Kanser tedavisinde hayati bir öneme sahip olan Ramucirumab etkin maddeli Cyramza isimli ilacın yüksek maliyeti, hastaların tedaviye erişimini zorlaştırabilmektedir. Bu ilacın bedelinin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından kesintisiz şekilde karşılanması, tedavi süresince yapılan harcamaların iade alınması ve yargılama süresince ilacın ücretsiz temin edilmesi amacıyla ihtiyati tedbir kararı alınması için hukuki süreç başlatılması mümkündür. Sürecin uzman hukukçular rehberliğinde yönetilmesi, hızlı ve olumlu sonuçlar alınması açısından büyük önem taşır.
Ramucirumab Etkin Maddeli İlacın SGK Tarafından Karşılanması İçin Gerekenler
İlacın SGK tarafından ödenmesi için öncelikle hekim tarafından reçete edilmesi ve kullanım raporunun çıkarılması gerekir. Eğer ilaç, ruhsat dışı bir endikasyonda kullanılacaksa, öncelikle Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) onayının alınması zorunludur.
Onay sürecinin ardından düzenlenen uzman hekim raporu ve reçete ile birlikte SGK’ya başvuru aşamasına geçilir.
SGK’ya Yapılacak Başvuru ve Kurumun Reddi
Ramucirumab etkin maddeli Cyramza, kurumun bedeli ödenecek ilaçlar listesinde (SUT EK-4/A veya EK-4/C) yer almadığı gerekçesiyle SGK tarafından genellikle geri çevrilmektedir. Kurum, başvurulara verdiği yanıtlarda bütçe, maliyet-etkililik ve SUT kurallarını öne sürerek ödeme yapılmasının mümkün olmadığını belirtmektedir.
Kurumun finansmanını sağladığı ilaçların listeleri yasal komisyonlar tarafından belirlenmekte olup, ilgili ilaç Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesi içerisinde bulunmadığından, hekim onayı olsa dahi bedelinin geri ödenmesi yasal mevzuat uyarınca mümkün olmamaktadır.
Bu ret cevabının ardından hastaların yaşam hakkı ve tedaviye erişim hakkı çerçevesinde yargı yoluna başvurması gerekmektedir.
Cyramza İlacı İçin Yasal Süreç Nasıl İşler?
SGK’nın ret kararının ardından açılacak davalarda yetkili ve görevli mahkemenin doğru tespit edilmesi hayati önem taşır. Görevli yargı mercii, hastanın sosyal güvence statüsüne göre değişiklik göstermektedir:
- Kamu Görevlileri ve Emekli Sandığı Mensupları: 5434 sayılı Kanun kapsamında olan memurlar ve kamu çalışanları için yasal süreç idare mahkemelerinde açılmalıdır.
- SSK, Bağ-Kur ve Diğer Statüler: 5510 sayılı Kanun kapsamında olan sigortalılar için görevli mahkeme İş Mahkemeleridir.
Dava Sürecinde İhtiyati Tedbir ve Yürütmeyi Durdurma Kararları
Kanser tedavisinin kesintiye uğramaması adına yargılama süresince ilacın ücretsiz temin edilmesi için mahkemeden ivedilikle geçici kararlar talep edilmelidir:
- İş Mahkemelerinde İhtiyati Tedbir: Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde ilacın kesintisiz sağlanması amacıyla tedbir kararı verilebilir.
- İdare Mahkemelerinde Yürütmeyi Durdurma: İdari işlemin uygulanması halinde telafisi imkansız zararlar doğacaksa, savunma beklenmeksizin veya savunma sonrasında yürütmenin durdurulması kararı alınabilir.
Bu kararlar elde edildikten sonra vakit kaybetmeden SGK’nın ilgili birimine sunulmalı ve tedaviye başlanmalıdır.
Ödenen İlaç Bedellerinin İadesi
Dava açılmadan önce hastanın kendi imkanlarıyla eczaneden satın aldığı Cyramza ilacına ait faturalar mutlaka saklanmalıdır. Açılacak davada, geçmişe dönük olarak ödenen bu bedellerin yasal faiziyle birlikte iadesi de talep edilebilir.
Bunun için SGK başvuru dilekçesinde iade talebinin açıkça belirtilmiş olması gerekmektedir.
Bilirkişi İncelemesi ve Yargı Kararları
Dava sürecinde mahkeme, üniversitelerin ilgili anabilim dallarındaki uzman hekimlerden bilirkişi raporu talep eder. Bu raporda ilacın hastanın tedavisindeki hayati önemi, alternatif tedavilere kıyasla etkinliği ve fennen zorunluluğu incelenir. Raporun olumlu gelmesi durumunda davanın kabulüne karar verilir.
Anayasa Mahkemesi de benzer nitelikteki başvurularda, yaşam hakkının korunması ve maddi-manevi varlığın geliştirilmesi ilkeleri gereğince, kanser ilaçlarının tedbir yoluyla derhal karşılanması yönünde emsal kararlar vermiştir.
Sürecin Hukuki Destekle Yürütülmesi
Hak kayıplarının önüne geçmek, dilekçeleri usulüne uygun hazırlamak ve adli yardım (harç ve masraf muafiyeti) gibi imkanlardan yararlanabilmek için sağlık mevzuatında deneyimli hukukçular ve vekiller ile iş birliği yapılması tavsiye edilmektedir.