yatırılması ve ilgili sosyal güvenlik haklarının kazanılması anlamına gelir.

Faaliyet Tespit Davası Dilekçe Örneği

Faaliyet tespit davası açmak isteyenler için aşağıda genel bir dilekçe örneği bulunmaktadır. Ancak, her davanın kendine özgü koşulları olduğundan, dilekçenizi hazırlarken bir avukattan yardım almanız önemlidir. Bu örnek dilekçe, temel bir şablon sunmakta ve özelleştirilmesi gerekmektedir:

[Mahkemenin Bulunduğu Yer][İş Mahkemesine]

[Adres]

Konu: Faaliyet Tespit Talebi

Sayın Hakim,

Ben, [Adınız Soyadınız], [TC Kimlik Numaranız], [Adresiniz] adresinde ikamet etmekteyim. [İşverenin Adı/Şirket Adı] nezdinde [Başlangıç Tarihi] tarihinden [Bitiş Tarihi] tarihine kadar çalışmış bulunmaktayım. Ancak bu süre zarfında sigortalı olarak çalıştırılmadım ve/veya çalışma sürem eksik bildirilmiştir.

Bu nedenle, gerçek çalışma süremin tespiti ve Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarına doğru bir şekilde işlenmesi için işbu faaliyet tespit davasını açma gereği duymaktayım.

Yasal Aşama Konusu:

• [Çalışma sürenizin detayları, göreviniz, çalışma koşullarınız gibi bilgiler]
• [Sigortasız veya eksik sigortalı çalıştırıldığınıza dair kanıtlarınız, tanık bilgileri]

Taleplerim:

1. [Çalıştığım dönemlerin tam olarak tespit edilerek, Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarına işlenmesini,]
2. [Yapılan faaliyet tespiti sonucunda, eksik yatırılan sigorta primlerimin işveren tarafından ödenmesini,]
3. [Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini]

Talep etmekteyim.

Ekler:

1. Çalışma dönemlerime ait kanıtlar (varsa maaş bordroları, tanık ifadeleri, yazışmaları vb.)
2. Kimlik fotokopisi

Bu sebeplerle, yukarıda belirttiğim hususların dikkate alınarak, hakkaniyet çerçevesinde hüküm verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.

[Adınız Soyadınız] [İmzanız] [Tarih]

Daha detaylı ve teknikhizmet tespit dava dilekçelerimiinceleyebilirsiniz.

Yargıtay Kararları

Faaliyet tespit davasıyla ilgili Yargıtay kararları, davaların nasıl değerlendirildiği ve hangi kriterlere göre hüküm verildiği konusunda bize önemli örnekler sunar.

Bu kararlar genellikle şu konular hakkındadır:

• İşçinin çalıştığını iddia ettiği dönemlerde gerçekten çalışıp çalışmadığının,
• İşçinin sunmuş olduğu delillerin (tanık ifadeleri, maaş bordroları, yazışmaları gibi) yeterliliği,
• İşverenin işçiyi sigortasız çalıştırdığına dair iddialar,
• Davanın açılma süresi ve hak düşürücü süreler.

Yargıtay, genellikle işçinin lehine olan durumlarda somut delillerin ve tanık beyanlarının önemini vurgular. Ayrıca, işverenin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, işçinin sigortalı olarak çalıştığının kanıtlanması gerektiği durumlar detaylı bir şekilde incelenir.

Faaliyet Tespit Davasından Feragatin Mümkün Olduğu Hakkında Yargıtay Hükmü

Yargıtay 21. Hukuk Dairesi; eski günlü kararlarında faaliyet tespit davalarında feragatin mümkün olamayacağı, dolayısıyla feragat beyanının hiçbir sonuç doğurmayacağı, feragat beyanında bulunulsa dahi delillerin toplanarak sonucuna göre hüküm verilmesi gerektiği görüşünde idi. Ancak Daire, daha sonra bu görüşünden dönmüş ve feragat nedeniyle davanın reddedilmesi gerektiği, ancak bunun yalnızca davayı sonlandıracağı, sosyal güvenlik hakkından feragatin olanaksız olmasına göre hak düşürücü süre boyunca davacının yeniden faaliyet tespit davası açabileceği görüşünü benimsemiştir. (Yargıtay 21.

