Bireysel veya kurumsal olarak karşılaşılabilecek yasal itilaflarda hakların tam olarak bilinmesi, adil bir çözümün anahtarıdır. Bu yazımızda ilgili mevzuat detaylarını mercek altına alıyoruz.
Hukuk Büromuz
Ehlibeyt Mah. Ceyhun Atuf Kansu Cd. No:112 D:30, Cevat Muratal İş Merkezi, Balgat, /
Yazı İçeriği:
Boşanma Nedir?
Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Gerçekleştirilir?
Boşanma Halinde Mobilya, Beyaz Eşya, Elektronik Aletler vb.
Ev Eşyaları Nasıl Paylaştırılır?
Evlilik Birliği Kurulduktan Sonra Alınan Ev Eşyaları
Evlilik Öncesinde Alınan Ev Eşyaları
Ev Eşyalarının Tespiti
Ev Eşyalarının Kaçırılması veya Ev Eşyalarına Zarar Verilmesi
Ev Eşyalarına İlişkin Yargıtay Kararları
Boşanma Nedir?
Boşanma; ölüm, gaiplik veya cinsiyet değişikliği halleri gibi evlilik birliğini sona erdiren hallerden birisidir. Boşanma, ülkemizde yalnızca yasal aşama yoluyla gerçekleştirilebilir ve boşanma kararını aile yargı makamı ya da aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde aile yargı makamı sıfatıyla asliye hukuk yargı makamı verebilmektedir.
Boşanma:
Anlaşmalı boşanma yasal süreci ve
Çekişmeli boşanma yasal süreci olmak üzere iki şekilde gerçekleştirilebilmektedir.
Anlaşmalı boşanma davasında boşanma ve ferileri ile birlikte mal paylaşımına ilişkin hükümlere de yer verilebilmektedir.
Ancak çekişmeli boşanma süreçlerinde mal paylaşımının gerçekleştirilebilmesi için, yargı mercii vasıtasıyla verilecek olan boşanma kararının kesinleşmesi akabinde ayrıca mal rejiminin tasfiyesine ilişkin olarak yeni bir yasal aşama açmak gerekmektedir. Boşanma davalarının kişiler üzerinde manevi etkilerinin yanında, çok büyük maddi etkileri de bahsi geçen olabilmektedir. Bu nedenle bu tip yasal iş ve işlemlerin mutlaka alanında uzman bir Boşanma avukatıAracılığıyla yürütülmesini tavsiye etmekteyiz.
Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Gerçekleştirilir?
Boşanmada mal paylaşımı, mal rejimi hükümlerine göre gerçekleştirilir.
Eğer taraflar evlenirken veya evlendikten sonra hiçbir seçimlik mal rejimini tercih etmemişlerse, aralarında yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi mevcuttur demek yanlış olmaz.
Tabii burada 1 Ocak 2002 öncesi ve 1 Ocak 2002 sonrası dönem arasında bir ayrım yapmak gerekir. Seçimlik mal rejimlerinden birini seçmemiş olan çiftler için:
Türk Medeni Kanunumuzun yürürlüğe girdiği 1 Ocak 2002 öncesinde kurulan evlilik birlikleri açısından, bu tarihe kadar mal ayrılığı rejimi uygulanır; bu tarihten sonra edinilen mallar için ise edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Mal ayrılığı rejimi dönemi içerisinde edinilmiş olan mallar kime ait ise, boşanma akabinde de o eş üzerinde bırakılır ancak eğer o malın edinilmesine diğer eş vasıtasıyla katkı sağlanmışsa, bu katkıyı sağlayan eşe katkı payı alacağı ödenir.
1 Ocak 2002 tarihinden sonra kurulan evlilik birlikleri açısından yalnızca edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Buna göre, 1 Ocak 2002 sonrasında edinilmiş olan tüm mallar, hangi eşin üzerine kayıtlı bulunursa bulunsun eşler arasında eşit bir şekilde paylaştırılacaktır.
