Adli Sicil Kaydı Nedir?

Adli sicil kaydı, halk arasında sabıka kaydı olarak da bilinir. Adli Sicil Kanunu'na göre adli sicil, kişiler hakkında ceza ve güvenlik tedbirlerine ilişkin bilgilerin muhafaza edildiği bir sistemdir. Bu kayıtlar, kesinleşmiş mahkeme kararlarına dayanılarak tutulur. Kesinleşmeyen mahkeme kararları veya devam eden davalar adli sicil kaydına işlenmez.

Kanun'un 2. maddesine göre, Türk mahkemeleri veya yabancı ülke mahkemeleri tarafından verilmiş ve Türk hukukuna göre tanınan kesinleşmiş mahkumiyet kararları, Türk vatandaşları ve Türkiye'de suç işlemiş yabancılar için Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü'ndeki Merkezi Adli Sicil'de tutulur.

Adli Sicil Kaydına Hangi Bilgiler İşlenir?

Adli sicil kaydına işlenecek bilgiler Kanun'un 4. maddesinde sayılmıştır. Kesinleşmiş mahkumiyet hükümleri kaydedilir; bunlar sadece hapis cezalarını değil, adli para cezalarını, hapis cezasının ertelenmesini, güvenlik tedbirlerini de kapsar.

Hapis Cezaları

Hapis cezasına ilişkin mahkumiyet kararı ve buna bağlı olarak şu bilgiler kaydedilir: koşullu salıverilme kararı, denetim süresinin uzatılması, koşullu salıverilmenin geri alınması, hapis cezasının infazının tamamlandığı hususu.

Hapis Cezasının Ertelenmesi

Hapis cezasının ertelenmesine ilişkin karar ile birlikte denetim süresi, denetim süresinin yükümlülüklere uygun veya iyi halli geçirilmesi nedeniyle cezanın infaz edilmiş sayıldığı, ertelenen cezanın infaz kurumunda çektirilmesine ilişkin karar kaydedilir.

Adli Para Cezası

Adli para cezasına mahkumiyet hükmü ve cezanın ödenmek, tazyik hapsi veya tazyik hapsinden sonra kalan kısmın ödenmesi suretiyle infaz edildiği bilgisi işlenir.

Kısa Süreli Hapis Cezasına Seçenek Yaptırım

Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırıma mahkumiyet kararı; adli para cezası veya güvenlik tedbiri uygulanması, güvenlik tedbirinin gereklerinin yerine getirilmemesi nedeniyle hapis cezasının infazı, güvenlik tedbirinin değiştirilmesi kararları kaydedilir.

Belli Hakları Kullanmaktan Yoksun Bırakılma

Kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkumiyetin kanuni sonucu olarak yoksun kalınan haklara cezanın ertelenmesi nedeniyle getirilen istisna; mahkumiyet hükmüyle bağlantılı olarak belli bir hak ve yetkinin kullanılmasının veya meslek/sanat icrasının yasaklanması ya da sürücü belgesinin geri alınmasına ilişkin karar işlenir.

Diğer Bilgiler

Ayrıca şu hususlar da adli sicil kaydına işlenir: Türk vatandaşı hakkında yabancı mahkemeden verilmiş kesinleşmiş mahkumiyet kararının Türk hukukunda doğurduğu hak yoksunluklarına ilişkin Cumhuriyet savcısının istemi üzerine mahkemece verilen karar; ceza mahkumiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikayetten vazgeçme veya etkin pişmanlık kararı; ceza zamanaşımının dolduğunun tespiti; genel veya özel af kanunu, özel affa ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararı; Askeri Ceza Kanunu'na göre verilmiş mahkumiyet kararlarındaki feri cezalar; akıl hastalığı nedeniyle hükmedilen güvenlik tedbirleri.

Adli Sicil Kaydına İşlenemeyecek Bilgiler

Kanun'un 5. maddesine göre aşağıdaki bilgiler adli sicil kaydına işlenmez:

  • Disiplin suçlarına ve sırf askeri suçlara ilişkin mahkumiyet hükümleri,
  • Disiplin veya tazyik hapsine ilişkin kararlar,
  • İdari para cezasına ilişkin kararlar.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Adli Sicil Kaydında Görünür mü?

HAGB kararı, adli sicil kaydında kendine özgü ayrı bir bölümde saklanır. Bu karar, ancak bir soruşturma veya kovuşturma bağlantılı olarak mahkeme, hakim, askeri hakim, Cumhuriyet Başsavcılığı veya askeri savcılık tarafından istenmesi halinde verilmek üzere kaydedilir. Dolayısıyla iş yeri gibi kurumlara sunulan adli sicil kaydı belgesinde HAGB kararı görünmez.

