Hukuk sistemimizde her yasal sürecin kendine has usul kuralları ve süreleri bulunmaktadır. Bu yazımızda konuya dair en çok merak edilen noktaları ele alacağız.
Hukuk Büromuz
Ehlibeyt Mah. Ceyhun Atuf Kansu Cd. No:112 D:30, Cevat Muratal İş Merkezi, Balgat, /
Yazı İçeriği:
Anlaşmalı Boşanma Davasında Yargılama Süreci
Anlaşmalı Boşanmaya Dair Mahkeme Kararının Kesinleştirilmesi
Boşanma Kararının Verilmesi
Gerekçeli Kararın Yazılması
Gerekçeli Kararın Tebliği
Kararın Elden Tebliğ Alınması
Kararın Tebliğe Çıkarılması
İstinaf Kanun Yoluna Başvuru Süresi
Kararın Kesinleştirilmesi ve Kesinleşme Şerhi
Anlaşmalı Boşanma Kararının Kesinleştirilmesi Sürecinde
Anlaşmalı Boşanma Sonrasında İcra Takibi
Anlaşmalı Boşanma Davasında Yargılama Süreci
Anlaşmalı boşanma davasında yargılama süreci, çekişmeli boşanma davasına nazaran oldukça kısa ve zahmetsiz bir aşama teşkil etmektedir.
Çekişmeli boşanma süreçlerinde dilekçelerin teatisi aşamaları, ön inceleme sonrasında tahkikat ve sözlü yargılama, karara çıkılması akabinde taraflarca istinaf ve temyiz yasa yollarına başvuru gibi çeşitli aşamaların tamamlanmasının beklenmesi gerekmekte; bu vaziyet da çekişmeli boşanma davalarının istinaf ve temyiz yasa yollarıyla birlikte ortalama 4-5 yıl kadar sürmesine yol açma verebilmektedir. Oysa anlaşmalı boşanma süreçlerinde anlaşmalı boşanma yasal süreci tarafların iradelerine uygun olarak hazırlanıp imzalandıktan sonra anlaşmalı boşanmaya dair yasal aşama dilekçesi ekinde görevli yargı merciine sunulur ve yargı mercii vasıtasıyla taraflara tensip zaptıyla birlikte duruşma günü verilir. Anlaşmalı boşanma süreçlerinde genellikle ilk celsede boşanmaya hükmedilir. Tarafların duruşmaya bizzat katılmaları gerekir çünkü anlaşmalı boşanma davasının düzenlenmiş olduğu Türk Medeni Kanunumuzun 166.
Maddesinin 3. Fıkrasının 2. Cümlesinde hakimin tarafları bizzat dinlemesinin gerekeceği ifade edilmiştir. Bu nedenle tarafların avukatları yanlarında bulunabilecekse de, kendilerinin de bizzat duruşmaya katılım sağlamaları şarttır.
Türk Medeni Kanunumuzun 166/3.
Fıkrasının 2. Cümlesine Göre:
"Bu hâlde boşanma hükmü verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır."Bununla birlikte, anlaşmalı boşanma davasında yargı mercii vasıtasıyla hüküm verilmesi başlı başına taraflar arasındaki evlilik birliğini sona erdirmez. Çünkü mahkemece verilen boşanma kararının kesinleştirilmesi gerekmektedir. Bu yazımızda anlaşmalı boşanmaya dair mahkemeler vasıtasıyla verilecek olan kararların kesinleştirilmesi için gerekli yasal prosedürlere ilişkin olarak kısaca bilgilendirmelerde bulunacağız.