Mal rejiminin tasfiyesi hakkında ayrıntılı bilgi için konuya dair makalemizi okuyabilirsiniz: Boşanmada Mal Paylaşımı Davası
Boşanma Halinde Mobilya, Beyaz Eşya, Elektronik Aletler vb.
Ev Eşyaları Nasıl Paylaştırılır?
Boşanma halinde ev eşyalarının paylaşımı da talep edilebilmektedir. Evlilik birliğinin kurulması ve sürdürülmesi amacıyla ailenin ihtiyacına göre alınmış olan mobilya, beyaz eşya, tablo, biblo vb. Süs eşyaları ve elektronik eşyalar aynen veya nakden paylaşıma konu edilebilmektedir. Ancak bu noktada evlilik öncesi ve sonrasında alınan eşyalar ile taraflarca alınan veya aileler vasıtasıyla hediye edilen eşyalar yönünden bir ayrım yapılması gerekmektedir.
Çeyiz eşyaları da, koşulları mevcutsa paylaşıma konu edilebilecektir.
A) Evlilik Birliği Kurulduktan Sonra Alınan Ev Eşyaları
Evlilik birliği kurulduktan sonra edinilmiş olan eşyalar, taraflar arasındaki mal rejimine göre dikkate alınır. Taraflar mal rejimine dair bir tercihte bulunmamışlarsa yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi dikkate alınır.
Edinilmiş mallara katılma rejiminin mevcut olduğu evlilik birliği içerisinde alınan ev eşyaları üzerinde tarafları eşit oranda yarı yarıya hakkı vardır. Aynı şekilde ev eşyaları evlilik öncesinde alınmış olsa dahi, kredi ödemeleri veya taksit senet ödemeleri vb. Evlilik tarihinden sonra gerçekleştirilmişse, evlilik tarihinden sonra gerçekleştirilen ödemeler edinilmiş mallar arasında sayılır ve bu ödemelerin, malın değerine oranı kadarıyla eşit oranda hak sahipliği durumu ortaya çıkacaktır.
Eğer bahsi geçen ödemeler, bir eşin ailesi vasıtasıyla gerçekleştirilmişse bu vaziyet da değerlendirmeye tabii tutulur.
B) Evlilik Öncesinde Alınan Ev Eşyaları
Eğer ev eşyaları evlilik öncesinde alınmışsa ve ödemeleri de tek bir eş vasıtasıyla evlilik öncesinde gerçekleştirilmişse, aksine anlaşma olmaması halinde eşyalar o eşin kişisel malı sayılırlar. Tabii bunun için ödemelerin tamamının evlilik öncesinde gerçekleştirilmiş olması gerekmektedir. Eğer bahsi geçen ödemeler, eşin ailesi vasıtasıyla gerçekleştirilmişse de bu vaziyet ayrıca değerlendirmeye tabii tutulur.
Ancak ev eşyaları evlilik tarihinden önce alınmış olsa dahi, taraflar arasında bu eşyaların ortak mülkiyete tabii olacağına dair herhangi bir anlaşma mevcut ise paylaşımda bu anlaşma da dikkate alınacaktır.
Ev Eşyalarının Tespiti
Eşya alacağı davasında kişisel mallar ile ev eşyalarının karşı taraftan istenebileceğini belirtmiştik. Ancak bu talebe ilişkin hüküm verilebilmesi için kişisel mallar ve ev eşyalarının varlığının ispatlanması da gerekmektedir ve ispat yükü, talepte bulunan tarafın üzerindedir.
Eğer talepte bulunan kişi tanık beyanı, veya fatura vb. Deliller ile bu durumu ispat edemiyorsa, ev eşyalarının tespiti talepli dilekçesi ile aile mahkemesine başvurabilecektir.
Böyle bir durumun varlığı halinde ev eşyaları tespit edilirse, eşyaların tedbiren yediemine teslimi de talep edilebilmektedir. Bu halde yargı mercii, hüküm verilinceye dek, eşyalar kendisinde bulunan karşı tarafa da yediemin sıfatıyla eşyaları bırakabilmektedir.
