İçerik
- I. El Atmanın Önlenmesi Davası
- II. El Atamanın Önlenmesi Davası Açmanın Şartları
- III. El Atmanın Önlenmesi Davasında Davacı ve Davalı
- IV.
El Atmanın Önlenmesi Davası Hangi Mahkemede Açılır?
- V. El Atmanın Önlenmesi Davasında Yargılama Sonunda Verilecek Hüküm ve İcrası
- VI. El Atmanın Önlenmesi Davasına Konu Taşınmazın Devri
I. El Atmanın Önlenmesi Davası
El atmanın önlenmesi davasının amacı, malikin mülkiyet hakkından doğan yetkilerini dilediğince kullanabilmesinin temin edilmesidir.
Malikin mülkiyet hakkına konu olan şey üzerinde dilediği gibi;
- Kullanma,
- Yararlanma,
- Tasarrufta bulunma yetkisi vardır.
Malikin mülkiyet hakkının sağladığı bu yetkileri bir müdahale olmaksızın dilediğince kullanabilmesini temin etmek amacıyla el atmanın önlenmesi yasal süreci düzenlenmektedir. Malik bu davayı eşyası üzerindeki tam hakimiyetini tekrar tesis etmek için açmaktadır. Aynı zamanda müdahalenin tekrarlanması da engellenmek istenmektedir.
Türk Medeni Kanunu’nun 683’üncü maddesinin ikinci fıkrasında;“Malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak yasal süreci açabileceği gibi, her türlü haksız elatmanın önlenmesini de yasal aşama edebilir.”Şeklinde el atmanın önlenmesi yasal süreci düzenlenmektedir.
El atmanın önlenmesi yasal süreci, en çok taşınmazlarla ilgili gündeme gelmektedir. Üçüncü kişinin müdahalesi, yapma veya yapmama şeklinde bir davranıştır.
Malik, bu yapma veya yapmama davranışını yasal aşama yolu ile engellemektedir. Müdahalenin el atmanın önlenmesi davasıyla önlenebilmesi için haksız olması gerekmektedir.
Taşınmaz mülkiyetine gerçekleşen müdahalenin taşınmaza;
- Duman,
- Toz,
- Koku,
- Gürültü,
- Su,
- Böcek girmesi gibi olumlu bir müdahale ya da taşınmaza;
- Hava,
- İnsan,
- Güneş ışığı gibi unsurların girmesinin önlenmesi,
- Manzarasının kapatılması gibi olumsuz bir müdahale şeklinde gerçekleşebilmektedir.
El atmaya başka örnekler;
- Ağaç dikmek ve baraka yapmak,
- Hafriyat dökmek,
- Sera yapmak,
- Ev yapmak,
- Demir korkuluk yapmak,
- Taşınmazın karşısına baz istasyonu kurulmasının sağlığı tehdit etmesi olarak da sayılmaktadır.
El atmanın önlenmesi davasında taşınmazın üzerine ev, sera, korkuluk, baraka yapıldıysa bunların yıkılması talep edilmektedir. Buna, kal istemi denmektedir.
Duman, toz, koku geliyorsa bunun engellenmesi talep edilmektedir.
El atmanın önlenmesi davasında kural olarak zamanaşımı veya hak düşürücü süre mevcut değildir. Fakat herhangi bir zamanaşımı öngörülmemiş olsa da somut olay bazında açılan davanın dürüstlük kuralına aykırılık teşkil ediyor olması ve bu sebeple reddedilmesi mümkündür. Müdahale uzun süre devam ediyorsa ve malikin müdahalede bulunanda korunmaya değer bir güven oluşturmuşsa davanın kötü niyetli olduğuna sonucuna varılabilmektedir.
El atmanın önlenmesi yasal süreci, sadece haksız müdahalenin sona ermesi için açılmaktadır. Bu yasal aşama, verilen zararları kapsamamaktadır.