Adli Sicil Kaydı Kimlere Verilir?

Sicil bilgileri; ilgili kişiye, vekaletnamede açıkça yetkisi bulunmak koşuluyla vekiline, kamu kurum ve kuruluşlarına, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına verilir. Talep yazılı olmalı ve kullanılış amacı ile verileceği merci belirtilmelidir.

Adli Sicil Kaydı Ne Zaman ve Nasıl Silinir?

Adli sicil kaydı, belirli koşulların gerçekleşmesiyle silinir. Kişinin ölümü halinde sicil kaydı tamamen silinir. Aşağıdaki durumlarda ise kayıt silinerek arşive alınır:

  • Cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması,
  • Ceza mahkumiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikayetten vazgeçme veya etkin pişmanlık,
  • Ceza zamanaşımının dolması,
  • Genel af.

Adli para cezasına mahkumiyet hükümleri ile cezanın ertelenmesine ilişkin hükümler, adli sicil kaydına alınmadan doğrudan arşive kaydedilir.

İnfazın tamamlanması; hapis cezasında bihakkın tahliye tarihi veya denetim süresinin sona erdiği tarih, adli para cezasında ödeme tarihi veya tazyik hapsine çevrilmişse cezaevinden çıkış tarihidir. Örneğin, 3 yıllık kesinleşmiş cezası için 01.01.2016'da cezaevine giren ve denetimli serbestlikle 01.01.2017'de tahliye edilen kişinin adli sicil kaydı 01.01.2019'dan sonra silinebilir hale gelir.

Arşiv Kaydı Nedir? Ne Zaman Silinir?

Adli sicil kaydı ile arşiv kaydı farklı kavramlardır. Mahkumiyet hükümleri önce adli sicil kaydına alınır; koşullar oluştuğunda silinerek arşiv kaydına alınır. Arşiv kaydı şu durumlarda silinir:

  • Kural olarak, arşive alınan adli sicil kaydı 5 yıl sonra silinir.
  • TCK dışındaki kanunlarda bir hak yoksunluğuna neden olan mahkumiyetlerde; yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması koşuluyla arşive alınma tarihinden itibaren 15 yıl sonra, bu karar alınmamışsa 30 yıl sonra silinir.
  • İlgilinin ölümü, fiilin suç olmaktan çıkması gibi nedenlerle de arşiv kaydı silinir.

Adli Sicil Kaydının Silinmesi İçin Dilekçe

Cezanız infaz edilmesine rağmen adli sicil kaydınız silinmemişse, koşullar oluştuğunda kayıt kendiliğinden silinmelidir. Ancak hala mahkumiyet görünüyorsa, Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü'ne bir dilekçe ile başvurarak silinmesini isteyebilirsiniz. Dilekçeyi herhangi bir PTT şubesinden gönderebilirsiniz.

Yargıtay Kararları Işığında Arşiv Kaydının Silinmesi

Kasten Öldürmeye Teşebbüs

Yargıtay 1. Ceza Dairesi'nin 2014/3727 sayılı kararına göre, kasten öldürmeye teşebbüs suçundan verilen 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezası, süre itibariyle Anayasa'nın 76. maddesi kapsamında kaldığından ve Adli Sicil Kanunu'nun 12. maddesindeki süre geçmediğinden, 5352 sayılı Kanun'un geçici 2. maddesinin 2. fıkrası uyarınca arşiv kaydından çıkarılamaz. Bu durumda, yasaklanmış hakların geri alınması kararı alınarak arşive alınma tarihinden itibaren 15 yıl içinde veya bu karar alınmamışsa 30 yıl içinde silinebilir.

Evrakta Sahtecilik

Yargıtay 11. Ceza Dairesi'nin 2013/9374 sayılı kararına göre, resmi evrakta sahtecilik suçundan 1 yıl 8 ay ceza alan hükümlünün cezası infaz edildiğinden adli sicil kaydı silinebilir. Ancak arşiv kaydının silinmesi, cezanın süresi ve suçun vasfı nedeniyle 5352 sayılı Kanun'un geçici 2. maddesinin 2. fıkrası uyarınca aynı Kanun'un 12. maddesine göre yapılır. Bu nedenle, ya yasaklanmış hakların geri alınması kararı alınarak infazdan itibaren 15 yıl içinde ya da bu karar olmadan 30 yıl içinde arşiv kaydı sildirilebilir.

Ateşli Silahlar ve Bıçaklar Kanunu'na Muhalefet

Bu suçtan mahkumiyet halinde de arşiv kaydının silinmesi için yukarıdaki 15 ve 30 yıllık süreler geçerlidir.