Ev Eşyalarının Kaçırılması veya Ev Eşyalarına Zarar Verilmesi
Ev eşyalarının kaçırıldığı veya ev eşyalarına zarar verildiği iddiası ispat edilirse, kaçıran veya zarar veren tarafça diğer eşe eşyaların değeri üzerinden mal paylaşım kurallarına göre ödeme yapması gerekir. Eşyaların kaçırıldığının veya bu eşyalara zarar verildiği tespitine ilişkin ispat yükü, kaçırma iddiasını ortaya atan eş üzerindedir ve bu iddia, nakliye anında çekilen ve video kayıtları, tanık, güvenlik kamerası görüntüleri, mesajlaşma ekran görüntüleri, usulüne uygun olarak elde edilmiş ses ve görüntü kayıtları vb.
Birçok delil ile ispat edilebilir.
Ev Eşyalarına İlişkin Yargıtay Kararları
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2021/3951 E., 2021/5319 K. Sayılı hükmü"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ: Asliye Hukuk (Aile) Yargı Makamı "...
...
... 2-Davalı-karşı davacı erkek, Dairemiz bozma ilamından sonra maddi ödenek talebini açıklayan dilekçesini sunmuş, karşı yasal aşama dilekçesi ile talep ettiği 75.000 TL maddi tazminatın 53.000 TL`sinin TMK 174/1 maddesi kapsamında olduğunu, geri kalan 22.000 TL`sinin ise nişan, düğün, balayı masrafları, ev eşyaları, özel hastane masrafları, giyim ve tüm geçinme masrafları için olduğunu beyan etmiş, nispi harcı yatırmıştır. Davalı-karşı davacı erkeğin talep ettiği ev eşyaları yönünden mahkemece eşyaların kimde kaldığı, kim vasıtasıyla hangi eşyanın alındığı araştırılarak ve gerekirse bilirkişi raporu alınarak sonucuna göre hüküm verilmesi gerekirken herhangi bir araştırma yapmadan talep gibi kabul edilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir....
...
..."
Yargıtay 8.
Hukuk Dairesi 2020/3578 E., 2021/1821 K. Sayılı hükmü"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ: Aile Yargı Makamı YASAL AŞAMA TÜRÜ: Katılma Alacağı, Ev Eşyasının Aynen İadesi Veya Bedeli "...
...
... Davacı-birleşen davada davalı... Avukati, tarafların arkadaşlık yaptığı dönemden itibaren davalının müvekkilinden para istediğini, güven ilişkisi sonucu müvekkilinin evli oldukları dönemde farklı tarihlerde davalı erkeğe gönderdiği toplamda 41.600,00 TL para yönünden fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile 15.000,00 TL katılma alacağının faiziyle birlikte tahsilini talep etmiştir.
Birleşen yasal aşama yönünden, davanın zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin evden kovulması nedeni ile tarafların evliliğinin 14.08.2010 tarihinde fiilen sona erip müvekkilinin 29.11.2010 tarihinde boşanma yasal süreci açtığını, yasal aşama açıldıktan bir süre sonra ortak konutun davacının annesi üzerine olup, annesi vasıtasıyla satıldığını, tüm eşyaların davacının tasarrufunda olduğunu, davacının evi mobilyalı olarak satışa çıkardığını ileri sürerek, birleşen davanın reddini savunmuştur.