HD, 2014/15763 E. – 2014/20012 K. Sayılı Hükmü)

Faaliyet Tespit Davasında Davayı Kabulün Sonuç Doğurmayacağı Hakkında Yargıtay Hükmü

Faaliyet tespit davaları Anayasal sosyal güvenlik hakkına ilişkin olduğu için kamusal niteliği ağır basan, serbestçe tasarruf yetkisinin kesinlikle kullanılamayacağıdavalardır. Dolayısıyla Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında ve öğretide de vurgulandığı üzere faaliyet tespit davalarında kabul sonuç doğurmayacaktır. (YHGK’nin 04/07/2012 Günlü ve 2012/21-137 E. – 2012/433 K. Sayılı Hükmü)

Emekli Olduktan Sonraki Çalışma Süreleri Hakkında Faaliyet Tespiti Talep Edilebileceği Hakkında Yargıtay Hükmü

Yargıtay bazı kararlarında; emekli olduktan sonra sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam eden bir kişinin bu süre için faaliyet tespit davası açabileceğini zira bu şekilde çalışanların da 506 sayılı SSK md. 63/B veya SSGSSK Geçici md. 14/1-a uyarınca iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından yararlanma haklarının bulunduğunu ifade etmiştir.(Yargıtay 10.

HD, 20/05/2014 Günlü ve 2014/6269 E. – 2014/11246 K. Sayılı Hükmü)

Yargıtay kararları, faaliyet tespit davalarında mahkemelerin uyguladığı yasal prensipleri ve yorumları yansıttığı için, benzer durumda olan davalar için bir yol göstericidir. Ancak, her davanın kendine özgü koşulları ve koşulları olduğu için, bir avukata danışarak kişisel durumunuza en uygun yasal yolu belirlemeniz önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Faaliyet tespit davası için ne gerekli?

Faaliyet tespit davası açmak için çalışıldığına dair kanıtlar (maaş bordroları, tanık ifadeleri, iş yerinden alınan belgeler), kişisel bilgiler (kimlik, adres), işveren bilgileri ve sigortalılık durumunu gösteren belgeler gerekir. Ayrıca, davanın hangi mahkemede açılacağına dair bilgi edinmek önemlidir.

99 öncesi çalıştım ama sigortam yok ne yapmalıyım?

1999 öncesi çalıştığınız ancak sigortanızın yapılmadığı durumlarda, mevcut kanunlar çerçevesinde faaliyet tespit davası açabilirsiniz.

Bu aşama için çalıştığınıza dair kanıtlar (tanık beyanları, maaş dekontları, iş yerinden alınan belgeler gibi) toplayıp bir avukatla danışarak yasal süreci başlatmanızı öneririm.

Geçmişte sigortasız çalıştım ne yapmalıyım?

Geçmişte sigortasız çalıştıysanız, faaliyet tespit davası açarak çalışmalarınızın sigortalı olarak kaydedilmesini sağlayabilirsiniz.

Faaliyet tespit davası ile EYT’li olunur mu?

Faaliyet tespit davası, eksik veya kayıt dışı çalışma sürelerinin resmi olarak tespit edilmesini sağlar. Bu aşama, Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) için gerekli faaliyet süresini tamamlamada yardımcı olabilir, böylece emeklilik şartlarını karşılayıp emekli olma imkanı sunabilir.

Faaliyet tespit davasında ispat yükü kimde?

Faaliyet tespit davasında ispat yükü, genellikle davacı çalışanda bulunur. Çalışanın, iddia ettiği çalışma süresi ve koşullarını kanıtlaması gerekir. Ancak, yargı mercii sürecinde tanık ifadeleri, belgeler ve diğer kanıtlar aracılığıyla işverenden de belirli konularda açıklama yapması istenebilir.

Faaliyet tespit davası nasıl ispatlanır?

Sigortasız çalışma nasıl ispat edilir?

Faaliyet tespit davasını ispatlamak için çalışma dönemine ait maaş bordroları, işyerinden alınan belgeler, tanık ifadeleri, banka hesap özetleri gibi somut kanıtlar sunulmalıdır. Ayrıca, yazışmaları, fotoğraflar ve her türlü iş ilişkisini gösteren dokümanlar da mahkemeye delil olarak gösterilebilir.

Faaliyet tespit davası şahit yeterli mi?

Faaliyet tespit davasında şahit beyanları önemli bir kanıttır, ancak tek başına yeterli olmayabilir. Yargı Mercii, şahit ifadelerinin yanı sıra diğer somut delilleri de (maaş bordroları, işyeri belgeleri, banka kayıtları gibi) görmek ister. Davanın güçlendirilmesi için mümkün olduğunca çok kanıt sunmalısınız.

Geriye dönük sigorta yapılabilir mi?

Geriye dönük sigorta yapılması, normal şartlar altında mümkün değildir.

Ancak, faaliyet tespit davası yoluyla yargı mercii kararıyla çalışılan dönemlerin sigortalı olarak tescil edilmesi sağlanabilir. Bu aşama, sigortasız çalışılan dönemlerin resmi olarak tanınması ve sigorta kayıtlarına işlenmesi için kullanılır.