Anlaşmalı Boşanmaya Dair Yargı Mercii Kararının Kesinleştirilmesi
Anlaşmalı boşanmaya dair yargı mercii kararının kesinleştirilmesi için aşağıdaki aşamaların eksiksiz bir şekilde izlenmesi gerekmektedir:
Duruşma yapılarak yargı mercii vasıtasıyla boşanmaya hüküm verilir,
Yargı Mercii vasıtasıyla gerekçeli hüküm yazılır,
Gerekçeli kararın taraflara tebliği talep edilir,
Gerekçeli kararın tebliği akabinde tarafların iki(2) haftalık istinaf süreleri bahsi geçen olacaktır, iki haftalık süre içerisinde kararın istinaf edilmemesi hâlinde hüküm kesinleşir,
Yargı Mercii dosyasına, verilmiş olan kararın kesinleştiğine dair "kesinleşme şerhi" eklenir
Bu aşamaların herhangi birinde meydana gelen eksiklik veya usule aykırılık, yargı mercii vasıtasıyla boşanma hüküm verilmemesine ya da boşanma hükmü verilse dahi, boşanma kararının kesinleşmemesine yol açma verebilir.
A) Boşanma Kararının Verilmesi
Anlaşmalı boşanma davasının açılması akabinde yargı mercii vasıtasıyla duruşma günü belirlenir ve tarafların katılımıyla duruşma gerçekleştirilir.
Bu duruşmada taraflarca sözlü olarak anlaşmalı boşanma protokolünde yer alan hükümler onaylanır ve bu protokolde yer alan kamu düzenine ilişkin hususlar, hakim vasıtasıyla kontrol edilerek değiştirilerek tarafların onayına sunulabilir.
Bu noktada anlaşmalı boşanma davasını incelemekle görevli hakimin, boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hususlarında taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Öyle ki hakim, gerek görürse tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir ve bu vaziyette ancak hakim vasıtasıyla yapılan bu değişikliklerin taraflarca kabulü halinde boşanmaya hükmedilir.
B) Gerekçeli Kararın Yazılması
Anlaşmalı boşanma davasında gerçekleştirilen duruşmada mahkemece taraf iradelerine uygun olarak boşanmaya hüküm verilmesi yeterli değildir. Bahsi geçen bu karara ilişkin olarak hakim vasıtasıyla gerekçeli kararın da yazılması gerekecektir. Gerekçeli hüküm, hakimin yargılamaya ilişkin vermiş olduğu kararın gerekçelendirildiği karardır ve hem usulen hem de esasa ilişkin olarak yerine getirilmesi gereken önemli bir kuraldır.
Boşanma davasında hüküm kurulması akabinde 1(bir) aylık süre içerisinde hakim vasıtasıyla gerekçeli kararın yazılması gerekmektedir.
C) Gerekçeli Kararın Tebliği
Yargı Mercii vasıtasıyla hazırlanan gerekçeli kararın tebliğe çıkarılması için tarafların talepte bulunması gerekecektir. Bunun için boşanma davasının tarafı olan eşlerden herhangi biri vasıtasıyla gerekçeli kararın tebliğe çıkarılması talepli dilekçe verilebilir ve mahkemenin posta yoluyla tebligat işlemlerini gerçekleştirmesi sağlanabilir. Ayrıca taraflar, yargı mercii kalemine bizzat giderek tebligatı elden de alabilir.
C.1) Kararın Elden Tebliğ Alınması
Tarafların hükmü elden tebliğ almaları, tebligat adreslerinin değişmiş olması nedeniyle işlemlerin uzaması riskinin ortadan kaldırılmasının istenmesi gibi hallerde bahsi geçen olabilmektedir. Bunun için taraflar yargı mercii kalemine gidip hükmü elden tebliğ almak istediklerini belirtebilir ve imza karşılığı gerekçeli hükmü elden tebliğ alabilirler.
Bu vaziyet genellikle kararın kesinleştirilmesi işlemlerinin hızlandırılması için tercih edilmekte ve elden kararın elden tebliğ alınması ile birlikte istinaftan feragat dilekçesi sunularak aşağıda detaylandıracağımız iki(2) haftalık istinaf süresi beklenilmeksizin kararın kesinleştirilmesinin sağlanması için yapılmaktadır.