Davalı-birleşen davada davacı... Avukati, birleşen yasal aşama dilekçelerinde, müvekkiline ait olan eşyaların davalı vasıtasıyla götürüldüğünü, halen bu eşyaların davalı ve annesi vasıtasıyla kullanıldığını, boşanma dosyasındaki tanıklarında bu yönde beyanda bulunduğu, bu eşyalara ait fatura, sevk irsaliyesi, montaj belgesi ve banka hesap hareketlerinden anlaşılacağı üzere ödemenin müvekkili vasıtasıyla yapıldığını açıklayarak bu eşyaların aynen iadesi ya da fazlaya ilişin hakları saklı kalmak kaydıyla 25.000,00 TL'nin faiziyle birlikte tahsilini talep etmiştir. Asıl yasal aşama yönünden ise davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, asıl davanın kısmen kabulü ile 9.400,00 TL'nin yasal aşama tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, birleşen yasal aşama yönünden, davanın kısmen kabulü ile 1 adet Sony 46 LCD TV ya da bedeli 1500 TL, 1 adet Sony Ev Sinema ve ses sistemi ya da bedeli 170 TL, 1 adet... Uydu ve Çift çanak alıcısı ya da bedeli 180 TL, 3 adet avize ya da 1 tanesi bedeli 150 TL den, 3 adedi 450 TL, 1 adet İstikbal marka Stresfree yatak ya da bedeli 300 TL, muhtelif ev aksesuarları ya da bedeli 800 TL, Deri Salon takımı ya da bedeli 2900 TL, Beko marka 82 ekran LCD ya da bedeli 500 TL olmak üzere ev eşyalarının davalıdan aynen ya da bedeli olan toplam 6.800,00 TL'nin yasal aşama tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine hüküm verilmiştir.
Her iki taraf avukatleri vasıtasıyla temyiz itirazı üzerine yapılan inceleme neticesinde Daire'nin 2016/3780 Esas ve 2017/5370 Hüküm sayılı ilamıyla, asıl yasal aşama yönünden yasal aşama dilekçesindeki anlatım, gerek aşamalardaki beyan ve dilekçelerinden davanın mal rejiminin tasfiyesi ile katılma alacağı isteğine ilişkin olduğuna, davacı tarafın katılma alacağı talebine konu paralar aksi iddia edilmediğinden edinilmiş mal niteliğinde olup, tasfiyeye konu edilebilmesi için eşler arasında mal rejiminin sona erdiği boşanma yasal aşama tarihi itibariyle mevcut olması gerektiğine, dosya kapsamından tasfiyeye konu edilen paraların mal rejiminin sona erdiği tarihte mevcut olmadıkları anlaşıldığından, asıl davanın reddi gerekirken değişik gerekçeyle kısmen kabulüne hüküm verilmesi hatalı olduğuna, birleşen yasal aşama yönünden eksik araştırma ve inceleme ile hüküm tesis edildiğine işaret edilerek hükmün taraflar yararına bozulmasına hüküm verilmiş, davacı-birleşen davada davalı vasıtasıyla yapılan hüküm düzeltme talebi ise yerinde görülmeyerek reddedilmiştir.
Mahkemece, bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde, asıl davanın ve birleşen davanın ayrı ayrı reddine hüküm verilmiştir. Hüküm, süresi içerisinde davalı-birleşen davada davacı... Avukati vasıtasıyla temyiz edilmiştir.
1. Dosya muhtevasına, yasal aşama evrakı ile yargılama tutanakları münderecatına ve uyulan bozma ilâmında açıklandığı üzere işlem yapılıp sonucu dairesinde hüküm tesis edildiğine göre, davalı-birleşen davada davacı avukatinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2.
Davalı-birleşen davada davacı avukatinin diğer temyiz itirazlarına gelince; Birleşen davaya konu edilen ev eşyaları yönünden, bozma ilamında birleşen davalı kadın adına 14.10.2009 tarihinde bankadan 9.990,00 TL kredi çekildiğinin ve aynı gün kesintilerden sonra birleşen davacı...'ın hesabına bu paranın 9.680,00 TL olarak birleşen davalı hesabından gönderildiğinin, paranın 10.000,00 TL'ye tamamlanıp yine aynı gün mobilya bedeli olarak... Mobilya şirketine havale edildiğinin dosya kapsamından sabit olduğu, bu mobilya şirketinden alınan eşyaların yasal aşama konusu edilen eşyalar olup olmadığı belirlenip, bunlar yönünden ödemenin birleşen davalı kadın adına çekilen kredi ile yapıldığı ve banka yazı cevabına göre kredinin mal rejiminin sona erdiği tarihten sonraya sarkan taksitlerinin bulunduğu da gözetilerek sonucuna göre talep hakkında bir hüküm verilmesi gerektiğine işaret edilmiştir.