Malik, uğradığı zararı da talep etmek istiyorsa el atmanın önlenmesi davasıyla beraber ödenek yasal süreci da açabilmektedir.
II. El Atamanın Önlenmesi Davası Açmanın Koşulları
Davanın açılabilmesi için ilk koşul, mülkiyet hakkına bir müdahalede bulunulmasıdır. Malikin mülkiyet hakkına konu olan taşınmazından gereği gibi faydalanamaması gerekmektedir.
El atmaya malikin rızası veya haklı bir sebep olmaması gerekmektedir. Yasal sınırları aşan bir yetki kullanımı olması gerekmektedir.
Malikin yasal aşama açmasının hakkın kötüye kullanımı olarak nitelenecek bir vaziyette olmaması gerekmektedir. Müdahaleye kanunen ya da anlaşmaya dayalı bir şekilde katlanma yükümlülüğü olmamalıdır.
Malikin kanundan doğan;
- Komşu araziden taşan bitkilere,
- Doğal olarak akan suların akışına katlanma yükümlülüğü,
- Orman ve mer’aya girme,
- Zorunluluk halleri,
- Taşkın yapı hakkı,
- Mecburi geçit hakkı,
- Kaynak hakkı gibi bir katlanma yükümlülüğü mevcut olmamalıdır.
El atmanın önlenmesi davasına konu olabilecek bir engel olmanın mevcudiyeti incelenirken gerçekleşen engellemenin önemsizliği ya da bunun önlenmesi için gerekli masrafların büyüklüğü bir önem taşımamaktadır.
El atmanın önlenmesi yasal süreci genel olarak daha önce meydana gelen ve yasal aşama anında hala mevcut olan müdahalelerin ortadan kaldırılması amacıyla açılabilmektedir. Şu anda devam etmeyen müdahalelere karşı açılamamaktadır. Fakat istisnai olarak müdahalenin yakın bir gelecekte muhakkak veya yüksek ihtimalle gerçekleşeceğinin ispatı ile ileride gerçekleşecek müdahalelere karşı açılması da açılabilmektedir.
Davada, davacının davaya konu hakka sahip olduğunu ve bu hakka bir saldırı bulunduğunu ispatlaması gerekmektedir.
El atmanın önlenmesi davasının koşullarından birisi davalının kusurlu olması değildir. Bu sebeple davalının kusurunu ispat etmesi gerekmemektedir.
III. El Atmanın Önlenmesi Davasında Davacı ve Davalı
El atmanın önlenmesi davasını taşınmazın maliki, tapu kütüğünde ayrı sayfaya kaydedilen bağımsız ve sürekli
Hakların sahipleri ve sınırlı ayni hak sahipleri açabilmektedir.
Paylı mülkiyete tabi bir taşınmazsa her paydaş, mülkiyetin sağladığı yetkilerden birisi olan el atmanın önlenmesi davasını tek başına açabilmektedir. Paydaşlar, davayı birbirlerine karşı da açabilmektedirler.
Fakat bu vaziyette müdahalenin bulunup bulunmadığı tespit edilirken taşınmazdan nasıl yararlanılacağına ilişkin tapuya kütüğüne şerh edilmiş bir hüküm bulunup bulunmadığına bakılmaktadır. Böyle bir anlaşma yoksa paydaşlar arasında harici bir taksim veya fiili bir kullanma biçimi bulunup bulunmadığı tespit edilmektedir. Bu da yoksa yasal aşama kabul edilebilmektedir.
Haksız yapı halinde el atmanın önlenmesinde ise istisnai bir vaziyet söz konusudur. Paylı mülkiyete konu bir taşınmaza dikilen bir haksız yapı ya da taşkın yapı söz konusu olduğunda eğer paydaşların kullanımına bırakılan kesimleri belirleyen bir anlaşma ya da fiili bir vaziyet yoksa bu yapının yıkımı için açılacak davada tüm paydaşların davaya taraf olmaları gerekmektedir.