C.2) Kararın Tebliğe Çıkarılması
Hükmü yargı mercii kaleminden elden tebliğ alması mümkün olmayan taraflar, gerekçeli kararın yargı mercii vasıtasıyla posta yoluyla tebliğe çıkarılmasını talep edebilir ve bu vaziyette hüküm kendilerine7201 sayılı Tebligat Kanunumuza uygun olarak tebliğ edilir.
D) İstinaf Yasa Yoluna Başvuru Süresi
Kararın taraflara tebliği akabinde tarafların tebliğ tarihinden itibaren iki(2) haftalık süre içerisinde istinaf yasa yoluna başvuru süreleri bahsi geçen olmaktadır. İstinafa başvuru ile dosya görevli bölge adliye mahkemesine gönderilir.
Gerekçeli hükmü tebliğ alan taraflar, istinaf yasa yoluna başvurmak istemiyorlarsa zaman kaybetmemek adına istinaftan feragat dilekçelerini yargı merciine sunabilir ve iki haftalık süreyi beklemeksizin dosyaya kesinleşme şerhinin işlenmesini talep edebilirler. Aynı şekilde, iki haftalık süre içerisinde istinaf yasa yoluna başvurulmaması hâlinde da dosyanın kesinleştirilmesi istenebilir. Uygulamada birçok yargı mercii hakimi istinaftan feragat dilekçelerine uygun olarak işlem yapmakta ve tarafların istinaftan feragat dilekçelerini yargı merciine sunmaları hâlinde, iki haftalık istinaf süresini beklemeksizin dosyayı kesinleştirmekteyse de istisnai olarak bazı hakimlerimizin bu uygulamayı kabul etmediği ve istinaf yasa yoluna başvuru süresinin dolmasını tercih ettikleri de unutulmamalıdır.
E) Kararın Kesinleştirilmesi ve Kesinleşme Şerhi
İstinaf yasa yoluna iki haftalık başvuru süresi içerisinde başvurulmamışsa, 2 haftalık yasal süre geçtikten sonra başvurulmuşsa ya da taraflarca istinaftan feragat dilekçesi verilmişse artık yargı mercii vasıtasıyla anlaşmalı boşanmaya dair verilen boşanma hükmü kesin hüküm teşkil eder.
Bu vaziyette taraflar, kesinleşme şerhinin dosyaya eklenmesini ve boşanma sonrasında tarafların medeni durumlarında meydana gelen statü değişikliğinin nüfusa bildirilmesini talep edebilirler.
Anlaşmalı Boşanma Kararının Kesinleştirilmesi Sürecinde
Anlaşmalı boşanma davasını takip eden, dosyanın kesinleştirilmesine ilişkin gerekli işlemleri de yapacaktır. Bunun için ayrıca bir. Ancak anlaşmalı boşanma yasal süreci sürecini, gerekçeli kararın tebliği ve kesinleştirme sürecini bizzat kendileri sağlamak durumundadır.
Anlaşmalı Boşanma Sonrasında İcra Takibi
Anlaşmalı boşanma yasal süreci sonucunda protokolde yer alan hak ve alacakların diğer eş vasıtasıyla yerine getirilmemesi halinde kararın icrasının yasal yollarsa sağlanması gerekir. Örneğin anlaşmalı boşanma protokolünde ve mahkemece verilen hükümde bir eşin yoksulluk nafakası, iştirak nafakası ya da ödenek vb.
Boşanmanın ferilerine ilişkin hususların yer alması hâlinde, bu kararın icrasına ilişkin olarak nafaka alacaklısı eş vasıtasıyla ilamlı icra takibi yoluna başvurulabilir.
Anlaşmalı boşanma davasında verilen hükmün icra takibine konu edilebilmesi için, hükmün kesinleşmiş olması ve dosyaya kesinleşme şerhinin eklenmiş olması gerekecektir. Aksi takdirde icra edilebilir bir ilamdan söz edilemeyecektir.
Yasal itilaflar hak kayıplarına yol açabileceğinden, davaların uzman bir en uygun çözüm yollarını sunacaktır.