Bozmadan sonra yapılan araştırma neticesinde mahkemeninde gerekçesinde belirttiği üzere... Mobilya Şirketinin cevabına göre davalı-birleşen davada davacı... Vasıtasıyla şirketlerinden 1 adet yatak odası takımı, 1 adet beko marka klima, 1 adet beko LCD TV karşılığı olmak üzere toplam 10.000,00 TL'nin 14.10.2009 tarihinde şirket hesabına paranın yatırıldığı anlaşılmakta olup; yasal aşama dilekçesindeki eşyalardan sadece 1 adet Beko LCD TV kredi çekilerek alınan eşyalar arasında bulunmaktadır.
Mahkemece, TV yönünden yasal aşama değerinin 500 TL olduğunun, aynı gün davacı-birleşen davada davalı... Vasıtasıyla para çekilerek eşine paranın havale edildiğinin, bakiye kısmın koca vasıtasıyla tamamlanarak ödendiğinin, kredinin Dilhun adına çekilmesi nedeniyle anılan eşya üzerinde davalı-birleşen davada davacı...'ın alacak hakkı bulunmadığının kabulü yerindedir. Ne var ki yasal aşama konusu edilen ve mahkemece gerçekleştirilen keşifte, davalının uhdesinde olduğunun tespiti yapılan ev eşyalarının (1 adet Beko LCD TV hariç) kredi çekilen ev eşyaları olmadığı gözetilmeksizin bu eşyaları da kapsayacak şekilde davanın tümden reddi hatalı olmuştur. Mahkemece, keşifte tespiti yapılan yasal aşama konusu ev eşyaları (1 adet Beko LCD TV hariç) yönünden davacının davasının kabulüne hüküm verilmelidir....
...
..."
Yargıtay 8.
Hukuk Dairesi 2017/9168 E., 2019/6824 K. Sayılı hükmü"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ: Aile Yargı Makamı DAVACI-K.
DAVALI:... DAVALI-K.
DAVACI:... İHBAR OLUNAN: YASAL AŞAMA TÜRÜ: Katılma, Değer Artış Payı, Katkı Payı, Ev Eşyası, Ziynet Alacağı Ve Ecrimisil "...
...
...
A)Davacı-karşı davalı avukatinin ev eşyalarına yönelik diğer temyiz itirazları incelendiğinde, Mahkemece ev eşyaları yönünden yazılı şekilde karşı davacı lehine alacağa hükmedilmiş ise de dosya kapsamı incelendiğinde; iş bu temyize konu mal rejiminin tasfiye yasal süreci devam ederken asıl davaya konu 16 nolu meksen yönünden tapu maliki vasıtasıyla el atmanın önlenmesi yasal süreci açıldığı ve kabulle sonuçlandığı anlaşılmaktadır. Karşı davalının, 16 no meskenin içinde tasfiyeye konu ev eşyalarıyla birlikte karşı davacıya teslim edildiği yönündeki iddiası da dikkate alındığında bu hususun üzerinde gereği durup araştırma yapılması gerekmektedir. Mahkemece, yasal aşama konusu ev eşyalarının karşı davacıya meskenle birlikte teslim edilip edilmediği netleştirilmeden, ev eşyaları teslim edilmiş ise davanın konusuz kalacağı gözetilmeksizin eksik araştırma ve inceleme ile hüküm verilmesi yerinde olmamıştır. Bununla birlikte, ev eşyaları teslim edilmemiş ise Mahkemece yasal aşama konusu ev eşyalarına (mobilya ve beyaz eşya) yönelik konusunda uzman bilirkişi/bilirkişilerden usulüne uygun denetime elverişli rapor aldırılıp sonucuna göre hüküm verilmesi gerekirken emlakçı bilirkişiden aldırılan değer raporuna göre hüküm verilmesi de hatalı olmuştur....
...
..."
Her yasal vaziyet kendi içinde özel değerlendirmeler gerektirir.
Olası itilaflarda herhangi bir hak kaybına uğramamak adına yasal sürecin uzman bir hukukçu ile yürütülmesi faydalı olacaktır.