Elbirliği mülkiyeti halinde de ortaklığa dahil olan mala gerçekleşen el atmanın önlenmesini her bir ortak isteyebilmektedir.
Ortaklar, aynı şekilde birbirlerine karşı da yasal aşama açabilmektedir.
Davalı, haksız müdahaleyi gerçekleştiren kişidir. Birden fazla kişi tarafından gerçekleştirilen bir müdahale varsa el atmanın önlenmesi yasal süreci bu kişilere ayrı ayrı veya birlikte açılabilmektedir. Yasal Aşama devam ederken davalı tarafın ölmesi halinde ise davaya mirasçılara karşı devam edilmektedir.
IV. El Atmanın Önlenmesi Davası Hangi Mahkemede Açılır?
El atmanın önlenmesi davasında görevli yargı mercii, asliye hukuk mahkemesidir.
Yetkili yargı mercii ise taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Bu yargı mercii kesin yetkilidir. El atmanın önlenmesi yasal süreci, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde açılmaktadır.
V. El Atmanın Önlenmesi Davasında Yargılama Sonunda Verilecek Hüküm ve İcrası
El atmanın önlenmesi davasının kabul edildiği vaziyette yargılama sonucunda davalı bir şeyi yapmaya ve yapmamaya mahkum edilmektedir.
Davacının müdahalelerden kurtarılması ile birlikte davalıya en az zarar verecek önlemler tercih edilmektedir. Mevcut müdahaleye karşı alınabilecek önlemler bilirkişiler aracılığıyla tespit edilmektedir. Bunlar arasından hakim tarafından tarafların menfaatleri de göz önünde bulundurularak en uygununa hüküm verilmektedir.
Müdahalenin tekrarlanması veya yeni müdahaleler meydana gelmesi halinde davacı, yeniden yasal aşama açabilmektedir. Her yeni müdahale mülkiyet hakkına yeni bir ihlal teşkil etmektedir.
Önceki davada hükmedilen tedbirlerin müdahaleyi önlemeye yeterli olmaması halinde de yeniden yasal aşama açılabilmektedir.
Mahkemenin yapma veya yapmamaya ilişkin hükmü, icraya konularak icra edilmektedir. El atmanın önlenmesi yasal süreci sonunda alınan kararın kesinleşmeden icra edilebilip edilemeyeceği kararın türüne göre belirlenmektedir. El atmanın önlenmesi hükmü taşınmazın aynına ilişkin ise kesinleşmeden icraya konulamamaktadır. Fakat taşınmaz aynının ihtilaflı olmadığı;
- Fuzuli işgal sebebine dayanan el atmanın önlenmesi,
- Sürekli ve yüksek sesli gürültü,
- Rahatsız edici koku şeklinde ortaya çıkan müdahaleleri konu alan hükümler kesinleşmeden icraya konulabilmektedir.
VI.
El Atmanın Önlenmesi Davasına Konu Taşınmazın Devri
Yasal Aşama devam ederken, malik tarafından taşınmaz üçüncü bir kişiye devredilebilmektedir. Bu vaziyette taşınmazı devralan kişi, görülmekte olan davada davacı yerine geçebilmektedir. Bu şekilde yasal aşama kaldığı yerden devam etmektedir.
Son Güncelleme: 19 Mart Ece Deniz VardarEce Deniz Vardar, Barosu’na 85375 sicil numarası ile kayıtlı bir avukattır. Lisans eğitimini 2020 yılında Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde, yüksek lisans eğitimini ise 2024 yılında Bilgi Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku alanında tamamlamıştır.
Mesleki gelişimine büyük önem veren Ece Deniz Vardar, 2012 yılında Kanada King George International College’da İngilizce eğitimi almış; 2019 yılında ise Cambridge Law Studio ve King Education London bünyesinde iki ay süreyle Hukuk İngilizcesi eğitimi almıştır.
Tüm YayınlarıSorunuz mu var? Hemen iletişime geçin.
Info@ballawfirm. com