Hukuk sistemimizde her yasal sürecin kendine has usul kuralları ve süreleri bulunmaktadır. Bu yazımızda konuya dair en çok merak edilen noktaları inceleyeceğiz.

Belirsiz alacak davası nasıl açılır? Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) açılacak olan davalarda hangi usullerin izleneceğini ve uygulanacağını belirler. Buna göre talep konusu alacakların değerlendirilmesi ve hesaplanması sürecinde kısmi yasal aşama ve belirsiz alacak davası olmak üzere 2 tür yasal aşama çeşidi bulunmaktadır.

Manevi Ödenek Davası Belirsiz Alacak Olarak Açılabilir mi? Belirsiz Alacak Davası Nasıl Açılır? Kısmi Yasal Aşama ve Belirsiz Alacak Davası Arasındaki Fark Nedir?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 107. Maddesinde belirsiz alacak davası; “Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde,Alacaklı, yasal ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.” şeklinde düzenlenmiştir.

Buna göre yasal aşama tarihinde yasal aşama değerini tam ve kesin olarak belirlemek mümkün olamıyorsa davanın belirsiz alacak davası olarak açılması mümkündür.

Bu hükmün getirilme amacı davacının talep konusunu asgari olarak tespit edebilmesine rağmen alacağın bütününü net bir şekilde belirleyemeyecek olmasıdır. Özellikle zarar bedeli bakımından belirleme ancak inceleme sonrasında tespit edilebilir nitelikte olabilir. Böyle bir durumda da kişinin alacağını belirleyip yasal aşama konusu edebilmesi için öncelikle yargılamanın belli safhalarının geçirilmiş olması gerekmektedir.

Belirsiz Alacak Davasının Düzenlenme Gerekçesi Nedir?

Etkin yasal korumanın sağlanması ve hak arama özgürlüğüne halel gelmemesi açısından belirsiz alacak davası açma imkanı taraflara sağlanmıştır. Belirsiz alacak davası açılabilmesi için alacaklının yasal aşama konusu miktarı yahut değeri tam ve kesin olarak belirlemesi imkansız veya objektif olarak mümkün olmamalıdır.

Açılacak olan davanın miktarı biliniyor yahut tespit edilebiliyorsa davanın belirsiz alacak davası olarak değil, kısmi yasal aşama olarak ikame edilmesi gerekmektedir. Örneğin işçilik alacakları bakımından kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin alacakları belirlenebilir nitelikte olan alacaklardır. Çünkü bunların hesaplanması için kullanılan veriler işçi vasıtasıyla kolaylıkla tespit edilebilmektedir. Buna karşılık fazla mesai hesaplama gerektirir ve belirsiz alacak davasına konu edilebilecektir.

Bu aşamada önemle belirtmek gerekir ki, belirsiz alacak davası açılabilmesi için alacaklının tüm miktarı belirtmese dahi tespit edebildiği ölçüde de asgarî miktarı göstermek zorundadır.

Davacı, alacak miktarını belirleyebiliyorsa veya yapacağı araştırma ile alacak miktarını hesaplayabiliyorsa davanın belirsiz alacak olarak ikame edilmesi mümkün değildir.

Böyle bir durumda, hakim, alacak miktarının davacı tarafça belirlenerek eksik harcın yatırılmasına hüküm vermektedir. Davacı, eksik harcı tamamlamaz ise, davanın açılmamış sayılmasına hüküm verilmektedir.

Manevi Ödenek Davası Belirsiz Alacak Olarak Açılabilir mi?

Yerleşik YargıtayuygulamalarındaManevi ödenek talebininBelirsiz alacak davası olarak ikame edilemeyeceği kabul edilmektedir. Çünkü manevi tazminatın bölünmezliği kuralı gereği manevi ödenek talepleri kısmi veya belirsiz alacak davası olarak ileri sürülemez. Manevi ödenek davası açacak olan taraf manevi zararını tespit etmeli ve yasal aşama başlangıç rakamını buna göre belirmelidir.

Zira manevi zarar daha sonra artan veya azalan bir zarar türü değildir.

Örneğin,Yargıtay 21. Hukuk Dairesi 06.03.2013 T. Ve 2013/3004 Esas 2013/ 4066 Hüküm sayılı ilamında:

“Manevi zarar, haksız eylemin sonucunda, uğranılan kişilik değerlerindeki azalmanın karşılığı olduğu ve zarar gören vasıtasıyla da takdir ve tayin edilebilir bulunduğu için birden fazla bölümler halinde istenemez. Bu ödenek bizzat yaşananın acı ve elemin karşılığı olduğu için, haksız eylemin meydana geldiği anda gerçekleşir.

Acı ve elemin bölünerek bir kısmının açılacak kısmi yasal aşama ile, kalanının açılacak başka bir davada talep edilmesi, manevi tazminatın özüne ve işlevine aykırı düşer. (…)

İş kazasında zarar gören davacı,Davanın açıldığı tarihte manevi ödenek alacağının miktarını kendisi belirlediğinden, davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu söylenemez.O halde manevi ödenek istemi manevi tazminatın bölünemezliği kuralına aykırı bir biçimde kısmi veya belirsiz alacak davası olarak açılamaz ve manevi zararın HMK’nın 107. maddesine göre yasal aşama yoluyla tespiti de istenemez.Bu nedenlerle mahkemece manevi zararın tespitine yönelik davanın yasal yarar yokluğundan usulden reddine hüküm verilmesi doğrudur.”

Denilmek suretiyle, manevi ödenek tutarının bölünemeyeceği, kısmı veya belirsiz alacak davası şeklinde manevi ödenek talebinin ileri sürülemeyeceği, Mahkeme’den manevi zararın tespitinin istenemeyeceği açıkça karara bağlanmıştır.

Belirsiz Alacak Davası Nasıl Açılır?

Peki,Belirsiz alacak davası nasıl açılır? Bir davanın belirsiz alacak davası olarak açılmış sayılabilmesi için öncelikle yasal aşama dilekçesinde bu hususun açıkça belirlenmesi gerekmektedir. Aksi halde açılan yasal aşama kısmi yasal aşama olarak sayılacaktır.

Kısmi Yasal Aşama ve Belirsiz Alacak Davası Arasındaki Fark Nedir?

Bu iki yasal aşama türü arasındaki en temel fark belirsiz alacak davasında hak düşürücü süre ve zaman aşımı sürelerinin kesilmesidir. Kısmi davada ise bu süreler yalnızca talep olunan kısım için kesilmiş veya durmuş olur.

Henüz talep konusu edilmeyen alacaklar bakımından sürelerde bir değişiklik olmaz. Yargılama esnasında daha sonra ıslah veya talep artırım dilekçesi ile artırılan kısım açısından ıslah zaman aşımı bakımından da değerlendirme yapılacaktır.

Belirsiz alacak davası açan taraf iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın ve ıslaha gerek duyulmaksızın yasal aşama konusu taleplerin bir dilekçe ile artırılması mümkün olabilecektir.

Bizi İnstagramsayfamızdan da takip edebilirsiniz.

Yasal süreçlerin karmaşıklığı ve süre sınırları göz önüne alındığında, hak kaybı yaşamamak için alanında uzman bir avukattan profesyonel yasal yardım almanız önemle tavsiye edilir.