Faaliyet tespit davası vekalet ücreti ne kadar?

Faaliyet tespit davası için, davayı üstlenen avukatın tecrübesi, davayla ilgili karmaşıklık ve coğrafi konum gibi faktörlere bağlı olarak değişiklik gösterir. Genellikle sabit bir ücret veya davanın sonucuna bağlı olarak belirlenen bir yüzde şeklinde anlaşma yapılır. Kesin ücret için avukatınızla görüşmeli ve içerisinde bulunduğunuz durumu detaylarıyla izah etmelisiniz.

Sigortasız çalışan işçi şikayet ederse ne olur?

Sigortasız çalışan bir işçi, durumu Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) şikayet ederse, SGK tarafından işyerine denetim yapılabilir.

Eğer şikayet doğrulanırsa, işverene geriye dönük sigorta primleri, gecikme faizleri ve idari para cezaları yükümlülüğü getirilir. İşçi, ayrıca faaliyet tespit davası açma hakkına da sahiptir.

İlgili Yasa Maddeleri

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Madde 86/9

(9) Aylık prim ve faaliyet belgesi işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilâm ile ispatlayabilirlerse, bunların yargı mercii hükmünde belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır.

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Madde 4 - Sigortalı Sayılanlar

MADDE 4-Bu Yasanın kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından;

A) Faaliyet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar,

B) Köy ve mahalle muhtarları, faaliyet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;

1) Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar,

2) Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr sicili ile birlikte kanunla kurulan meslek odalarına usûlüne uygun olarak kayıtlı olanlar,

3) Anonim şirketlerin kurucu ortakları ve/veya yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları,

4) Tarımsal faaliyette bulunanlar,

C) Kamu idarelerinde;

1) (a) bendine tâbi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp, ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar,

2) (a) ve (b) bentlerine tâbi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 86. Maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar, sigortalı sayılırlar.

Birinci fıkranın (a) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler;

A) İşçi sendikalarının yönetim kurullarına seçilenler,

B) Bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılan; film, tiyatro, sahne, gösteri, ses ve saz sanatçıları ile müzik, resim, heykel, dekoratif ve benzeri diğer uğraşları içine alan bütün güzel sanat kollarında çalışanlardan, düşünürlerden ve yazarlardan faaliyet akdi ile çalışanlar,

C) Mütekabiliyet esasına dayalı olarak uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülke uyruğunda olanlar hariç olmak üzere, yabancı uyruklu kişilerden faaliyet akdi ile çalışanlar,

D) 2/7/1941 günlü ve 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanuna göre çalıştırılanlar,

E) 24/4/1930 günlü ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununda belirtilen umumî kadınlar,

F) Milli Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen kurslarda usta öğretici olarak çalıştırılanlar, kamu idarelerinde ders ücreti karşılığı görev verilenler ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (C) bendi kapsamında çalıştırılanlar, hakkında da uygulanır.

Birinci fıkranın (c) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler;

A) Kuruluş ve personel kanunları veya diğer kanunlar gereğince seçimle veya atama yoluyla kamu idarelerinde göreve gelenlerden; bu görevleri sebebiyle kendilerine ilgili kanunlarında Devlet memurları gibi emeklilik hakkı tanınmış olanlardan faaliyet akdi ile çalışmayanlar,

B) Cumhurbaşkanı, Başbakan, bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, belediye başkanları, il daimi komisyonu üyeleri,

C) Birinci fıkranın (c) bendi kapsamında iken, bu kapsamdaki kişilerin kurduğu sendikaların veya sendika konfederasyonlarının yönetim kurullarına seçilenler,

D) Harp okulları ile fakülte ve yüksek okullarda, Türk Silâhlı Kuvvetleri hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken askerî öğrenci olanlar ile astsubay meslek yüksek okulları ve astsubaynaspedilmeküzere temel askerlik eğitimine tâbi tutulan adaylar ile fakültelerde veya meslek yüksek okullarında kendi hesabına okuduktan sonra veya askerlik hizmetini müteakip subaylığa veya astsubaylığa geçirilenlerin, okullarda geçen normal eğitim süreleri,

E) Polis Akademisi ile fakülte ve yüksek okullarda, Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrenciler ile fakültelerde veya meslek yüksek okullarında kendi hesabına okuduktan sonra komiser yardımcılığına veya polisliğe geçirilenlerin, okullarda geçen normal eğitim süreleri, hakkında da uygulanır.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Uyarı:Bu içerikGenel bilgilendirmeNiteliğindedir; somut olaylar farklılık gösterebilir. Buradaki açıklamalarYasal danışmaDeğildir.

Süreler hak kaybına yol açabilir; dosyanız için profesyonel değerlendirme alınız.